زیرساخت؛ گره کور هوش مصنوعی در ایران

سعید ستایشی، استاد تمام دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیتنا درباره وضعیت هوش مصنوعی در کشور گفت: به نظر من ما اساسا در کشور در جایگاهی نیستیم که نبود اینترنت به هوش مصنوعی کشور ضربه بزند. این را از منظر علمی عرض می‌کنم، نه از منظر تبلیغاتی یا رسانه‌ای.

وی در ادامه افزود: هوش مصنوعی‌ که امروز از طریق اینترنت در اختیار کاربران ایرانی قرار دارد، محصول نیازها، داده‌ها و مسائل کشورهای توسعه‌یافته است. این سیستم‌ها برای حل مسائل آن کشورها طراحی و آموزش داده شده‌اند. بنابراین وقتی ما از آن‌ها استفاده می‌کنیم، در واقع مصرف‌کننده ابزارهایی هستیم که متناسب با ساختار اجتماعی، اقتصادی و داده‌ای ما تولید نشده‌اند.

ستایشی در پاسخ به سوال خبرنگار سیتنا مبنی بر آن که این ابزارها اساسا برای نیازهای کشور ما طراحی نشده‌اند، اظهار داشت: هیچ‌یک از هوش‌های مصنوعی رایج که امروز در اختیار عموم مردم ایران قرار دارد، بر اساس داده‌های بومی، نیازهای واقعی کشور و توسط متخصصان داخلی طراحی نشده است.

وی در ادامه افزود: من حتی معتقدم در شرایط فعلی، عدم دسترسی می‌تواند از برخی جهات مفیدتر باشد تا وابستگی به سامانه‌ای که ما صرفاً مصرف‌کننده آن هستیم. وقتی کاربری از یک هوش مصنوعی سوال می‌پرسد، این تعامل یک‌طرفه نیست. داده‌های رفتاری، پرسش‌ها و الگوهای ذهنی او نیز تحلیل و ذخیره می‌شود. بنابراین ما فقط استفاده‌کننده نیستیم؛ بلکه خودمان نیز به منبع داده تبدیل می‌شویم.

این استاد دانشگاه همچنین اضافه کرد: اگر ما بخواهیم هوش مصنوعی متناسب با نیاز کشور داشته باشیم، باید زیرساخت محاسباتی مستقل داشته باشیم، از سرورهای قدرتمند بهره‌مند شویم، توان طراحی و مدیریت مراکز داده را داشته باشیم، داده‌های بومی سازمان‌یافته و استاندارد جمع‌آوری کنیم  و نظام‌عامل و زیرساخت نرم‌افزاری ملی قابل اتکا داشته باشیم.

ستایشی در ادامه اظهار داشت: وقتی چنین زیرساختی ایجاد شود، آن‌گاه می‌توان سامانه‌ای طراحی کرد که حتی بدون وابستگی مستقیم به اینترنت جهانی نیز کارآمد باشد.

وی در خصوص نارضایتی مردم از قطعی اینترنت به خبرنگار سیتنا گفت: بخش مهمی از استفاده فعلی از هوش مصنوعی در کشور، شامل پاسخ‌گویی به تکالیف دانشجویی، حل سوالات امتحانی، تولید سریع محتوا و یا پاسخ‌های عمومی به دغدغه‌های شخصی است که در بسیاری از موارد، این ابزارها حتی موجب کاهش خلاقیت و پژوهش مستقل می‌شوند.

ستایشی در پایان خاطرنشان کرد: مساله اصلی، نداشتن زیرساخت بومی هوش مصنوعی است؛ نه سرعت یا عدم سرعت اینترنت. اگر ما سامانه‌های مبتنی بر داده‌های داخلی، مراکز پردازش قدرتمند داخلی و هوش مصنوعی متناسب با نیازهای واقعی کشور توسعه داده بودیم آن‌گاه می‌توانستیم درباره نقش اینترنت در توسعه هوش مصنوعی بحث کنیم، اما در شرایط فعلی، ما بیشتر مصرف‌کننده فناوری هستیم تا تولیدکننده آن.

انتهای پیام

گفت و گو از فاطمه مرادخانی