کد خبر: 336476
24 اردیبهشت 1405 - 22:48

نقدی بر موضع گیری زارع‌پور درباره ستاد فضای مجازی؛ مسئله، تعدد نهادهاست یا ضعف حکمرانی؟

اظهارات اخیر عیسی زارع‌پور، وزیر ارتباطات دولت سیزدهم درباره «غیرقانونی بودن» ستاد تازه‌تأسیس فضای مجازی در دولت چهاردهم، بار دیگر بحث قدیمی حکمرانی دیجیتال در ایران را به مرکز توجه آورده است؛ نقدی که اگرچه بخشی از واقعیتِ آشفتگی نهادی در حوزه فضای مجازی را بازتاب می‌دهد، اما همچنان با ابهام حقوقی و فقدان راهکار عملی مواجه است.

متن خبر

به گزارش سیتنا، عیسی زارع‌پور، وزیر ارتباطات دولت سیزدهم، در واکنش به تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» در دولت چهاردهم، مدعی شده است که اصل تشکیل و مأموریت‌های این ستاد با قوانین و سیاست‌های کلان کشور در تعارض است و مشکلات فضای مجازی با «ستادسازی» حل نمی‌شود. او همچنین تأکید کرده که حل مسائل این حوزه نیازمند «اراده مبتنی بر عزت و اقتدار ایران» است.

زارع پور در ویراستی نوشت: «اصل تشکیل و ماموریت‌های ستاد فضای مجازی بر خلاف دستورات صریح امام شهید انقلاب و قوانین متعدد از جمله بند ت ماده ۶۵ قانون برنامه هفتم است .مسأله فضای مجازی کشور با تشکیل ستادهای موازی حل نمی‌شود؛ ایراد کار را در جای دیگری باید جستجو کرد. حل مسئله یک اراده مبتنی بر عزت و اقتدار ایران میخواهد.»

اینترنت

این اظهارات از چند جهت قابل بررسی و نقد است.

نخست آنکه نگرانی درباره تعدد مراکز تصمیم‌گیری در حوزه فضای مجازی، نگرانی بی‌اساسی نیست. سال‌هاست نهادهای مختلفی از شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی گرفته تا وزارت ارتباطات، کارگروه‌های متعدد، شوراهای امنیتی و نهادهای فرهنگی، هر یک بخشی از سیاست‌گذاری این حوزه را بر عهده دارند. نتیجه چنین وضعیتی نیز در بسیاری موارد، تصمیمات متناقض، کندی در اجرا و نبود پاسخگویی شفاف بوده است.

از این منظر، هشدار زارع‌پور درباره احتمال تبدیل شدن ستاد جدید به یک ساختار موازی، قابل توجه است. تجربه مدیریتی در ایران نشان داده که برخی ستادها و شوراهای ویژه، به‌مرور به لایه‌ای تازه در بوروکراسی تبدیل شده‌اند؛ بدون آنکه مشکل اصلی را حل کنند.

با این حال، نقد زارع‌پور با دو پرسش جدی روبه‌روست.

نخست اینکه استناد حقوقی او همچنان مبهم است. صرف تشکیل یک ستاد هماهنگی زیر نظر رئیس‌جمهور الزاماً خلاف قانون محسوب نمی‌شود؛ مگر آنکه این ستاد اختیارات نهادهای قانونی دیگر را نقض کند یا جایگزین ساختارهای مصرح در قانون شود. تا این لحظه نیز دولت چهاردهم این ستاد را نهادی برای «هماهنگی و رفع تداخل وظایف» معرفی کرده، نه جایگزینی برای شورای عالی فضای مجازی.

پرسش دوم به راهکار جایگزین بازمی‌گردد. زارع‌پور از «اقتدار» و «اراده» سخن می‌گوید، اما توضیح نمی‌دهد این اراده چگونه قرار است مشکلات واقعی حکمرانی دیجیتال را حل کند؛ مشکلاتی مانند تعارض نهادی، نبود ثبات در سیاست‌گذاری، کاهش اعتماد عمومی، ضعف خدمات داخلی و مهاجرت نخبگان فناوری.

