تغییر الگوی مدیریت اینترنت در ایران

به گزارش سیتنا، دو مطالعه تازه دانشگاهی درباره وضعیت اینترنت ایران، جزئیات فنی جدیدی از شیوه‌های اعمال محدودیت و قطع ارتباطات اینترنتی منتشر کرده‌اند؛ پژوهش‌هایی که نشان می‌دهد ساختار اختلال‌ها نسبت به سال‌های گذشته تغییر کرده و به سمت مدل‌های پیچیده‌تر و کمتر قابل‌تشخیص حرکت کرده است.

در نخستین پژوهش با عنوان A Multi-Perspective Study of the Internet Shutdown in Iran که در ماه مه ۲۰۲۶ در arXiv منتشر شده، پژوهشگران با تحلیل داده‌های BGP، آزمایش‌های دسترسی و بررسی ترافیک شبکه اعلام کرده‌اند که اختلال‌های گسترده اخیر عمدتاً از طریق تکنیکی موسوم به «null-routing» انجام شده است.

در این روش، مسیرهای رسمی اینترنت همچنان فعال باقی می‌مانند اما ترافیک کاربران به مسیرهایی هدایت می‌شود که عملاً هیچ پاسخ مؤثری ارائه نمی‌دهند. به گفته پژوهشگران، این مدل باعث می‌شود ظاهر شبکه برای سامانه‌های جهانی پایش اینترنت عادی به نظر برسد، در حالی که دسترسی واقعی کاربران مختل شده است.

این مطالعه همچنین ادعا می‌کند بیش از ۹۶ درصد پیش‌شماره‌های اینترنتی ایران در دوره اختلال، از چندین نقطه آزمایش جهانی در وضعیت null-route قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که به گفته نویسندگان نشان‌دهنده تمرکز بالای کنترل اینترنت در گیت‌وی‌های بین‌المللی کشور است.

در پژوهش دوم با عنوان Iran’s January 2026 Internet Shutdown: Public Data, Censorship Methods, and Circumvention Techniques که در مارس ۲۰۲۶ منتشر شده، محققان به بررسی روش‌های مختلف محدودسازی اینترنت در ایران پرداخته‌اند.

بر اساس این گزارش، محدودیت‌ها تنها به قطع اتصال محدود نبوده و از ترکیبی از فیلترینگ، محدودسازی برخی پروتکل‌های ارتباطی، کاهش کیفیت اتصال و شناسایی ابزارهای عبور از فیلترینگ استفاده شده است. پژوهشگران همچنین می‌گویند در برخی دوره‌ها دسترسی داخلی تا حدی حفظ شده اما ارتباط با اینترنت بین‌الملل به‌شدت کاهش یافته است.

این دو پژوهش در مجموع نشان می‌دهند الگوی مدیریت و کنترل اینترنت در ایران به سمت مدل‌هایی حرکت کرده که بدون خاموشی کامل شبکه، امکان اعمال محدودیت گسترده و هدفمند را فراهم می‌کند.

انتهای پیام