چین تا ۲۰۳۰ به‌دنبال ساخت «نظام آموزش هوشمند» با کمک هوش مصنوعی

به گزارش سیتنا، به نقل از «East Asia Forum»، دولت چین در آوریل ۲۰۲۶ «برنامه اقدام هوش مصنوعی + آموزش» را منتشر کرد؛ برنامه‌ای که نقشه راه این کشور برای شکل‌گیری یک نظام «آموزش هوشمند» تا سال ۲۰۳۰ را ترسیم می‌کند و ارتقای کیفیت فارغ‌التحصیلان و تبدیل چین به یک «قدرت آموزشی» را در دستور کار قرار داده است.

در این رویکرد، دولت مرکزی چین قرار است زیرساخت‌ها، استانداردها و منابع مالی مورد نیاز را هماهنگ کند، اما دانشگاه‌ها و استان‌ها از آزادی عمل برخوردار خواهند بود تا متناسب با رشته‌های تحصیلی، ویژگی‌های دانشجویان و شرایط محلی خود درباره نحوه استفاده از هوش مصنوعی تصمیم‌گیری کنند.

این مدل، در واقع تلاش پکن برای ایجاد تعادل میان سیاست‌گذاری متمرکز و اجرای انعطاف‌پذیر است؛ به این معنا که دولت چارچوب کلی تحول دیجیتال و هوش مصنوعی در آموزش را تعیین می‌کند، اما نحوه اجرای آن در دانشگاه‌ها می‌تواند با توجه به نیازهای هر موسسه متفاوت باشد.

تجربه‌های دانشگاهی؛ از آزمایش تا الگوی ملی

چین از سال ۲۰۲۴ روند معرفی نمونه‌های موفق در زمینه «هوش مصنوعی + آموزش عالی» را آغاز کرده و تا اکتبر ۲۰۲۵، ۸۰ نمونه را در سطح ملی معرفی کرده است.

هدف از این اقدام، شناسایی تجربه‌های موفق دانشگاه‌ها و انتقال آن‌ها از سطح محلی به سایر موسسات آموزش عالی است؛ رویکردی که نشان می‌دهد پکن تلاش دارد تجربه‌های پراکنده دانشگاه‌ها را به الگوهایی قابل استفاده در مقیاس ملی تبدیل کند.

یکی از ابزارهای کلیدی چین برای تحقق این هدف، «پلتفرم ملی آموزش هوشمند» است؛ بستری که در بخش موسوم به «میدان آزمایش هوش مصنوعی»، امکان استفاده رایگان استادان و دانشجویان از مجموعه‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی را فراهم می‌کند.

این ابزارها توسط دانشگاه‌های مطرح و شرکت‌های فناوری برای حوزه‌هایی همچون آموزش، یادگیری، مدیریت دانشگاهی و پژوهش توسعه یافته‌اند. بر اساس این گزارش، تا پایان سال ۲۰۲۵، این پلتفرم ۱۴ مدل بزرگ تخصصی را در اختیار کاربران قرار داده بود.

تسینگ‌هوا؛ نمونه‌ای از سرعت ورود AI به دانشگاه

دانشگاه‌های مطرح چین نیز به یکی از مهم‌ترین آزمایشگاه‌های اجرای این سیاست تبدیل شده‌اند. دانشگاه تسینگ‌هوا نمونه‌ای قابل توجه از سرعت گسترش استفاده از هوش مصنوعی در آموزش عالی این کشور است.

تعداد دوره‌های آموزشی مجهز به هوش مصنوعی در این دانشگاه از تنها هشت دوره آزمایشی در پاییز ۲۰۲۳، به ۴۵۱ دوره در بهار ۲۰۲۶ افزایش یافته است؛ رشدی که نشان‌دهنده تغییر مقیاس استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند آموزشی دانشگاه است.

با این حال، اهمیت اقدامات تسینگ‌هوا تنها به افزایش تعداد دوره‌ها محدود نمی‌شود. این دانشگاه با ۸۰ دانشگاه دیگر برای توسعه یا اشتراک موتورهای دانش تخصصی در حوزه‌هایی از جمله مدارهای مجتمع، مهندسی صنایع و مهندسی محیط زیست همکاری کرده است.

این همکاری‌ها نشان می‌دهد چین به دنبال آن است که ظرفیت و تجربه دانشگاه‌های پیشرو را به منابع و قابلیت‌های مشترک برای کل نظام آموزش عالی تبدیل کند و استفاده از هوش مصنوعی را به چند دانشگاه برتر محدود نکند.

چین به‌جای ممنوعیت AI، «خط قرمز» تعیین می‌کند

گسترش هوش مصنوعی در دانشگاه‌های چین، همزمان موضوع نظارت، ارزیابی و سلامت علمی را نیز جدی‌تر کرده است.

چین در این زمینه به جای حرکت به سمت ممنوعیت کامل استفاده از هوش مصنوعی، رویکرد تعیین «خطوط قرمز» را دنبال می‌کند. بر این اساس، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در برخی فعالیت‌های دانشگاهی مجاز است، اما دانشجویان نباید خروجی تولیدشده توسط AI را بدون تغییر و به نام خود ارائه کنند.

همچنین استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های پژوهشی باید اعلام‌شده و قابل راستی‌آزمایی باشد؛ رویکردی که تلاش می‌کند ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های این فناوری، از تضعیف اصالت علمی و فرآیند ارزیابی دانشگاهی جلوگیری کند.

آزمون اصلی؛ آیا آموزش هوشمند به همه دانشگاه‌ها می‌رسد؟

با وجود سرعت بالای چین در توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش عالی، موفقیت این برنامه در نهایت تنها با تعداد دانشگاه‌ها یا دوره‌هایی که از AI استفاده می‌کنند سنجیده نخواهد شد.

چالش اصلی این است که آیا دانشگاه‌های مختلف، به‌ویژه موسسات کم‌برخوردار، نیز می‌توانند به زیرساخت‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی دسترسی داشته باشند و از این فناوری برای بهبود واقعی کیفیت یادگیری استفاده کنند یا خیر.

به این ترتیب، برنامه چین برای آموزش هوشمند را نمی‌توان صرفاً پروژه‌ای برای وارد کردن ابزارهای هوش مصنوعی به کلاس‌های درس دانست؛ بلکه پکن تلاش دارد با ایجاد زیرساخت ملی، تدوین استاندارد، اشتراک تجربه دانشگاه‌های پیشرو و تعیین چارچوب‌های نظارتی، هوش مصنوعی را به بخشی از ساختار آموزش عالی این کشور تبدیل کند؛ مسیری که قرار است تا سال ۲۰۳۰ به شکل‌گیری یک نظام آموزش هوشمند در مقیاس ملی منجر شود.

انتهای پیام