قطع اینترنت جهانی و دوام شبکه ملی اطلاعات؛ چرا اظهارات وحید یزدانیان همچنان قابل دفاع است؟

به گزارش سیتنا، پس از آنکه وحید یزدانیان در نشست خبری ا‌وایل اسفندماه سال گذشته اعلام کرد شبکه ملی اطلاعات در صورت قطع کامل اینترنت بین‌الملل «بیش از یک یا دو هفته دوام نمی‌آورد»، برخی کاربران با اشاره به تجربه محدودیت‌های طولانی‌مدت اینترنت در ایران، این اظهارات را زیر سؤال بردند. 

یزدانیان با اشاره به شکل‌گیری دوگانه «شبکه ملی اطلاعات یا اینترنت» در افکار عمومی گفته بود: «این تصور که با توسعه شبکه ملی اطلاعات دیگر نیازی به اینترنت نخواهیم داشت، حرفی نادرست و غیرواقع‌بینانه است.»

وی توضیح داد: توسعه نرم‌افزارها، به‌روزرسانی سامانه‌های امنیتی، دسترسی به بانک‌های کدنویسی و تعامل با زنجیره‌های تأمین جهانی، همگی وابسته به اتصال به اینترنت جهانی هستند. به گفته او، حتی در دوره‌هایی که دسترسی به اینترنت محدود بوده، بیشترین مطالبه برای بازگشت اتصال، از سوی ارائه‌دهندگان خدمات داخلی مطرح شده است.

با این حال بررسی فنی وضعیت شبکه نشان می‌دهد میان «اختلال گسترده اینترنت» و «قطع کامل اینترنت جهانی» تفاوت جدی وجود دارد.

در بسیاری از دوره‌هایی که کاربران از قطع اینترنت سخن گفته‌اند، ارتباط ایران با اینترنت جهانی به‌طور کامل صفر نشده است. در این شرایط معمولاً بخشی از پهنای باند بین‌المللی حفظ می‌شود، برخی مسیرهای ارتباطی فعال می‌مانند و سرویس‌های حیاتی همچنان به اینترنت جهانی دسترسی محدود دارند. همین ارتباط حداقلی می‌تواند مانع از فروپاشی کامل بخشی از زیرساخت‌های دیجیتال شود.

از سوی دیگر، شبکه ملی اطلاعات اگرچه می‌تواند بخشی از خدمات داخلی را مستقل نگه دارد، اما هنوز وابستگی‌های متعددی به زیرساخت جهانی اینترنت دارد. بسیاری از سامانه‌ها برای عملکرد پایدار به خدماتی مانند DNSهای خارجی، گواهی‌های امنیتی، سرویس‌های ابری، CDNها، APIهای بین‌المللی و به‌روزرسانی نرم‌افزارها متکی هستند. در نتیجه، قطع کامل و طولانی‌مدت اینترنت بین‌الملل می‌تواند به‌مرور باعث اختلال زنجیره‌ای در سرویس‌های داخلی شود.

کارشناسان همچنین تأکید می‌کنند که دوام «شبکه» الزاماً به معنای پایداری «تمام خدمات» نیست. ممکن است زیرساخت ارتباط داخلی کشور فعال بماند، اما بسیاری از اپلیکیشن‌ها و سرویس‌ها با اختلال‌های جدی مواجه شوند؛ از خرابی سامانه‌های ورود و احراز هویت گرفته تا اختلال در نقشه‌ها، نوتیفیکیشن‌ها و خدمات وابسته به شرکت‌های خارجی.

بر همین اساس، اظهارات یزدانیان را می‌توان هشداری درباره میزان وابستگی اکوسیستم دیجیتال کشور به اینترنت جهانی دانست؛ هشداری که نشان می‌دهد حتی توسعه شبکه ملی اطلاعات نیز هنوز نتوانسته نیاز کشور به ارتباط پایدار با اینترنت جهانی را به طور کامل برطرف کند.

انتهای پیام