امنیت پایدار دیجیتال با افزایش تابآوری محقق میشود، نه محدودسازی اینترنت
رئیس انجمن هوشمندسازی با تأکید بر اینکه اینترنت امروز یکی از زیرساختهای حیاتی کشور است، گفت: در شرایط بحران، اگر اعمال برخی محدودیتها به دلایل امنیت ملی اجتنابناپذیر باشد، دولت باید همزمان بستههای حمایتی برای جبران خسارت کسبوکارهای آسیبدیده از اختلال اینترنت و برق را اجرا کند؛ تدوین «سند ملی تابآوری دیجیتال ایران» ضرورتی راهبردی برای افزایش آمادگی کشور در برابر بحرانهای آینده است.
سیفالله نیکنامی، رئیس انجمن هوشمندسازی، در گفتوگو با خبرنگار سیتنا درباره سیاست مناسب کشور در حوزه اینترنت و فضای مجازی در شرایط افزایش تنشهای منطقهای و احتمال اعمال محدودیتهای ارتباطی، اظهار کرد: امنیت ملی بدون تردید یکی از مهمترین اولویتهای هر کشوری است و تصمیمگیران در شرایط بحرانی ناگزیرند همه ابعاد تهدیدات را مدنظر قرار دهند. امروز نیز بخش مهمی از تهدیدها ماهیتی ترکیبی دارند و حوزه سایبری، زیرساختهای ارتباطی، مراکز داده و شبکههای اطلاعاتی به یکی از میدانهای اصلی این تقابلها تبدیل شدهاند.
وی با بیان اینکه توجه به امنیت یک ضرورت انکارناپذیر است، افزود: در کنار این واقعیت باید پذیرفت که اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه به یکی از زیرساختهای حیاتی کشور تبدیل شده است. همانگونه که برق، آب، حملونقل و نظام بانکی برای تداوم فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی ضروری هستند، اینترنت نیز زیربنای اقتصاد دیجیتال، آموزش، سلامت، تجارت، تولید، خدمات عمومی و حتی مدیریت بحران محسوب میشود؛ از اینرو هرگونه اختلال یا محدودیت در این حوزه باید با در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فناورانه آن مدیریت شود.
رئیس انجمن هوشمندسازی با تأکید بر اینکه امنیت پایدار حاصل محدودسازی نیست، تصریح کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد هرچه زیرساختهای ارتباطی، مراکز داده، سامانههای ابری و شبکههای حیاتی یک کشور تابآورتر باشند، نیاز به اعمال محدودیتهای گسترده کاهش مییابد. به همین دلیل، راهبرد کشور باید از مدیریت واکنشی بحران به سمت توسعه ظرفیتهای پیشگیرانه و افزایش تابآوری دیجیتال حرکت کند.
نیکنامی ادامه داد: اگر در شرایط خاص و بنا بر مصالح امنیت ملی، اعمال برخی محدودیتهای موقت اجتنابناپذیر باشد، این تصمیم نباید صرفاً به مدیریت دسترسی محدود شود، بلکه همزمان باید سازوکارهای مشخصی برای کاهش آثار اقتصادی و اجتماعی آن نیز فعال شود. همانگونه که در بحرانهایی مانند زلزله و سیل، دولت بستههای حمایتی ویژهای برای آسیبدیدگان در نظر میگیرد، در بحرانهای دیجیتال نیز باید حمایتهای هدفمند از کسبوکارهای آسیبدیده پیشبینی شود.
وی این حمایتها را شامل تعویق یا تقسیط مالیات، تسهیلات بیمهای، استمهال تعهدات بانکی، حمایت از سرمایه در گردش، تسهیل امور گمرکی و ایجاد سازوکارهای حمایتی در رسیدگیهای قضایی و قراردادی دانست و افزود: هدف از این اقدامات، انتقال هزینههای مدیریت بحران به فعالان اقتصادی نیست، بلکه حفظ پایداری اکوسیستم دیجیتال و جلوگیری از ایجاد آسیبهای زنجیرهای در اقتصاد کشور است.
رئیس انجمن هوشمندسازی با اشاره به اهمیت تأمین پایدار انرژی برای زیرساختهای دیجیتال گفت: تهدید اکوسیستم دیجیتال تنها به اختلال اینترنت محدود نمیشود و قطعی برق نیز میتواند خسارتهای سنگینی به مراکز داده، اپراتورها، شرکتهای دانشبنیان، صنایع دیجیتال و ارائهدهندگان خدمات برخط وارد کند. این خسارتها علاوه بر توقف خدمات، میتواند به تجهیزات، سرورها و سامانههای ذخیرهسازی اطلاعات نیز آسیب برساند.
وی افزود: انجمن هوشمندسازی در پیشنهادهای کارشناسی خود به نهادهای مسئول، توسعه سامانههای ذخیرهسازی انرژی (ESS) را بهعنوان یکی از الزامات افزایش تابآوری زیرساختهای دیجیتال کشور مطرح کرده است. استفاده از این سامانهها برای مراکز داده، اپراتورهای ارتباطی و صنایع دیجیتال، علاوه بر تضمین تداوم خدمات در زمان قطعی برق، از آسیب به تجهیزات، کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش قابلیت اطمینان شبکه نیز جلوگیری میکند.
نیکنامی با تأکید بر ضرورت تدوین «سند ملی تابآوری دیجیتال ایران» اظهار کرد: این سند میتواند چارچوبی جامع برای مدیریت بحرانهای دیجیتال و افزایش آمادگی کشور در برابر تهدیدات آینده فراهم کند و دستگاههای مسئول را حول یک نقشه راه مشترک هماهنگ سازد.
وی محورهای اصلی این سند را افزایش پایداری شبکههای ارتباطی، توسعه سامانههای ذخیرهسازی انرژی برای زیرساختهای حیاتی، پیشبینی بستههای حمایتی برای کسبوکارها در شرایط بحران، تقویت مراکز داده و خدمات ابری، ارتقای امنیت سایبری با تمرکز بر افزایش امنیت به جای محدودسازی دسترسی و همچنین ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و تشکلهای تخصصی عنوان کرد.
رئیس انجمن هوشمندسازی در پایان خاطرنشان کرد: آینده اقتصاد ایران به میزان تابآوری زیرساختهای دیجیتال آن وابسته است. در جنگهای نسل جدید، تنها حفاظت از مرزهای فیزیکی کافی نیست، بلکه زیرساختهای ارتباطی، مراکز داده، انرژی، خدمات دیجیتال و اقتصاد هوشمند نیز بخشی از سرمایه راهبردی کشور محسوب میشوند. امنیت و توسعه دو هدف متعارض نیستند و امنیت پایدار زمانی محقق میشود که سیاستگذاریها بتوانند میان الزامات امنیت ملی، تداوم خدمات عمومی، پایداری اقتصاد دیجیتال و حفظ اعتماد فعالان اقتصادی تعادل برقرار کنند.
انتهای پیام
گفت و گو از سارا استوار
افزودن دیدگاه جدید