استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند اعتبار اجتماعی افراد را کاهش دهد

به گزارش سیتنا، نتایج یک پژوهش روان‌شناختی نشان می‌دهد استفاده از هوش مصنوعی برای دریافت مشاوره، ممکن است بر برداشت دیگران از شخصیت و ویژگی‌های انسانی افراد تأثیر منفی بگذارد؛ پدیده‌ای که حتی در شرایطی که کیفیت مشاوره یکسان است، همچنان مشاهده می‌شود.

این پژوهش را جیانینگ دانگ و لی لیو از دانشسرای عالی پکن انجام داده‌اند. محققان در هشت آزمایش بررسی کردند که آیا بی‌اعتمادی برخی افراد به هوش مصنوعی، به کسانی که از این فناوری استفاده می‌کنند نیز تعمیم پیدا می‌کند یا خیر.

پیش‌تر، مطالعات متعددی پدیده «بیزاری از هوش مصنوعی» را بررسی کرده بودند؛ مفهومی که به تمایل افراد برای بی‌اعتمادی به قضاوت الگوریتم‌ها، حتی در صورت برابری یا برتری عملکرد آن‌ها نسبت به متخصصان انسانی، اشاره دارد. پژوهش جدید این مسئله را از زاویه دیگری بررسی کرده و نشان داده است که این نگرش می‌تواند بر ارزیابی اجتماعی کاربران هوش مصنوعی نیز اثر بگذارد.

کاربران هوش مصنوعی کمتر عاطفی ارزیابی می‌شوند

در آزمایش‌های این پژوهش، شرکت‌کنندگان سناریوهایی درباره افرادی را مطالعه کردند که برای تصمیم‌گیری‌های مختلف، از جمله استخدام نیروی کار، انتخاب هدیه عروسی، مسائل آموزشی و موضوعات مرتبط با سلامت، از هوش مصنوعی یا متخصصان انسانی مشاوره می‌گرفتند.

سپس از شرکت‌کنندگان خواسته شد این افراد را بر اساس ویژگی‌هایی مانند دوستانه بودن، اجتماعی بودن، قابل اعتماد بودن، منطقی بودن و بلوغ شخصیتی ارزیابی کنند.

نتایج نشان داد افرادی که از هوش مصنوعی مشاوره گرفته بودند، در مجموع کمتر برخوردار از ویژگی‌های انسانی ارزیابی شدند. این تفاوت در ویژگی‌های عاطفی و اجتماعی، مانند قابل اعتماد بودن و دوستانه بودن، بیشتر از ویژگی‌های مرتبط با منطق و توانایی تفکر بود.

در یکی از آزمایش‌ها، ۲۰۰ شرکت‌کننده انگلیسی درباره مدیری به نام جیمز توصیفاتی نوشتند. افرادی که تصور می‌کردند جیمز برای بررسی مصاحبه‌های استخدامی از یک الگوریتم استفاده می‌کند، کمتر از واژه‌های مرتبط با احساسات و اهمیت دادن به دیگران استفاده کردند؛ در حالی که میزان استفاده از واژه‌های مرتبط با برنامه‌ریزی و تفکر در دو گروه تفاوت محسوسی نداشت.

این یافته نشان می‌دهد شرکت‌کنندگان همچنان توانایی‌های منطقی فرد استفاده‌کننده از هوش مصنوعی را به رسمیت می‌شناختند، اما درباره احساسات و ویژگی‌های عاطفی او قضاوت محدودتری داشتند.

شباهت ادراک‌شده؛ عامل مؤثر در قضاوت اجتماعی

پژوهشگران برای توضیح این پدیده، به مفهوم «شباهت ادراک‌شده» اشاره کردند. بر اساس نتایج، شرکت‌کنندگان افرادی را که از هوش مصنوعی مشاوره می‌گرفتند، کمتر شبیه خود می‌دانستند و این فاصله ادراک‌شده بخشی از کاهش امتیاز انسانیت آن‌ها را توضیح می‌داد.

این تأثیر در میان افرادی که نگرش منفی‌تری نسبت به هوش مصنوعی داشتند، آشکارتر بود. در مقابل، در میان شرکت‌کنندگانی که دیدگاه بسیار مثبتی نسبت به این فناوری داشتند، قضاوت منفی درباره کاربران هوش مصنوعی تا حد زیادی کاهش یافت.

همچنین، نتایج نشان داد این شکاف صرفاً ناشی از میزان علاقه شرکت‌کنندگان به فرد مورد ارزیابی یا ناآشنایی آن‌ها با هوش مصنوعی نبود و پس از در نظر گرفتن این عوامل نیز پابرجا ماند.

آیا انسان‌نمایی هوش مصنوعی مشکل را حل می‌کند؟

در دو آزمایش دیگر، محققان بررسی کردند که آیا نمایش هوش مصنوعی به‌عنوان سامانه‌ای برخوردار از توانایی‌های عاطفی، می‌تواند از قضاوت منفی درباره کاربران آن بکاهد یا خیر.

نتایج نشان داد وقتی چت‌جی‌پی‌تی در آزمون‌های درک عاطفی عملکرد خوبی داشت، افرادی که از آن مشاوره می‌گرفتند، در مقایسه با شرایطی که عملکرد هوش مصنوعی ضعیف بود، کمتر با کاهش امتیاز اجتماعی مواجه می‌شدند.

با این حال، حتی در این شرایط نیز افرادی که از متخصصان انسانی مشاوره گرفته بودند، بالاترین امتیازها را دریافت کردند. به گفته پژوهشگران، انسان‌نمایی هوش مصنوعی توانست بخشی از شکاف اجتماعی را کاهش دهد، اما آن را به‌طور کامل از بین نبرد.

این یافته‌ها برای شرکت‌های سازنده محصولات هوش مصنوعی و طراحان رابط‌های کاربری اهمیت دارد؛ زیرا تلاش برای انسانی‌تر نشان دادن این فناوری، اگر بدون توجه به پیامدهای روان‌شناختی انجام شود، ممکن است انتظارات غیرواقع‌بینانه‌ای در کاربران ایجاد کند.

در مجموع، این پژوهش نشان می‌دهد پیامدهای استفاده از هوش مصنوعی تنها به کیفیت پاسخ‌ها یا سرعت انجام وظایف محدود نمی‌شود، بلکه ممکن است بر نحوه قضاوت دیگران درباره افرادی که از این ابزارها کمک می‌گیرند نیز تأثیر بگذارد؛ موضوعی که با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در محیط‌های کاری، آموزشی و زندگی روزمره، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

انتهای پیام