هم‌افزایی معاونت علمی و وزارت علوم برای رفع گلوگاه‌های فناوری و توسعه بازار نوآوری

به گزارش سیتنا، نشست هم‌اندیشی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی با معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، ظهر امروز ۱۱ خردادماه با حضور عبدالحسن بهرامی رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، محمدنبی شهیکی معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، جمعی از دبیران ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، مدیران برنامه‌های ملی و موضوعی معاونت علمی و نمایندگان پارک‌های علم و فناوری برگزار شد.

بهرامی، هدف از برگزاری این نشست را تبادل ظرفیت‌ها و ایجاد هم‌افزایی میان مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم عنوان کرد و گفت: این نشست فرصتی برای بررسی زمینه‌های همکاری مشترک و طراحی برنامه‌هایی است که بتواند به ارتقای حمایت از زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور منجر شود.

وی در ادامه با معرفی ساختار مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان اظهار کرد: در حال حاضر ۱۱ ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان ذیل این مرکز فعالیت می‌کنند و چهار ستاد نیز در مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی مستقر هستند.

بهرامی، با اشاره به ستادهای زیرمجموعه مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان افزود: ستادهای توسعه فناوری‌های حمل‌ونقل، هوافضا و شهرسازی، غذا، کشاورزی، آب و انرژی و محیط زیست، توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، توسعه علوم و فناوری افتا، صنایع خلاق و نرم و هویت‌ساز، مواد و ساخت پیشرفته، ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان دیجیتال، اتصال‌پذیری و ارتباطات، و کوانتوم، لیزر و فوتونیک از جمله ستادهای فعال این مرکز هستند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، همچنین به برنامه‌های ملی فعال در این مرکز اشاره کرد و گفت: برنامه ملی ارتقای زنجیره ارزش گلخانه و شیلات، برنامه ملی اقتصاد دریا‌محور، برنامه ملی اندیشکده‌ها، برنامه حکمرانی پیشران، برنامه ملی زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی و برنامه ملی میکروالکترونیک از جمله برنامه‌های ملی هستند که با دستور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در حال اجرا هستند.

وی سه مأموریت اصلی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان را «توانمندسازی فناورانه و توسعه بازار»، «جهت‌دهی، هماهنگی و انسجام‌بخشی به فعالیت ستادها» و «ارتقا و تقویت زنجیره‌های ارزش اولویت‌دار» عنوان کرد و با اشاره به محور نخست مأموریت‌های این مرکز گفت: تقویت و پشتیبانی از ستادها در طراحی و اجرای برنامه‌های مأموریت‌محور مبتنی بر اسناد بالادستی، ارزیابی عملکرد ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و ارائه گزارش‌های تحلیلی و پیشنهادهای سیاستی برای افزایش اثربخشی فعالیت‌ها از جمله اقدامات انجام‌شده در این حوزه است.

وی افزود: برای ارزیابی عملکرد ستادها، یک داشبورد مدیریتی طراحی شده است که امکان پایش مستمر عملکرد و ارزیابی میزان تحقق مأموریت‌ها را فراهم می‌کند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در تشریح اقدامات حوزه توانمندسازی فناورانه و توسعه بازار نیز اظهار کرد: جلب همکاری هلدینگ‌ها، صنایع بزرگ و سازمان‌های توسعه‌ای با هدف استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای رفع چالش‌های صنعتی، توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان از طریق تحریک تقاضا در دستگاه‌های دولتی و حمایت از توسعه محصولات فناورانه تقاضامحور از جمله برنامه‌های مهم این حوزه است.

وی درباره مأموریت ارتقای زنجیره‌های ارزش نیز گفت: شناسایی و تدوین برنامه‌های مأموریت‌گرا برای پیشبرد پروژه‌های اولویت‌دار و رفع گلوگاه‌های صنایع راهبردی با هدف کاهش ارزبری و افزایش ارزآوری کشور در دستور کار این مرکز قرار دارد.

بهرامی همچنین به اجرای چند برنامه موضوعی در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: برنامه رسوخ فناوری در زنجیره‌های پیشران اقتصادی، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این مرکز است که سال گذشته در قالب همکاری مشترک معاونت علمی و وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توسعه کاربرد هوش مصنوعی در صنعت، معدن و تجارت اجرا شد و حدود ۷۰۰ میلیارد تومان منابع مالی از طریق ندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته (صحا)، به شرکت‌های فعال اختصاص یافت.