واقعیت آن است که بحران فضای مجازی در ایران نه صرفاً ناشی از کمبود اقتدار، بلکه حاصل نبود ساختار تصمیم‌گیری شفاف و منسجم است. اگر ستاد جدید بتواند به هماهنگی میان دستگاه‌ها و کاهش چندصدایی کمک کند، ممکن است بخشی از این مشکل را حل کند؛ اما اگر صرفاً به یک نهاد تازه در کنار ساختارهای موجود تبدیل شود، انتقاد زارع‌پور نیز بیراه نخواهد بود.

در نهایت، قضاوت درباره موفقیت یا ناکامی این ستاد، نه با شعارهای سیاسی، بلکه با عملکرد عملی آن در ایجاد انسجام، شفافیت و کارآمدی در حکمرانی فضای مجازی ممکن خواهد بود.

انتهای پیام

نظرات خود را با ما درمیان بگذارید

دیدگاه‌ها

فرشاد
کلا یکاری کردن زندگیت گره بخوره به وجود پیامرسانای داخلی !!! حذفم کنی بالاخره مجبور میشی دوباره نصبش کنی
خفقان
ترسیدیییی؟ نترسسسسس قول میدم نت وصل شد ضرری به شما نرسه 😂
مجتبی
ههه رییس شورای عالی مجازی شخص پزشکیان هست و وزاری اطلاعات اموزش و پرورش و کشور و سازمان برنامه وبودجه وزارت فرهنگ و جند نهاد دیگر دولتی عضوشن
مونا
خیلی خوشحالم آقای ستار هاشمی الان وزیر ارتباطات هستن نه این فرد
بی نام
وای افرین از قیافه اشون هم مشخصه کی به فکر مردمه واقعا هاشمی دلسوز تر از این اقاعه که هی میاد جو میده و حرف عوض میکنه
عصبان عصبانی
خیلیا یادشون رفته . من یادشون میارم
همین ایشون دستور قفل کودک رو برای گوگل دادن که هنوز که هنوزه پابرجاست . به علاوه که قبل از اعتراضات ۱۴۰۱ یعنی مرداد ماه همین ایشون پهنای باند اینستاگرام رو بشدت اوردن پایین به طوری که با فیلترشکن هم کند بود (اینستا هنوز فیلتر نشده بود) . و یادمه یه اقایی از دار و دسته خودشون اومد توی صداسیما گفت هدف اینه مردم خسته شن از کندی و مهاجرت کنن به روبیکا و پلتفرمای داخلی .
شبکه اجتماعی پینترست هم زمان همین ایشون فیلتر شد و دلیل هم محتوای غیرتخلاقی بود اما هر کسی که توی این شبکه فعالیت میکرد میدونست تنها چیزی که توش نیست همین محتوای غیراخلاقیه واقعا نمیدونم برادران چی سرچ کردن که به محتوای بد رسیدن.
قضیه فیلترینگ گسترده بعد از اعتراضات رو هم همه میدونن ایشالا نیازی به یاداوری نیست.
خلاصه هیچ خاطره خوبی ، تاکید میکنم هییییییچ خاطره خوبی از دوران این ندارم .
سیتی جان تایید کن همه یادشون بیاد .
Amir
واقعا خیلی حرف های مفت شنیدم توی این ۳ماه خدایا گناه من چی بود ایران به دنیا آمدم حق من شهروند ایرتنت پرسرعت بدون فیلتر هست من حقمو می خوام فهمیدین حقمو می خوام آقای پزشکیان من به شما رای دادم بخاطر رفع فیلترینگ نذار بگم اون رای حرومت باشه
خسته از همه چیز
نگرانی این آقا اینه مبادا اینترنت آزاد ب مردم برسه نه تعدد نهادها
بخدا
حالا ناراحت نباش بخودت فشار نیار سعی میکنیم نت وصل شد نونت بریده نشه
اینا واقعا رو مخ هستن
زمان خودش که وزیر بود صحبت از اقتدار و اراده نبود؟ هر کی صندلی شو از دست میده میشینه برای بعدی سفسطه می‌کنه.. خودش هیچ دستاوردی نداشت وقتی وزیر بود.
س.اکبری
اونی که در میشه میگه من نت پرو دارم و همه چیز برای من وصله هیچ فرقی با اونایی که نت روبستن نمیکنه دریغ از یه ذره وجدان



