صدای انفجار، زخم خاموش کودکی؛ چرا باید کودکان را از فضای جنگ دور نگه داشت؟
جنگ تنها با ویرانی و از دست دادن هموطنان شناخته نمیشود؛ بلکه یکی از عمیقترین پیامدهای آن، آسیبهای پنهان و ماندگاری است که بر روان کودکان بر جای میگذارد. کودکانی که در معرض صداهای انفجار و فضای ناامن قرار میگیرند، نهتنها لحظات حال را با ترس و اضطراب سپری میکنند، بلکه ممکن است سالها با پیامدهای روانی این تجربهها زندگی کنند؛ آسیبهایی که اغلب خاموشاند اما آینده یک نسل را تحت تأثیر قرار میدهند.
به گزارش سیتنا، در چنین شرایطی، صدای انفجار برای کودک صرفاً یک محرک صوتی نیست، بلکه تجربهای تهدیدآمیز و خارج از درک اوست که احساس امنیت را بهطور کامل از بین میبرد. تکرار این صداها، سیستم عصبی کودک را در وضعیت «هشدار دائمی» قرار میدهد؛ وضعیتی که بدن و ذهن همواره در انتظار خطر بعدی هستند. این حالت میتواند به بروز علائمی مانند اضطراب شدید، اختلال خواب، کابوسهای شبانه، گوشهگیری یا حتی پرخاشگری منجر شود.
کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند یکی از مهمترین پیامدهای قرار گرفتن کودکان در معرض فضای جنگی، افزایش احتمال ابتلا به «اختلال استرس پس از سانحه» (PTSD) است. در این وضعیت، کودک ممکن است بارها و بارها صحنهها یا صداهای ترسناک را در ذهن خود بازتجربه کند، از صداهای بلند دچار وحشت شود یا واکنشهای شدید و غیرقابل کنترل نشان دهد؛ مسئلهای که در صورت بیتوجهی، روند طبیعی رشد روانی و اجتماعی او را مختل میکند.
افزون بر این، جنگ میتواند «احساس امنیت پایه» را که یکی از مهمترین نیازهای روانی کودک است، بهطور جدی تضعیف کند. در فضایی که ناامنی و بیثباتی حاکم است، کودک جهان را غیرقابل پیشبینی و تهدیدآمیز میبیند. پیامد این وضعیت میتواند در قالب کاهش تمرکز، افت تحصیلی، اختلال در روابط اجتماعی و حتی بیحسی عاطفی در سالهای بعد بروز پیدا کند.
به گزارش سیتنا، بر همین اساس، متخصصان تأکید میکنند که کودکان باید تا حد امکان از محیطهایی که در آنها صداهای انفجار و تنش مداوم وجود دارد، دور نگه داشته شوند. حتی در نبود خطر مستقیم، قرار گرفتن در معرض این صداها میتواند آسیبهای جدی و بلندمدتی بر سلامت روان کودک وارد کند.
با این حال، در بسیاری از موقعیتهای جنگی، خانوادهها امکان ترک مناطق درگیر را ندارند. در چنین شرایطی، اتخاذ تدابیر حمایتی میتواند تا حدی از شدت آسیبها بکاهد. ایجاد یک فضای نسبتاً آرام و قابل پیشبینی در محل زندگی، حفظ برنامههای روزمره—even در سادهترین شکل—و حضور آرام و اطمینانبخش والدین، از جمله اقداماتی است که به کاهش اضطراب کودک کمک میکند.
همچنین توصیه میشود والدین با زبانی ساده و متناسب با سن کودک درباره شرایط توضیح دهند و از پنهانکاری یا انتقال اضطراب بیش از حد خودداری کنند. محدود کردن دسترسی کودک به اخبار و تصاویر خشونتآمیز، و فراهم کردن فرصتهایی برای بیان احساسات از طریق بازی، نقاشی یا گفتوگو نیز نقش مهمی در تخلیه هیجانی کودک دارد.
در نهایت، کارشناسان هشدار میدهند که صدای انفجار تنها یک رویداد گذرا نیست، بلکه میتواند به زخمی ماندگار در روان کودک تبدیل شود؛ زخمی که در صورت بیتوجهی، آثار آن تا سالها در زندگی فردی و اجتماعی باقی خواهد ماند. از این رو، حفاظت از کودکان در برابر فضای جنگ، اقدامی ضروری برای حفظ سلامت روان جامعه در آینده به شمار میرود.
انتهای پیام
گزارش از مونا ارشادی فر
دیدگاهها
افزودن دیدگاه جدید