وی با اشاره به فعالیت «کانون‌های دانش، صنعت و بازار» افزود: این کانون‌ها با هدف افزایش بهره‌وری و ایجاد ارزش افزوده در بخش‌های اقتصادی مختلف شکل گرفته‌اند و طی یک سال گذشته کانون‌های آب و فاضلاب، اقتصاد دیجیتال، طلا و جواهرات و تجهیزات ورزشی پس از طی فرآیندهای قانونی و اخذ مجوزهای لازم فعالیت خود را آغاز کرده‌اند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، از استقرار نظام جامع یکپارچه پایش و نظارت بر عملکرد ستادها نیز خبر داد و گفت: این سامانه با همکاری معاونت سیاست‌گذاری و توسعه معاونت علمی طراحی شده و امکان رصد پیشرفت طرح‌ها و پروژه‌های مصوب و پیگیری تحقق اهداف آنها را فراهم می‌کند.

وی در ادامه به برخی اقدامات انجام‌شده برای توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: نمایشگاه «ایران‌ساخت»، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحریک تقاضا و توسعه بازار در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان دنبال می‌شود. علاوه بر آن، توسعه بازار ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی پیشرفته در چارچوب ماده ۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان نیز با هدف نوسازی صنایع و کاهش وابستگی به واردات در حال اجرا است.

بهرامی با بیان این‌که در سال جاری 200 میلیارد تومان منابع برای حمایت از این حوزه اختصاص یافته است، افزود: این منابع از طریق صندوق تخصصی ماشین‌سازی تأمین و به میزان دوبرابر این میزان به‌صورت اهرمی تقویت می‌شود تا بتواند نقش مؤثری در توسعه صنعت ماشین‌سازی کشور ایفا کند. 420 میلیارد تومان برای حمایت از نوسازی تجهیزات و ماشین آلات پیشرفته و صنعتی اختصاص یافته که نسبت اهرم‌سازی منابع معاونت علمی، به میزان یک به 9 تقویت شده است.

وی همچنین از احیای برنامه تجاری‌سازی محصولات فناورانه خبر داد و گفت: این برنامه که پیش‌تر در معاونت علمی اجرا می‌شد، با تأکید معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور مجدداً فعال شده است. تاکنون دو فراخوان برای پارک‌های علم و فناوری منتشر شده و حدود ۵۰ میلیارد تومان برای حمایت از ۹۶ طرح فناور مستعد دانش‌بنیان اختصاص یافته است. تسهیلات را به صورت مستقیم به شرکت‌ها اختصاص می‌دهیم.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، افزود: در فراخوان نخست، از ۳۶ طرح حمایت شد که طی شش ماه، ۱۳ طرح موفق به اخذ تأییدیه دانش‌بنیان شده‌اند و سایر طرح‌ها نیز ظرفیت بالایی برای دستیابی به این جایگاه دارند.

وی با اشاره به عملکرد مالی و اجرایی ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ گفت: مجموع ارزش پروژه‌ها و طرح‌های تعریف‌شده در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و ستادهای زیرمجموعه به حدود ۶.۵ همت رسیده است که از این میزان، ۱.۷ همت حمایت مستقیم معاونت علمی بوده و نسبت اهرمی‌سازی منابع یک به حدود ۳.۷ برابر رسیده است.

بهرامی ادامه داد: طی این مدت بیش از ۲۰ برنامه همکاری مشترک با هلدینگ‌ها و صنایع بزرگ شکل گرفته، ۸۵۰ طرح برای بهره‌مندی از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به دبیرخانه مربوطه معرفی شده و حدود ۵۰ میلیون دلار طرح نیز به کارگروه تولید بار اول ارائه شده است.

وی درباره برنامه تجاری‌سازی محصولات فناورانه نیز گفت: در قالب این برنامه، همکاری با ۳۷ پارک علم و فناوری و مرکز رشد انجام شده و از میان ۲۷۴ طرح دریافت‌شده، ۹۶ طرح منتخب ذیل برنامه تجاری سازی، مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در ادامه به دستاوردهای سیزدهمین نمایشگاه ایران‌ساخت اشاره کرد و گفت: در این دوره از نمایشگاه، بیش از ۵۲۴ میلیارد تومان فروش برای شرکت‌های حاضر ثبت شد. همچنین حدود 282 هزار شرکت در این دوره نمایشگاه مشارکت داشتند و بیش از ۱۰ هزار مدل-محصول نوآورانه یا دانش‌بنیان و فناورانه عرضه شد که به ایجاد اشتغال پایدار برای بیش از ۵ هزار نفر منجر شده است.

