کمبود پتاسیم؛ علائمی از افسردگی تا سرگیجه

به گزارش سیتنا، بر اساس گزارش کارشناسان، میلیون‌ها بریتانیایی از کمبود یک ماده معدنی حیاتی رنج می‌برند که می‌تواند خطر حمله قلبی و سکته را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد، اما از آن بی‌خبرند. پزشکان می‌گویند سطوح پایین پتاسیم می‌تواند طیفی از علائم «مرموز» از خلق افسرده تا سرگیجه و یبوست را توضیح دهد.

پتاسیم و نقش حیاتی آن

پروفسور جان یانگ، پژوهشگر دانشگاه تیساید، می‌گوید: «کمبود پتاسیم واقعاً شایع است. این موضوع عمدتاً به دلیل رژیم‌های غذایی ضعیف سرشار از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و نمک است، اما عدم آگاهی نیز نقش دارد. مگر اینکه سطوح بسیار پایین باشد و مشکل سلامت زمینه‌ای مانند بیماری قلبی یا کلیوی وجود داشته باشد، احتمال تشخیص داده شدن فرد کم است.»

پتاسیم نقش حیاتی در سیگنال‌دهی عصبی، انقباض عضلات و حفظ ضربان منظم قلب دارد. همچنین به تنظیم فشار خون با خنثی کردن اثرات سدیم کمک می‌کند و بدن را به دفع نمک اضافی تشویق می‌نماید؛ مکانیزمی که با کاهش خطر حمله قلبی و سکته مرتبط است.

علائم کمبود پتاسیم

پروفسور یانگ می‌گوید: «وقتی فردی کمبود خفیف پتاسیم دارد، علائم او شامل گرفتگی عضلات، اغلب در انگشتان پا، یبوست است، ممکن است مضطرب به نظر برسند و برخی نیز سردرد گزارش می‌کنند. اما برای کسی که کمبود شدید دارد — که در واقع کاملاً شایع است — افراد ممکن است علائمی شبیه هذیان، خلق افسرده و تأثیر بر قلب مانند تپش نامنظم را تجربه کنند. علائم گوارشی و احتمالاً مشکلات تنفسی نیز وجود خواهد داشت.»

میزان توصیه‌شده و آمار کمبود

برای جلوگیری از این علائم، NHS و سازمان جهانی بهداشت (WHO) توصیه می‌کنند بزرگسالان روزانه ۳,۵۰۰ میلی‌گرم پتاسیم مصرف کنند. با این حال، داده‌های نظرسنجی ملی رژیم غذایی و تغذیه — یک نظرسنجی بزرگ و مستمر از عادات غذایی بریتانیا — نشان می‌دهد که حدود ۱۰ درصد مردان و ۲۴ درصد زنان به میزان توصیه‌شده پتاسیم نمی‌رسند. این داده‌ها همچنین نشان می‌دهد یک سوم نوجوانان نیز دچار کمبود این ماده معدنی هستند.

مطالعات و کاهش خطر

یک مقاله پژوهشی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که افزایش پتاسیم خون از طریق رژیم غذایی با کاهش «قابل توجه» ۲۴ درصدی خطر بیماری‌های قلبی، بستری مرتبط با قلب یا مرگ به هر دلیلی مرتبط است. همچنین یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۱۶ نشان داد که رژیم‌های سرشار از پتاسیم خطر سکته را تا ۲۰ درصد کاهش می‌دهند.

راه‌های افزایش پتاسیم

پروفسور یانگ می‌گوید: «کاهش نمک برای حفظ سطح پتاسیم بسیار مهم است. این به این دلیل است که ترکیب سدیم بالا و پتاسیم پایین علائم را بدتر می‌کند. یک جایگزین آسان استفاده از کلرید پتاسیم، معروف به نمک کم، روی میز به جای کلرید سدیم معمولی است.»

کارشناسان می‌گویند غذاهای متعددی وجود دارند که افراد باید برای افزایش سطح پتاسیم به رژیم خود اضافه کنند و این غذاها موز نیستند. برای رسیدن به میزان توصیه‌شده روزانه، فرد باید حدود ۱۰ موز متوسط بخورد. پروفسور یانگ می‌گوید: «در عوض، غذاهایی مانند سیب‌زمینی پخته با پوست همراه با لوبیا منبع خوبی از پتاسیم هستند و همچنین سبزیجات برگ‌دار.»