سعید نیکباد
خدایا ببین کیا از غیرقانونی بودن حرف میزنن. کل سیستمتون غیرقانونی هست. من برم به کی دردم رو بگم که اینا از واژه غیرقانونی حرف میزنن
سیتنا من خیلی سال هست میام اینجا، ولی چند وقته یدونه از کامنتام هم منتشر نمیکنی!!!
شهروند ایرانی
جوونها واقعا نا امیدن اگر این قطعی ادامه پیدا کنه پیامد های خطرناکی برای امنیت مردم داره کاش حاکمیت اینا رو لحاظ کنه
معصومه
میگفت که حاج اقا نشسته بود سر منبر میگفت پل سراط از مو باریک تر از تیغ تیز تر از اتش سوزنده تر یکی بلند شد بهش گفت اقا بگو راه نیست برادر من رک بگو راه نیست (سیتنا تایید لطفا)
پريا
فقط بايد از ايران رفت هركي يه نظري ميده بابا يه اينترنت كه همه دنيا راحت دارن استفاده ميكنن هيچ مشكلي هم ندارن نه قطع كردن كه بخوان وصل كنن طولش بدن نه اينقد نظراتي ميدن كه اصلا درست نيست
علی
من خودم مذهبی هستم اما این راهی که شما می روید تزویر تمام بگید نت در کار نیست شرم کنید
امام صادق عليه السلام:ثَلاثَةُ اَشْياءَ يَحْتاجُ النّاسُ طُرّا اِلَيْها: اَلاَْمْنُ وَالْعَدْلُ وَالْخِصْبُ ؛