وی با اشاره به برنامه توسعه صنعت ماشین‌سازی کشور اظهار کرد: این برنامه از سال گذشته آغاز شده و نسبت اهرمی‌سازی منابع در آن حدود یک به ۹ بوده است. در این مسیر از ظرفیت صندوق‌های پژوهش و فناوری تخصصی و همچنین صندوق نوآوری و شکوفایی استفاده شده است.

بهرامی همچنین به همکاری مشترک معاونت علمی و وزارت صمت در حوزه کاربرد فناوری‌های نوظهور اشاره کرد و گفت: در فراخوان مشترک کاربرد هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و بلاک‌چین در صنعت، معدن و تجارت، از میان حدود ۱۰۰ طرح دریافتی، ۲۶ طرح به صندوق پژوهش و فناوری معرفی شدند و حدود ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای آنها اختصاص یافت که نقش مهمی در توسعه کاربردهای عملیاتی هوش مصنوعی در صنایع کشور داشته است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات سیاستی و حاکمیتی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان پرداخت و افزود: تشکیل ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی و ستاد توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در نهاد ریاست جمهوری، تصویب سند راهبردی توسعه مواد و ساخت پیشرفته در شورای عالی انقلاب فرهنگی، ابلاغ سند توسعه علوم و فناوری‌های کوانتومی از سوی رئیس‌جمهور و مشارکت فعال در تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی قانون برنامه هفتم توسعه از جمله اقدامات مهم انجام‌شده در این حوزه است.

بهرامی همچنین از مشارکت گسترده ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در تدوین پیوست فناوری پروژه‌های کلان کشور در شورای اقتصاد خبر داد و گفت: همکاری در تدوین بیش از ۱۰۰ قلم راهبردی مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی و تعامل با وزارتخانه‌های نفت، نیرو، جهاد کشاورزی و ارتباطات از دیگر اقدامات مهم این مرکز در سال گذشته بوده است.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در پایان با تأکید بر اهمیت تعامل میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، پارک‌های علم و فناوری و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم اظهار کرد: برای حل مسائل، گلوگاه‌ها و چالش‌های صنعت کشور، نیازمند بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور مستقر در پارک‌های علم و فناوری هستیم. این شرکت‌ها با برخورداری از فناوری‌های نوین و راهکارهای تخصصی می‌توانند پاسخگوی نیازهای بخش‌های مختلف صنعتی باشند و همکاری نزدیک میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم می‌تواند زمینه‌ساز تحقق هرچه بیشتر اهداف اقتصاد دانش‌بنیان در کشور شود.

ایجاد شبکه مشترک همکاری میان پارک‌های فناوری و ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان
محمدنبی شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز در این نشست با قدردانی از رویکرد تعاملی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، بر ضرورت شکل‌گیری یک شبکه کاری مشترک میان معاونت علمی و وزارت علوم تأکید کرد و گفت: ظرفیت‌های گسترده‌ای در ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و پارک‌های علم و فناوری کشور وجود دارد که می‌تواند در قالب یک همکاری منسجم و هدفمند، به توسعه زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور کمک کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های وزارت علوم در حوزه فناوری و نوآوری افزود: در حال حاضر حدود ۶۰ پارک علم و فناوری زیرمجموعه وزارت علوم فعالیت می‌کنند که شامل پارک‌های دانشگاهی، منطقه‌ای و دستگاهی هستند. بیش از ۱۵ هزار و ۷۰۰ واحد فناور، شرکت دانش‌بنیان و استارتاپ نیز در این پارک‌ها مستقر هستند و در حوزه‌های متنوع فناوری فعالیت می‌کنند.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم با بیان اینکه بخش قابل توجهی از واحدهای فناور مستقر در پارک‌ها در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت دارند، اظهار کرد: بیش از ۲۷ درصد واحدهای فناور فعال در پارک‌های علم و فناوری در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت می‌کنند. همچنین حدود ۱۵ درصد در حوزه الکترونیک، ۱۰ درصد در حوزه زیست‌فناوری و حدود ۱۰ درصد نیز در حوزه صنایع خلاق مشغول فعالیت هستند و سایر واحدها نیز در زمینه‌هایی مانند ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی، مواد پیشرفته و دیگر حوزه‌های فناورانه فعالیت دارند.

