هوش مصنوعی با بخشنامه و ساختار اداری توسعه پیدا نمی‌کند؛ دولت باید کنار برود و تنظیم‌گر باشد

حمید بهنگار، رئیس انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات استان تهران در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار سیتنا درباره ضرورت توسعه هوش مصنوعی در کشور، با تأکید بر اینکه این فناوری نباید صرفاً در حد برگزاری همایش‌ها و تدوین اسناد باقی بماند، اظهار کرد: هوش مصنوعی باید به موتور بهره‌وری اقتصاد ایران تبدیل شود.

وی با بیان اینکه توسعه فناوری نیازمند سرعت، آزمون و خطا، سرمایه‌گذاری مستمر، دسترسی به بازار، رقابت، داده و نیروی انسانی است، افزود: توسعه بسیاری از محصولات، خدمات و کاربردهای هوش مصنوعی باید با سرعت بیشتری به بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها و زیست‌بوم نوآوری سپرده شود.

بهنگار ادامه داد: هوش مصنوعی با بخشنامه و ساختارهای صرفاً اداری و دولتی توسعه پیدا نمی‌کند؛ این فناوری نیازمند ارتباط مستقیم با مسائل واقعی اقتصاد است.

دولت باید سیاست‌گذار و تنظیم‌گر باشد

رئیس انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات استان تهران با اشاره به نقش دولت در توسعه هوش مصنوعی گفت: تمرکز فعالیت‌های اجرایی و توسعه‌های هوش مصنوعی در ساختارهای دولتی، در شرایط فعلی، می‌تواند به یک گلوگاه تبدیل شود.

وی تصریح کرد: کشور به یک معماری جدید نیاز دارد؛ دولت باید سیاست‌گذار و تنظیم‌گر، بخش خصوصی توسعه‌دهنده و مجری، دانشگاه تولیدکننده دانش و نیروی انسانی و بازار معیار واقعی موفقیت فناوری باشد.

بهنگار همچنین با اشاره به تحولات جهانی در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: اظهارات اخیر چهره‌هایی مانند باراک اوباما نشان می‌دهد که موضوع هوش مصنوعی در کشورهای پیشرفته از سطح یک بحث تکنولوژیک عبور کرده و به موضوعی جدی در حوزه حکمرانی و سیاست عمومی تبدیل شده است.

وی افزود: یک پیام روشن وجود دارد؛ اگر درباره هوش مصنوعی تصمیم نگیریم، دیگران درباره آینده ما تصمیم خواهند گرفت.

توسعه سریع و مسئولانه هوش مصنوعی باید همزمان پیش برود

بهنگار با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی گفت: نباید منتظر بمانیم تا همه مسائل مربوط به ایمنی، قانون‌گذاری، اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی در جهان حل شود و سپس وارد میدان شویم.

وی ادامه داد: باید همزمان دو مسیر را دنبال کنیم؛ توسعه سریع و مسئولانه هوش مصنوعی از یک سو و ایجاد سازوکارهای ایمنی، اخلاقی و حکمرانی از سوی دیگر.

رئیس انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات استان تهران خاطرنشان کرد: ایران به «توقف هوش مصنوعی» نیاز ندارد؛ بلکه به شتابی نیاز دارد که همراه با امنیت، اخلاق، شفافیت و مسئولیت‌پذیری باشد.

جهان نگران سرعت است، ایران نگران عقب‌ماندگی باشد

بهنگار با اشاره به نگرانی‌های مطرح‌شده در جهان درباره سرعت تحولات هوش مصنوعی گفت: در روزهایی که جهان با سرعتی کم‌سابقه در حال تجربه تحولات ناشی از هوش مصنوعی است، اظهارات مدیرعامل انتروپیک درباره ضرورت کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی، شایسته توجه است؛ اما نباید با این برداشت، جهان را در حال متوقف کردن هوش مصنوعی تصور کنیم.

وی افزود: آنچه در واقع در حال شکل‌گیری است، بحثی جدی درباره مرز میان سرعت توسعه، ایمنی، حکمرانی و کنترل فناوری است.