یک موز حدود ۵۰۰ میلی‌گرم پتاسیم دارد، نیمی از یک سیب‌زمینی پخته حدود ۶۰۰ میلی‌گرم و یک فنجان اسفناج خام حدود ۴۵۰ میلی‌گرم. سایر غذاهای کلیدی عبارتند از اسفناج، لوبیای لیما، سیب‌زمینی پخته، ماست، موز، آب میوه و تن ماهی.

مکمل‌ها و نکات ایمنی

پروفسور یانگ می‌گوید دریافت سطوح لازم پتاسیم تنها از غذا سخت است، بنابراین افراد باید مکمل مصرف کنند. او می‌افزاید: «یک مولتی‌ویتامین باید برای مکمل کافی باشد، اما حتماً برچسب را بررسی کنید تا مطمئن شوید پتاسیم دارد.» این مکمل بی‌خطر است زیرا اکثر مردم نمی‌توانند روی این ماده معدنی «مصرف بیش از حد» داشته باشند — برخلاف ادعای پیتر آندره که پس از خوردن موز زیاد به بیمارستان منتقل شد. بدن معمولاً می‌تواند پتاسیم اضافی غذا و نوشیدنی را دفع کند. این وظیفه کلیه‌هاست که آن را از طریق ادرار فیلتر می‌کنند.

موارد نیازمند توجه پزشکی

برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی، دفع پتاسیم اضافی سخت‌تر است، بنابراین تجمع آن ممکن است. این می‌تواند خطرناک باشد و باعث ریتم‌های نامنظم قلب و حتی نارسایی قلبی شود. در افراد مبتلا به بیماری کلیوی پیشرفته، اغلب رژیم کم پتاسیم برای حفظ سطوح ایمن پتاسیم لازم است.

کمبود شدید پتاسیم — معروف به هیپوکالمی — در افراد سالم با عملکرد کلیوی طبیعی نادر است و بعید است ناشی از دریافت کم غذایی باشد. در عوض، معمولاً توسط مواردی مانند بیماری و اسهال شدید، استفاده از دیورتیک‌ها (که تولید ادرار را افزایش می‌دهند) یا ملین‌ها ایجاد می‌شود. اختلالات خوردن و سوءمصرف الکل نیز عوامل خطر هستند.

پروفسور یانگ می‌گوید: «اگر درد قفسه سینه یا سرگیجه ناشی از ورزش سبک مانند بالا رفتن از پله را تجربه می‌کنید، باید به پزشک مراجعه کنید. اما برای اکثر مردم، علائم باید به عنوان هشداری باشد که رژیم غذایی‌شان درست نیست.»

یافته‌های تکمیلی

در آگوست گذشته، پژوهشگران دانمارکی دریافتند که رژیم غذایی سرشار از موز، آووکادو و اسفناج می‌تواند خطر نارسایی قلبی و مرگ را تقریباً یک چهارم کاهش دهد. پزشکان دریافتند افزایش دریافت پتاسیم بیماران از طریق تغییرات رژیمی، مکمل‌ها یا داروها به‌طور قابل توجهی سلامت قلب آنها را بهبود می‌بخشد.

کمبود پتاسیم یک مشکل گسترده و کم‌تشخیص در بریتانیاست که میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این کمبود نه تنها با علائمی مانند گرفتگی عضلات، یبوست و افسردگی همراه است، بلکه خطر بیماری‌های قلبی و سکته را نیز افزایش می‌دهد. در حالی که میزان توصیه‌شده روزانه ۳,۵۰۰ میلی‌گرم است، آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از بزرگسالان و نوجوانان به این میزان نمی‌رسند. افزایش مصرف غذاهای سرشار از پتاسیم مانند سیب‌زمینی پخته با پوست، سبزیجات برگ‌دار و لوبیا، کاهش نمک و در صورت نیاز مصرف مکمل‌های حاوی پتاسیم می‌تواند به بهبود این وضعیت کمک کند. آگاهی از علائم هشداردهنده و مراجعه به پزشک در موارد خاص نیز ضروری است.

جدول اطلاعات کلیدی:

انتهای پیام