شهیکی با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و پارک‌های علم و فناوری گفت: بسیاری از فراخوان‌ها، برنامه‌های حمایتی، گرنت‌ها و فرصت‌هایی که از سوی ستادها ارائه می‌شود، هنوز به‌صورت مطلوب به واحدهای فناور مستقر در پارک‌ها منتقل نشده است. از این رو نیازمند ایجاد یک سازوکار منسجم و ارتباطی مؤثر میان دو مجموعه هستیم تا ظرفیت‌های موجود بهتر مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: بخشی از برنامه‌های ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان بر توسعه سرمایه انسانی متمرکز است که رویکردی ارزشمند محسوب می‌شود، اما در کنار آن باید به ظرفیت بیش از ۲۰ هزار هسته فناور و نوآور فعال در کشور نیز توجه ویژه داشت. بسیاری از این هسته‌ها چند گام جلوتر از مرحله ایده قرار دارند و قابلیت تبدیل سریع‌تر به شرکت‌های دانش‌بنیان را دارا هستند.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم ادامه داد: در حوزه‌هایی مانند میکروالکترونیک، امنیت سایبری، کوانتوم، لیزر و فوتونیک، توانمندسازی هسته‌های فناور می‌تواند روند تجاری‌سازی فناوری‌ها را تسریع کند. از این رو لازم است برنامه‌های مشترکی میان ستادهای تخصصی و پارک‌های علم و فناوری برای حمایت هدفمند از این مجموعه‌ها طراحی و اجرا شود.

شهیکی با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان گفت: دو مسئله اصلی که اغلب شرکت‌های فناور، استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان با آن مواجه هستند، تأمین سرمایه و توسعه بازار است. نقش ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در این دو حوزه می‌تواند بسیار تعیین‌کننده باشد و هرچه این نقش پررنگ‌تر شود، تأثیرگذاری آنها در زیست‌بوم فناوری و‌ نوآوری کشور افزایش خواهد یافت.

وی اظهار کرد: در قالب مدل‌های جدید سرمایه‌گذاری، می‌توان اولویت‌های ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان را به خطوط سرمایه‌گذاری صندوق متصل کرد و از این طریق حمایت مؤثرتری از شرکت‌ها و واحدهای فناور دارای ظرفیت رشد انجام داد.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، پیشنهاد برگزاری رویدادهای ملی سرمایه‌گذاری با مشارکت ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان را مطرح کرد و گفت: بسیاری از شرکت‌های فناور با تسهیلات مالی رشد نمی‌کنند و برای توسعه و بزرگ شدن نیازمند سرمایه‌گذاری هستند. توجه به سرمایه‌گذاری به‌عنوان یک اولویت راهبردی می‌تواند زمینه رشد شرکت‌های بزرگ فناور را فراهم کند.

وی با اشاره به برخی حوزه‌های دارای ظرفیت همکاری مشترک افزود: در برخی زمینه‌ها از جمله صنایع خلاق، گلخانه و شیلات، هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ظرفیت‌های گسترده‌ای برای همکاری میان وزارت علوم و ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان وجود دارد که لازم است برای آنها برنامه‌های مشترک طراحی شود.

شهیکی، با اشاره به وضعیت شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۳۵۰ شرکت مستقر در پارک‌های علم و فناوری به‌صورت تخصصی در حوزه هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند، اما تعداد شرکت‌های بزرگ و مقیاس‌پذیر در این حوزه محدود است. بخش عمده این مجموعه‌ها را استارتاپ‌ها تشکیل می‌دهند و برای توسعه و رسیدن به مقیاس‌های بزرگ‌تر نیازمند حمایت‌های هدفمند هستند.

وی تأکید کرد: یکی از اولویت‌های مهم باید تمرکز بر توسعه و مقیاس‌پذیری شرکت‌های موجود باشد. در حال حاضر حدود ۵۲ درصد واحدهای فناور و دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری به مرحله‌ای رسیده‌اند که توان جذب سرمایه‌گذاری در مقیاس‌های بزرگ را دارند و می‌توان با همکاری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان برنامه ویژه‌ای برای رشد و توسعه آنها طراحی کرد.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم در پایان از برنامه‌ریزی برای ایجاد یک سازوکار ارتباطی مستقیم میان پارک‌های علم و فناوری و ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان خبر داد و گفت: به‌زودی فردی مشخص برای پیگیری ارتباطات میان پارک‌های علم و فناوری و ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان تعیین خواهد شد تا تعامل میان دو مجموعه به‌صورت مستمر دنبال شود.

وی افزود: همچنین پیشنهاد می‌کنم در دو حوزه تأمین سرمایه و توسعه بازار، برنامه‌ای مشترک میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، وزارت علوم، شبکه بانکی و سایر نهادهای مرتبط طراحی و اجرا شود تا بتوانیم دستاوردهای ملموس و اثرگذاری برای زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور رقم بزنیم.

انتهای پیام