بهنگار ادامه داد: مدیران بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی نیز هشدار می‌دهند که توانمندی سیستم‌ها با سرعتی در حال افزایش است که ممکن است سازوکارهای نظارتی، حقوقی و اجتماعی نتوانند همگام با آن حرکت کنند.

وی تأکید کرد: ایران نیز باید این هشدارها را جدی بگیرد، اما یک نگرانی دیگر نیز برای کشور وجود دارد؛ اینکه از مسئله اصلی یعنی سرعت توسعه و جلوگیری از عقب‌ماندگی فناوری غافل شویم.

نباید «ایمنی هوش مصنوعی» را با «سرعت توسعه» اشتباه گرفت

رئیس انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات استان تهران گفت: نباید مسئله «ایمنی هوش مصنوعی» را با مسئله «سرعت توسعه و استفاده از هوش مصنوعی» اشتباه بگیریم.

وی افزود: کشورهای پیشرو درباره اینکه سرعت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی چگونه کنترل شود و چه استانداردهایی برای ارزیابی مدل‌های قدرتمند ایجاد شود، بحث می‌کنند؛ اما برای ایران، مسئله فوری‌تر این است که آیا با سرعت کافی در حال ایجاد ظرفیت هوش مصنوعی هستیم یا خیر.

بهنگار با اشاره به شرایط کشور اظهار کرد: ما در شرایطی قرار داریم که «جنگ» دیگر صرفاً در میدان نظامی اتفاق نمی‌افتد و عرصه‌هایی همچون امنیت سایبری و جنگ اطلاعاتی، اقتصاد، انرژی، زنجیره تأمین، رسانه، حمل‌ونقل، سلامت، کشاورزی، بانکداری و زیرساخت‌های ارتباطی را نیز دربر گرفته است.

وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، هوش مصنوعی دیگر یک فناوری لوکس یا صرفاً موضوعی دانشگاهی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت قدرت، تاب‌آوری و امنیت ملی کشورها است.

هوش مصنوعی می‌تواند فاصله میان کشورها را کاهش دهد

بهنگار با بیان اینکه هوش مصنوعی می‌تواند در حوزه‌های مختلف نقش‌آفرین باشد، گفت: این فناوری می‌تواند در تشخیص تهدیدات سایبری، مدیریت بحران، تحلیل اطلاعات، پیش‌بینی اختلال در زنجیره تأمین، بهینه‌سازی مصرف انرژی، مدیریت آب و کشاورزی، کنترل شبکه‌های حمل‌ونقل، سلامت و بانکداری و حتی سیاست‌گذاری عمومی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

وی ادامه داد: اگر امروز در ایجاد زیرساخت، داده، مدل، نیروی انسانی، شرکت‌های تخصصی و کاربردهای واقعی هوش مصنوعی تعلل کنیم، فاصله‌ای که ایجاد می‌شود صرفاً یک فاصله علمی نخواهد بود؛ بلکه فاصله‌ای اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیکی خواهد بود.

دولت باید زمینه توسعه بخش خصوصی را فراهم کند

رئیس انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات استان تهران در پایان تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین تصمیمات راهبردی کشور باید بازتعریف نقش دولت و بخش خصوصی در توسعه هوش مصنوعی باشد.

بهنگار گفت: دولت باید متولی سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری، امنیت، استانداردگذاری، ایجاد زیرساخت‌های ملی و فراهم‌کردن محیط مناسب برای توسعه فناوری باشد و در مقابل، توسعه محصولات، خدمات و کاربردهای هوش مصنوعی با سرعت بیشتری به بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها و زیست‌بوم نوآوری سپرده شود.

وی خاطرنشان کرد: این برنامه باید شامل دسترسی شرکت‌های خصوصی به زیرساخت‌های محاسباتی، تسهیل دسترسی قانونی به داده، سرمایه‌گذاری خطرپذیر، خرید تضمینی یا نوآورانه دولت، حمایت از توسعه مدل‌های تخصصی و استفاده از هوش مصنوعی در صنایع، کشاورزی، بانکداری و سلامت باشد.

بهنگار در پایان تأکید کرد: راه درست، توقف یا عقب‌نشینی نیست؛ راه درست، توسعه سریع، مسئولانه، امن و رقابت‌پذیر است.

انتهای پیام

گفت و گو از سارا استوار