سه چيز است كه همه مردم به آنها نياز دارند: امنيّت، عدالت و رفاه.
نه به احسان کانفیگی
الان احسان کانفیگی میاد میگه اینترنت دیگه هیچوقت وصل نمیشه برید پرو بخرید
امیر لطیفی
آقای عارف هنوز شروع نکرده به کار گیت هاب بسته شد!
تنها بدون سیم پرو
آن کس که اسب داشت……..
امین
دیگه خسته شدم برای قطع کردن اینترنت لحظه ای معطل نمیکنن ولی برای وصل گردنش کلی حرف و دروغ و حدیث میگن تا باید آنقدر عذاب بکشیم
AKBAR MOSAVII
سلام.
github.com
pypi.com
python.org
این هارو هم دوباره بستن .
من دیگه هیچ حرفی ندارم و تمام اکانت هامو تو پیامرسان های داخلی دیلیت کردم. و اینترنت هم دیگه نمیخرم
وروجک
سایت رادار ابراروان هم کار نمیکنه
علی
میکنه باز میشه من باز کردن ولی دیتاسنترها به شدت اختلال دارن یه کارایی دارن میکنن چند تا دیتاسنتر هم دوباره مثل قبل به رادار ابراروان برگشتن مثل افرانت
اینترنت حق همه
تا 24 ساعت آینده به سیتنا سر نمی‌زنم تا قیافه ایشون رو تو سایت نبینم
به اندازه کافی دلیل برای اعصاب خوردی دارم
خدایا ما و ببخش ما اهل خیانت نبودیم مجبوورمون کردن
تست پرو البته برای خودم نیست : تازه بدستم رسید میخوام بگم الان چه خبره برای آنهایی که مثل من سیاه هستن و این روزها درد میکشن شاید التیامی باشه - رفتم یوتیوب نود درصد بچه ها بین 6 ماه تا 2 ماه اپدیت نکردن خبری نیست که البته اولش خواستم از طریق آکانت برم که متاسفانه وقتی کد موبایل ایران و انتخاب میکنی صفحه رفرش میشه یعنی نمیشه زنگ زد بی خیال ما شو ایرانی پس جیمیل مالید - اینتستاگرام نشد برم صفحه اول و رد میکرد عرور میداد یک چیز جالب از هر چند ثانیه یکبارم قطع میشه عکسها نمیاید نمیاد یکباره میاد اعصاب خورد کن فیلم یوتیوب باز نمیشه همون اول قطع میشه حتی نتونستم تنظیم کیفیت ویدئو کنم بیارم پایین فیلتر بشکن هم نگم بهتر مادرمرده تمام سرورهای دنیا و دور میزنه تازه شاید یکی پیدا کنه که اونم سرعتش مثل تراکتور کاش مشکل فقط اینها بود خلاصه کنم اگر پرو بشیم بدبخت میشیم البته اینکه یکجاهایی سرعتش بالاست چون کسی استفاده نمیکنه بیشترین ویوها هم زیر ده هزارتاست که اون طرف آبیا میبینن خلاصه هیشکی نیست هیچی از دست ندادید بجز شغل و درآمد و زندگیتون همین منم میبوسمش میزارم کنار از کنار بر میدارم استفاده میکنم فردا میبره خلاصه ما شدیم مرفه بی درد خائن مثل خیلیها واقعا خیانت ارزشش و نداشت زد حال خوردم بدون شما ها اینترنت هیشکی توش نیست تنهای تنهایی راستی فایل حجیم هم به دلیل همون قطع شدن بیخیال باید بشید پس نگید همون اینترنت قبل یک مشکل بزرگی هست الان قطعش کردم با همین معمولی دارم اینجا مینویسم چرا این سایت باز نشد و نمیدونم پس همچنان مجبورم بیام و اینجا برای آزادی اینترنت پیام بدم سیتنا تحملمون کن درد داریم درد
The Captain
آقا جان این آقا اصلا تخصص و درک لازم رو ندارن که بخوان تو این حوزه نظر بدن. لطفاً اینقدر بازتاب ندین حرف هایی رو که میزنه. فکر نمیکنم بجز تیم سیتنا دیگه کسی اینو هنوز یادش باشه
محسن
دلم برا اون دورانی که زارع پور میومد اسپید تست می‌گرفت تنگ شده
اینترنت بین الملل را وصل کنید
این کیه دیگه هی هرچندوقت یه بار میاریدش بالا میره رو مخ
داروین
نمونه ای از نسل جدید نسل قبلیا
>>>مهدی بیا<<<
این نیییییز بگذرد
نظم جهانی
خیلی از آزادی هایی که در کشورهای ثروتمند وجود داره به بهانه های مختلف در کشور های فقیر از مردم گرفته می شه. شاید اینترنت هم رفته جزو همین ها.
