معاون وزیر ارتباطات هشدار داد: مطابق هشدار سال گذشته، تحریمها ممکن است دامنههای ایرانی را از دسترس خارج کند
معاون وزیر ارتباطات، با اشاره به نقش تحریمها در تعلیق برخی دامنههای ایرانی، نسبت به تهدید دسترسی کسبوکارها و کاربران به نشانیهای اینترنتی هشدار داد و بر ضرورت ایجاد دامنههای پشتیبان برای جلوگیری از قطع ارتباط با مخاطبان تأکید کرد.
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزیر ارتباطات، در گفتوگو با خبرنگار سیتنا، با اشاره به احتمال ارتباط بخشی از اختلالهای گزارششده در دامنههای ایرانی با تحریمهای آمریکا و نحوه اجرای آنها از سوی شرکتهای ثبتکننده دامنه، اظهار کرد: شواهد موجود احتمال ارتباط بخشی از این اختلالها را با تحریمهای آمریکا تقویت میکند، اما تعیین علت هر تعلیق به مستندات همان دامنه نیاز دارد.
وی با اشاره به اهمیت پایداری دامنهها بهعنوان بخشی از زیرساخت اعتماد دیجیتال، افزود: دامنه پایدار به کسبوکارها امکان میدهد نشانی شناختهشده خود را برای کاربران و شرکای تجاری حفظ کنند و اعتبار صفحاتی را که در موتورهای جستوجو نمایه شدهاند، از دست ندهند.
چیتساز با تأکید بر ضرورت پیشبینی مسیرهای جایگزین برای دسترسی کاربران ادامه داد: دامنه ir میتواند برای کسبوکارهایی که بخش عمده مشتریان آنها در داخل کشور هستند، نشانی اصلی باشد؛ اما کسبوکارهای دارای مخاطبان بینالمللی نیز باید در صورت امکان حقوقی و عملیاتی، ضمن حفظ دامنه فعلی، یک دامنه فعال ir را بهعنوان مسیر پشتیبان در نظر بگیرند.
معاون وزیر ارتباطات تصریح کرد: دامنه پشتیبان باید پیش از وقوع بحران راهاندازی و به کاربران معرفی شود. همچنین ورود کاربران، اعتبار گواهی امنیتی، عملکرد ایمیل و اتصال به درگاه پرداخت باید روی دامنه جایگزین مورد آزمایش قرار گیرد؛ چراکه اگر هر دو دامنه به یک میزبان یا ارائهدهنده خدمات DNS وابسته باشند، بروز اختلال در همان سرویس میتواند دسترسی به هر دو نشانی را همزمان مختل کند.
وی درباره الزامات فنی مهاجرت دامنه نیز گفت: در صورتی که دامنه قبلی همچنان در دسترس باشد، باید کاربران و موتورهای جستوجو از طریق هدایت دائمی به صفحات متناظر در دامنه جدید منتقل شوند؛ اما در صورت تعلیق دامنه قبلی، لازم است نشانی جدید از طریق کانالهای رسمی اطلاعرسانی شود و پیوندهای منتشرشده در وبسایت شرکای تجاری نیز بهروزرسانی شوند.
چیتساز با اشاره به تجربه ویرگول در این زمینه خاطرنشان کرد: بخشی از مخاطبان این سرویس از طریق نتایج موتورهای جستوجو و پیوندهایی وارد میشدند که پیشتر با نشانی قدیمی منتشر شده بودند؛ بنابراین، بازگشت سرویس و بازیابی مخاطبانی که از طریق نشانی قبلی به آن دسترسی داشتند، دو اقدام مجزا محسوب میشود.
وی با اشاره به ضرورت بررسی دقیق ابعاد حقوقی تعلیق دامنهها اظهار کرد: در بررسی هر مورد، ابتدا باید ثبتکننده دامنه و وضعیت ثبتی آن مشخص شود. برای نمونه، دامنه io. ویرگول نزد شرکت GoDaddy ثبت شده بود و شرایط خدمات این شرکت امکان تعلیق خدمت یا قفلکردن دامنه برای رعایت مقررات تحریمی را پیشبینی کرده است؛ با این حال، تعیین مبنای تعلیق در پرونده ویرگول مستلزم بررسی مستندات مربوطه است.
معاون وزیر ارتباطات با تفکیک میان مقررات مربوط به ثبت دامنه و سایر خدمات اینترنتی افزود: در مقررات تحریمی آمریکا، میان ثبت دامنه، میزبانی وب و سایر خدمات ارتباطی تفاوت وجود دارد. مقرره 31 CFR 560.540 برای برخی خدمات مرتبط با ارتباطات اینترنتی مجوز عمومی صادر کرده، اما در بند (b)(3)، خدمات میزبانی وبسایت بنگاههای تجاری مستقر در ایران و خدمات ثبت دامنه برای دولت ایران یا اشخاص مشمول انسداد دارایی طبق مقرره 31 CFR 560.211، از جمله ثبت به نمایندگی از آنها، از شمول این مجوز مستثنا شدهاند.
وی تأکید کرد: در نتیجه، ارزیابی حقوقی هر پرونده به نوع خدمت و وضعیت حقوقی دریافتکننده آن بستگی دارد. همچنین تعلیق خدمت بر اساس قرارداد ثبت دامنه با توقیف دامنه به حکم دادگاه، دو اقدام با مبانی حقوقی متفاوت هستند. پیش از این نیز سابقه صدور حکم قضایی از سوی وزارت دادگستری آمریکا برای توقیف دامنههای مشخص وجود داشته است.
چیتساز درباره روشهای فنی تشخیص منشأ تعلیق دامنهها نیز توضیح داد: باید اطلاعات ثبتی دامنه با پاسخ سامانه نام دامنه (DNS) و نتایج آزمون دسترسی از شبکههای مختلف در داخل و خارج کشور تطبیق داده شود. در لایه ثبت، وضعیت clientHold از سوی شرکت ثبتکننده و وضعیت serverHold از سوی مدیر ثبت پسوند اعمال میشود و این کدها مشخص میکنند تعلیق در کدام سطح اتفاق افتاده است.
وی افزود: برای احراز علت و مبنای حقوقی تعلیق نیز باید اخطار ثبتکننده، اعلام مدیر ثبت پسوند یا دستور مرجع ذیصلاح بررسی شود که این موضوع از سوی مسئولان مربوطه در دست اقدام است.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزیر ارتباطات در پایان با اشاره به نقشه راه پایداری خدمات دیجیتال گفت: همانطور که پیشتر نیز درباره پیامدهای مکانیسم ماشه مطرح شده بود، این نقشه راه در سه افق کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت قابل پیگیری است؛ بهگونهای که در کوتاهمدت باید بر پایداری خدمات حیاتی، در میانمدت بر متنوعسازی تأمینکنندگان زیرساخت و خدمات و در بلندمدت بر توسعه همکاریهای منطقهای تمرکز شود.
انتهای پیام
گفت و گو از سارا استوار
افزودن دیدگاه جدید