اسپیس ایکس به دنبال ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی در مدار زمین است

به گزارش سیتنا، SpaceX رسماً جزئیات بیشتری از برنامه خود برای توسعه «دیتاسنترهای هوش مصنوعی مداری» منتشر کرده است؛ پروژه‌ای که بر اساس آن، ماهواره‌های مجهز به سخت‌افزار محاسباتی می‌توانند بخشی از پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی را خارج از زمین انجام داده و نتایج را از طریق شبکه ماهواره‌ای Starlink به زمین منتقل کنند.

SpaceX این طرح را با نام Starmind معرفی کرده و نخستین نسل این ماهواره‌ها را AI1 نامیده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت رسمی SpaceX، نمونه AI1 دارای توان پردازشی با مصرف برق تا ۱۵۰ کیلووات در حالت اوج و حدود ۱۲۰ کیلووات به‌صورت میانگین است. این ماهواره با استفاده از پنل‌های خورشیدی انرژی مورد نیاز خود را تأمین کرده و داده‌ها را از طریق ارتباطات لیزری با پهنای باند بالا به شبکه Starlink منتقل می‌کند.

SpaceX می‌گوید قرار دادن پردازش AI در مدار می‌تواند بخشی از محدودیت‌های فعلی دیتاسنترهای زمینی، از جمله دسترسی به برق، زمین و زیرساخت خنک‌سازی را کاهش دهد. در مدار خورشیدآهنگ، ماهواره‌ها می‌توانند در بخش قابل توجهی از زمان در معرض تابش مستقیم خورشید قرار داشته باشند و انرژی مورد نیاز خود را بدون وابستگی مستقیم به شبکه برق زمینی دریافت کنند.

یکی دیگر از اجزای اصلی این طرح، استفاده از لینک‌های لیزری میان ماهواره‌ها است. SpaceX اعلام کرده است که ماهواره‌های AI این شرکت می‌توانند از طریق شبکه لیزری Starlink به یکدیگر متصل شوند و نتایج پردازش را با تأخیر پایین به زمین منتقل کنند. این معماری در واقع تلاش می‌کند یک کلاستر محاسباتی توزیع‌شده در مدار ایجاد کند.

این ایده تنها به چند ماهواره آزمایشی محدود نیست. SpaceX در پرونده ارائه‌شده به کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC)، درخواست مجوز برای یک منظومه ماهواره‌ای شامل تا یک میلیون ماهواره را مطرح کرده است. FCC در فوریه ۲۰۲۶ درخواست SpaceX برای سامانه «Orbital Data Center» را برای بررسی و دریافت نظر عمومی پذیرفت.

بر اساس اسناد SpaceX، هدف بلندمدت این شرکت ایجاد ظرفیت محاسباتی بسیار بزرگ در مدار است. SpaceX استدلال می‌کند که انتقال پردازش‌های پرمصرف AI به فضا می‌تواند در بلندمدت به دلیل دسترسی گسترده به انرژی خورشیدی، مزیت اقتصادی نسبت به برخی زیرساخت‌های زمینی ایجاد کند.

با این حال، اجرای چنین طرحی با چالش‌های فنی و اقتصادی قابل‌توجهی روبه‌رو است. افزایش تعداد ماهواره‌ها، هزینه تولید و پرتاب، مدیریت ترافیک مداری، تابش فضایی، تعمیر و نگهداری تجهیزات و همچنین دفع گرمای تولیدشده توسط پردازنده‌ها از جمله مسائل اصلی پیش روی دیتاسنترهای مداری هستند.

در همین زمینه، پژوهش‌ها و تحلیل‌های تخصصی نسبت به دشواری خنک‌سازی تجهیزات پردازشی در خلأ فضا هشدار داده‌اند؛ زیرا برخلاف دیتاسنترهای زمینی، در فضا امکان انتقال گرما از طریق جابه‌جایی هوا وجود ندارد و بخش عمده گرما باید از طریق تابش حرارتی دفع شود.

SpaceX اعلام کرده است که در حال ساخت کارخانه‌ای موسوم به Gigasat Factory در تگزاس برای تولید ماهواره‌های AI در مقیاس بالا است و برنامه‌ریزی کرده تولید و استقرار هزاران ماهواره مجهز به پردازنده‌های AI را از اواخر سال ۲۰۲۷ آغاز کند.

بر اساس توضیحات SpaceX، این ماهواره‌ها به یک نوع تراشه خاص وابسته نخواهند بود و معماری آنها امکان استفاده از پردازنده‌های تولیدکنندگان مختلف را فراهم می‌کند. این شرکت همچنین از توسعه تراشه‌های AI اختصاصی در قالب پروژه Terafab خبر داده است.

SpaceX تنها شرکت فعال در حوزه محاسبات مداری نیست. شرکت نوپای Starcloud که روی توسعه ماهواره‌های مجهز به قابلیت پردازش AI در مدار کار می‌کند، در روزهای اخیر اعلام کرد ۲۵۰ میلیون دلار سرمایه جدید جذب کرده و ارزش‌گذاری آن به حدود ۲.۳ میلیارد دلار رسیده است. سرمایه‌گذاران این دور شامل NVIDIA و Cisco Investments نیز بوده‌اند.

این روند نشان می‌دهد ایده انتقال بخشی از زیرساخت محاسباتی AI به فضا از یک مفهوم پژوهشی به یکی از حوزه‌های مورد توجه سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فناوری تبدیل شده است.

با این حال، دیتاسنترهای مداری هنوز جایگزین دیتاسنترهای زمینی نشده‌اند و برنامه SpaceX نیز در حال حاضر یک پروژه در حال توسعه است. موفقیت این رویکرد در مقیاس بزرگ به کاهش هزینه پرتاب، تولید انبوه ماهواره، افزایش عمر تجهیزات در مدار و حل چالش دفع حرارت و مدیریت ترافیک فضایی وابسته خواهد بود.

در صورت تحقق این طرح، رقابت زیرساختی هوش مصنوعی می‌تواند از زمین فراتر رفته و مدار زمین نیز به بخشی از معماری جهانی محاسبات AI تبدیل شود.

انتهای پیام