internet
میشه یه نفر حرفای این را ترجمه ی روان فارسی بنویسه من که اصلا چیزی گیرم نیامد واسه ی خودش یه حرفایی گفته که خودش متوجه نشه کسی دیگه فکر نکنم به راحتی بفهمه
بچه شهر
میگم رادار آروان ببینید یه خبرایی انگار هم داخلی و هم خارجی تهران دیتاسنتر ۳ روشن شده خارجی هم سنگاپور روشن شده انگار
خسته از رادار و دیتا سنتر
رادار مادارو ولش کن اینترنت وصل بشه خودت میفهمی نیاز به این مسخره بازیا نیست
هه
اینترنت دفتر و شورا نمی خواهد
تو کدام کشور اینگونه اینت
توی ارکیه صبح تا شب تبلیغ ۵جی می کنند حتی تو دور افتاده ترین داهاتهاش
بسه باو
ابریشم قشقایی
ترکیه در صده های اخیر همیشه از ما جلوتر بوده. الانم یجا دیدم تولید ناخالصش ۵ برابر ما بود
ن
گفتم اینترنت تون نخواستیم مال خودتون .چون هرچقدر بگیم وصل نمیکنید .فقط بگم هر پیام رسانی که مردم نتوانند ازش استفاده کند ولی تو بتونی بی فایده لذت سرگرمیشش این بود که بقیه هم بودند. داشتن یکم خرد خوبه . توییت بزرایید وقتی کسی نیست نمیبینه مگه باز بیاد اینجا عکسش بفرستید تا ببینیم
از ایران نجاتم بدین
دقیقا تخصص این حوزه یا ستادی و از چیزی که دوست اسمش بزارین ؟ ستاد مبارزه با وصل شدن مردم یا ستاد فیلتر نگه داشتن اینترنت
پلیتو
انتظار داری امکانات ایران و آلمان یکی باشه؟
ضدسانسور
کامنت‌های که سانسور کردیم هم بزارین
یک کاربر ساده اینترنت
مطالبی که در ادامه میگم صرفا در حد نظر و دیدگاه من هست و با این هدف دارم میگم که شاید به شناسایی مشکل و حلش کنک کنه:
خیلی ساده و با نهایت احترام میگم. وزیران محترم ارتباطات در کشور ما توان تصمیم گیری انچنانی ندارن . در واقع در هر شرایط خاصی که پیش میاد یک نهاد میاد و برای وضعیت اینترنت تصمیم میگیره و متاسفانه از اونجایی که وزیر های محترم ارتباطات ما توان کافی در اعمال تصمیمات رو ندارن، هر دفعه با دادن امتیاز وضعیت اینترنت رو بدتر میکنن. از فیلترینگ بگیرید تا به الان که ملی شده. وزیران محترم ارتباطات در کشور ما تا الان بیشتر شبیه یک نماینده از طرف مردم و کسب و کار ها هستن تا با رایزنی با تصمیم گیران اصلی بتونن شرایط ادامه خدمات اینترنتی رو برای مردم فراهم کنن. پس اگر ضعیف عمل کنن نتایجش کاملا مشخصه، مثال خیلی ساده فیلترینگ هست که بخاطر ناراضی بودن والدین از فعالیت فرزندان در شبکه های اجتماعی شکل گرفت و با چانه زنی فراوان اخر با فیلترشدن اینترنت پیش رفت کار. یا اینترنت نامحدود و مصرف منصفانه که برای کمک به توان داخلی و در پاسخ به اعتراض های ناشی از عدم حمایت از توان داخلی شکل گرفت. الان هم اینترانت بخاطر امنیت‌. همه اینا فقط یک چیز رو روشن میکنه، وزیران ارتباطات توان کافی رو برای مدیریت شرایط ندارن و یا نمیتونن که داشته باشن. نتیجش هم هر دفعه میشه بدترشدن شرایط. از نظر من باید هم در انتخاب اونا نهایت دقت صورت بگیره تا هم شایسته پیگیری حقوق مردم باشن و هم قدرت تصمیم گیری بیشتری به اونا داده بشه، همچنین اقدامات باید به گونه ای قوی، حرفه ای و کارامد باشه که نیازی به دخالت نهادهای متفاوت از جمله شورای محترم امنیت نباشه. این که وزیران محترم ارتباطات بیان و فقط حرف بزن و در عمل نتونن کاری بکنن، طبیعی هست که بحران پیش بیاد و نهاد های دیگه ناچارن بخان برای کنترل دخالت کنن. البته درسته که الان در قطع بودن اینترنت هم تموم اون اتفاق های که نباید رخ میداد، رخ داد و نمیشه اینترنت رو زیاد مقصر گرفت، ولی وقتی یکبار و از روی غفلت مشکلی ازش سرچشمه گرفته باشه دیگه تا اخر کاسه ها سرش قراره بشکنه و تا زمانی که نتونه بیگناهی خودش رو اثبات کنه و یا تضمین عدمم تکرار بده وضع همینه.این مشکل اصلی هست و تا حل نشه متاسفانه وضع همینه. میدونم قبول کردنش سخته ولی تا زمانی که با مشکل اصلی روبه رو نشیم نمیتونیم حلش کنیم. راه حل های زیادی وجود داره: برای مثال
