بنبست در مذاکرات سازمان ملل برای مهار سلاحهای مجهز به هوش مصنوعی
مذاکرات پنجروزه سازمان ملل متحد برای تدوین مقررات بینالمللی با هدف کنترل سلاحهای مرگبار خودکار و مجهز به هوش مصنوعی، در پی اختلاف میان کشورها و مخالفت روسیه با بنبست مواجه شد و بدون دستیابی به توافق مشخص به روز پایانی رسید.
به گزارش سیتنا، دیپلماتهای حاضر در ژنو سوئیس روز جمعه، ۲۰ نوامبر، در آخرین روز نشست کنوانسیون سلاحهای متعارف سازمان ملل متحد (CCW)، همچنان در تلاش بودند اختلافات موجود بر سر آغاز مذاکرات برای تنظیم مقررات سامانههای مرگبار خودکار را برطرف کنند؛ اما تا میانه روز، توافقی برای عبور از این بنبست حاصل نشده بود.
سامانههای مرگبار خودکار که با عنوان «لاس» (LAWS) شناخته میشوند، تسلیحاتی هستند که پس از فعالسازی میتوانند بدون دخالت مستقیم انسان، اهداف را شناسایی، انتخاب و مورد حمله قرار دهند. ارتشها در سالهای اخیر به دنبال استفاده گستردهتر از هوش مصنوعی برای افزایش سرعت و دقت شناسایی و هدفگیری اهداف نظامی بودهاند.
ائتلاف بینالمللی «استاپ کیلر روباتس» که بیش از ۳۰۰ سازمان را در بر میگیرد، اعلام کرده است که این نوع تسلیحات تاکنون آزمایش شده یا حتی در میدانهای نبرد، از جمله جنگ اوکراین، مورد استفاده قرار گرفتهاند.
مخالفان توسعه این سلاحها هشدار میدهند که واگذاری تصمیمگیری درباره حمله به ماشینها میتواند احتمال هدف قرار گرفتن اشتباه افراد و غیرنظامیان را افزایش دهد، تعیین مسئولیت در قبال حملات را دشوار کند و رعایت قواعد بینالمللی جنگ را با چالش مواجه سازد.
اختلاف ۱۲۸ کشور بر سر آینده سلاحهای خودکار
در نشست این هفته، نمایندگان ۱۲۸ کشور عضو کنوانسیون سلاحهای متعارف سازمان ملل متحد درباره ضرورت آغاز مذاکرات، چارچوب حقوقی احتمالی و زمانبندی تدوین مقررات مربوط به این تسلیحات رایزنی کردند. اتخاذ هرگونه تصمیم در این چارچوب به اجماع همه اعضا نیاز دارد.
اگرچه اکثریت کشورها از تدوین یک توافق حقوقی الزامآور حمایت میکنند، برخی قدرتهای برخوردار از فناوریهای پیشرفته نظامی، از جمله آمریکا و روسیه، تمایلی به پذیرش محدودیتهای بینالمللی در این زمینه نشان ندادهاند.
درباره زمان آغاز و مدت مذاکرات نیز اختلافنظر وجود دارد. کمیته بینالمللی صلیب سرخ و شماری از سازمانهای غیردولتی خواستار آغاز مذاکرات و دستیابی به نتیجه در بازه زمانی یکساله هستند؛ در مقابل، آمریکا پیشنهاد کرده است این فرایند در یک دوره پنجساله دنبال شود.
فرانسه نیز از جمله کشورهایی است که از ترکیبی از مقررات الزامآور و اقدامات غیرالزامآور برای کنترل این تسلیحات حمایت میکند.
آنا ههیر، رئیس بخش حکمرانی هوش مصنوعی نظامی در موسسه «فیوچر آو لایف»، با اشاره به مخالفت برخی کشورها در روز پایانی نشست گفت که تعداد محدودی از دولتها همچنان مانع پیشرفت مذاکرات شدهاند.
اعتراضهای روسیه به روند برگزاری مذاکرات
روسیه از همان روز نخست کنفرانس در روز دوشنبه، با حضور ناظران در مذاکرات، از جمله نمایندگان اتحادیه اروپا و سازمانهای جامعه مدنی، مخالفت کرد. این اعتراضها موجب ایجاد اختلاف بر سر شیوه برگزاری نشست شد و کشورها را به ادامه گفتوگوها در قالب جلسات غیررسمی سوق داد.
مسکو روز پنجشنبه نیز چندین بار خواستار اصلاح پیشنویس گزارش نهایی کنفرانس شد و تغییراتی را در بخشهایی مطرح کرد که ارتباط مستقیمی با موضوعات اصلی مذاکرات نداشتند.
در همین زمینه، یکی از دیپلماتهای حاضر در نشست که نخواست نامش فاش شود، به خبرگزاری فرانسه گفت کشورها تا حد زیادی به توافق درباره ضرورت آغاز مذاکرات نزدیک شدهاند و تنها یک هیئت بهطور فعال با روند متمرکز بر مذاکره مخالفت میکند.
هشدار درباره نزدیک شدن جهان به «لحظه اوپنهایمر»
همزمان با ادامه اختلافات دیپلماتیک، شماری از کارشناسان و فعالان حوزه کنترل تسلیحات درباره پیامدهای گسترش سلاحهای خودمختار هشدار دادهاند.
مگنوس لوولد از بنیاد خیریه «لکس اینترنشنال» وضعیت کنونی را به «لحظه اوپنهایمر» تشبیه کرد؛ اشارهای به رابرت اوپنهایمر، دانشمند آمریکایی که نقش محوری در توسعه نخستین بمب اتمی داشت و آغازگر عصر تسلیحات هستهای شد.
او در حاشیه مذاکرات گفت جهان به نقطهای نزدیک شده است که ممکن است در آینده دستیابی به قواعد و محدودیتهای ضروری برای کنترل این فناوریها بسیار دشوارتر شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در آغاز کنفرانس از کشورهای شرکتکننده خواسته بود برای جلوگیری از استفاده و گسترش سلاحهای مرگبار خودکار اقدام کنند.
وی تأکید کرده بود که حفاظت از غیرنظامیان در برابر کشتار و ویرانیهای ناشی از درگیریهای مسلحانه نباید متوقف شود.
انتهای پیام
افزودن دیدگاه جدید