مدرس هوش مصنوعی: دسترسی به فناوری به رکن اصلی عدالت آموزشی تبدیل شده است

به گزارش خبرنگار سیتنا، سیدناصر بهشتی، مدرس دوره‌های آموزشی هوش مصنوعی در دانشگاه فردوسی، با اشاره به تغییر مفهوم عدالت آموزشی در عصر دیجیتال، اظهار کرد: امروزه حتی اگر دو دانشجو در یک کلاس و با یک شیوه آموزشی قرار داشته باشند، اما یکی به فناوری‌های آموزشی دسترسی داشته باشد و دیگری از این امکان محروم باشد، فرصت یادگیری آنها برابر نخواهد بود.

وی افزود: تغییر ابزارهای آموزشی باعث شده است دسترسی به امکانات دیجیتال به یکی از ارکان اصلی عدالت آموزشی تبدیل شود و این موضوع را باید فراتر از صرف دسترسی به محیط آموزشی و کتاب مورد توجه قرار داد.

بهشتی با اشاره به سه سطح نابرابری در آموزش دیجیتال و استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، گفت: سطح نخست، دسترسی است که کیفیت اینترنت، هزینه اتصال و فراهم بودن خدمات برای همه افراد را شامل می‌شود. سطح دوم، مهارت استفاده از این ابزارهاست؛ چراکه بسیاری از افراد هنوز دانش لازم برای بهره‌گیری صحیح از هوش مصنوعی را ندارند. سطح سوم نیز به میزان بهره‌مندی افراد بازمی‌گردد و باید بررسی کرد که آیا افراد دارای معلولیت نیز به اندازه سایر افراد جامعه امکان استفاده از این فناوری‌ها را دارند یا خیر.

این مدرس هوش مصنوعی ادامه داد: صرف وجود اینترنت در یک مدرسه به معنای برخورداری کامل از امکانات دیجیتال نیست و باید بررسی کرد این زیرساخت‌ها تا چه اندازه در عمل کارآمد هستند و کیفیت بهره‌برداری از آنها چقدر با نیازهای آموزشی دانش‌آموزان و دانشجویان همخوانی دارد.

وی با اشاره به ظرفیت هوش مصنوعی برای کاهش شکاف آموزشی، اظهار کرد: هوش مصنوعی می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای گروه‌های محروم ایجاد کند. برای مثال، دانش‌آموزی که در یک منطقه محروم از دسترسی به معلم مناسب برخوردار نیست، می‌تواند از راهنمایی و توصیه‌های هوش مصنوعی استفاده کند؛ چراکه این فناوری قادر است نقاط ضعف و توانمندی‌های فرد را شناسایی کرده و آموزش را به شکل تعاملی و شخصی‌سازی‌شده ارائه دهد.

بهشتی تأکید کرد: به همین دلیل، سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌های فناوری برای اقشار محروم باید در تحقق عدالت آموزشی در اولویت قرار گیرد.

وی درباره پیامدهای نابرابری در دسترسی به فناوری نیز گفت: اگر دانشجویی به دلیل ناپایداری اینترنت یا نداشتن امکانات لازم از ابزارهای نوین آموزشی محروم شود، آثار این نابرابری ممکن است در پایان ترم نمایان شود و تداوم آن در سال‌های آینده، فرصت‌های شغلی او را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

این مدرس دانشگاه افزود: چنین شرایطی حتی می‌تواند اعتمادبه‌نفس دانشجو را تضعیف کند و این تصور نادرست را در او ایجاد کند که دلیل عقب‌ماندگی‌اش ضعف توانمندی‌های شخصی است؛ در حالی که بخشی از این فاصله ناشی از نابرابری در دسترسی به امکانات آموزشی است.

بهشتی با انتقاد از نبود آموزش کافی برای استفاده صحیح از فناوری‌های نوین در نظام آموزشی، بیان کرد: اگرچه اینترنت و هوش مصنوعی وارد فضای آموزش شده‌اند، اما آموزش لازم برای استفاده صحیح از این ابزارها به اندازه کافی ارائه نشده است. هزینه تأمین تجهیزات و ناپایداری زیرساخت‌های فنی نیز از دیگر چالش‌های جدی در این حوزه است.

وی در عین حال خاطرنشان کرد: صرف دسترسی به هوش مصنوعی و فضای مجازی لزوماً به معنای افزایش کیفیت یادگیری نیست؛ زیرا برخی دانشجویان به دلیل ناآگاهی از شیوه صحیح تعامل با این فناوری، به جای «یادگیری همراه با هوش مصنوعی»، تمام فرآیند یادگیری خود را به این ابزار واگذار می‌کنند.

این مدرس هوش مصنوعی تصریح کرد: چنین رویکرد منفعلانه‌ای نه‌تنها مانع کسب مهارت می‌شود، بلکه می‌تواند شکاف آموزشی جدیدی ایجاد کند؛ بنابراین باید میان استفاده از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار کمک‌آموزشی و واگذاری کامل فرآیند یادگیری به آن تفاوت قائل شد.

بهشتی در پایان با تأکید بر ضرورت ارزیابی مستمر سیاست‌های عدالت آموزشی گفت: باید مشخص شود که آیا روش‌های آموزشی متناسب با تحولات فناوری تغییر کرده‌اند، آیا گروه‌های محروم بیشترین بهره را از این فرصت‌ها برده‌اند و آیا شکاف برخورداری کاهش یافته است یا خیر.

وی تأکید کرد: فناوری به‌خودی‌خود عدالت‌گستر نیست و تحقق عدالت آموزشی در عصر دیجیتال به طراحی نظام‌مند، ارزیابی مستمر و تخصیص بودجه هدفمند نیاز دارد.

انتهای پیام