وقتی والدینی از فعالیت فرزندش در فضای مجازی شاکی هست نباید اینترنت رو فیلتر کنن و بقیه رو محدود، باید سطح دسترسی برای اون جوان کم سن و سال تعریف کنن، یعنی همین فیلترینگ محتوا فقط برای ای پی اون. زمانی هم که سن مناسب رو پیدا کرد میتونه به محتوا اینترنت دسترسی ازادانه داشته باشه و پاسخ گویی اشتباهات خودش در اون هم باشه. همچنین با اموزش سواد مجازی و تفکر انتقادی میشه بهشون کمک کرد تا کمتر به مشکل بخورن.
وقتی بحث از حمایت توان داخلی هست، نمیاین که اینترنت خارجی رو محدود کنن و کاری کنن از ناچاری از این توان استفاده بشه و حتی تست کردنش رو بزارن در شرایطی که انبوهی از کاربران به سرورهای ضعیفشون هجوم اوردن. تنها ثمره ای که این روش داره بیزار شدن افراد از توان داخلی و پیدا کردن هر راهی هست که ازش استفاده نکنن. یعنی عملا شرایط بدتر میشه. همچنین کلی ایده حدید و نو از دست میره، چجوری میشه انتظار داشت وقتی دسترسی به اینترنت بین الملل وجود نداره بشه دانش خارجی رو تبدیل به دانش بومی کرد؟
اگر صحبت از امنیت و کنترل فضای مجازی هست، با اعمال محدودیت شدید صد درصد نتیجه ای حاصل نمیشه، حتی اوضاع بدتر هم میشه. نتیجه هم میشه استفاده از روش هایی که دیگه جایی برای کنترل شدن نداره و میشه اوج بحران. اگر افراد دسترسی ازادانه و مناسب سنشون داشته باشن، اکثرا دیگه طرف ابزار های مربوطه نمیرن که نتیجش میشه کنترل بهتر. نه اینکه مجبورشون کرد که از ناچاری برن و ابزارهای دسترسی تهیه کنن.
تا زمانی هم که وزیر های محترم ارتباطات راه حل های عملی برای کنترل شرایط نداشته باشن وضع همینه. نتیجه هم میشه دادن طرحی به اسم اینترنت پرو از روی ناچاری توسط جایی دیگه که همه چیز رو بدتر میکنه و همه اینا بخاطر اینه که تصمیم گیرندگان اصلی که باید تصمیم بگیرن یا نمیتونن و یا توانش رو ندارن. فکری باید برای این موضوع بشه اگر واقعا هدف بهبود شرایط هست.
رعیت
یعنی یدونه با سواد و شعور داخلتون پیدا نمیشه؟
مریم
سیتنا. تو رو خدا این و نزار دق مکنیم. وقتی این و میبینیم
علی
سیتنا لطفا از 4 تا ادم و انسان تحصیلکرده و باسواد و درس خونده مطلب بزار نه از امثال این ها و ثابتی و که از حاکمیان فیلترینگ هستن. ایشون وزیر ارتباطات دولت رییسی بودن ایشون همونی بودن که میگفتن سرعت ما نهایت 16 مگابیته خوبه و سرعت نت مارو با افغانستان مقایسه میکردن میگفتن عالیه!
ابوالفضل
اینکه وزارت ارتباطات و وزیر رئیس جمهور منتخب مردم تو بحث اینترنت نمیتونه تصمیم بگیره نشونه ضعف حکمرانی و بدبختی ماعه
کمال احمدی
توی هندوستان اعتقاد دارن که آدم بعد از مرگ تبدیل به موش میشه به همین دلیل موش ها اونجا مقدس هستن و برایشان آب و غذا فراهم می کنند کاری به اعتقادشان ندارم که به نظر خودم درست نیست ولی بر همین مبنا میشه یه دلیلی هم برای قطع اینترنت پیدا کرد.
کوروش
رئیس جمهور هم برای از بین بردن موازی کاری این ستاد رو راه انداخته تا افراد نامربوط رو بیرون بندازه
ان شاء الله

افزودن دیدگاه جدید

کپچا
CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.