موبایلی که به روزرسانی نمی شود؛ ایمن است؟

به گزارش سیتنا، گوشی‌های هوشمند معمولاً حداقل یک به‌روزرسانی اصلی سیستم‌عامل (مانند ارتقاء از iOS ۱۸ به iOS ۲۶ یا از اندروید ۱۵ به ۱۶) دریافت می‌کنند که اغلب با ویژگی‌های جدید و تغییرات ظاهری همراه است. قبل از انتشار به‌روزرسانی اصلی بعدی، گوشی به‌روزرسانی‌های کوچک‌تری به نام پچ‌های امنیتی دریافت می‌کند که باگ‌ها را برطرف، عملکرد را بهبود و امنیت را افزایش می‌دهند. دقیقاً همین بخش آخر است که حیاتی محسوب می‌شود؛ زیرا گوشی را در برابر کدهای مخربی که به عنوان اکسپلویت (Exploit) شناخته می‌شوند، آسیب‌پذیر می‌کند.

اکسپلویت‌ها کدهای مخربی هستند که از نقاط ضعف موجود در نرم‌افزار سیستم بهره‌برداری می‌کنند. پس از آنکه هکرها با استفاده از این اکسپلویت‌ها به گوشی شما نفوذ کردند، می‌توانند طیف گسترده‌ای از آسیب‌ها را ایجاد کنند، از جمله نصب بدافزار و سرقت اطلاعات شخصی شما.

حتی گوشی‌هایی که هنوز پشتیبانی به‌روزرسانی دریافت می‌کنند نیز ممکن است در معرض اکسپلویت‌ها قرار گیرند (هیچ نرم‌افزاری کامل نیست). اما معمولاً پس از انتشار پچ امنیتی توسط سازنده، این اکسپلویت‌ها بی‌اثر می‌شوند. با این حال، زمانی که به‌روزرسانی‌ها متوقف می‌شوند، این تضمین را از دست می‌دهید.

چرا گوشی‌های قدیمی هدف آسان هکرها هستند؟

مثال‌های متعددی از بهره‌برداری هکرها از سیستم‌عامل‌های قدیمی وجود دارد:

اپل (آوریل ۲۰۲۴): اپل هشدار داد که کاربران باید به آخرین نسخه iOS به‌روزرسانی کنند تا خود را در برابر اکسپلویت‌های فعالی به نام Coruna و DarkSword که دستگاه‌های قدیمی از iOS ۱۳ تا ۱۶ را هدف قرار می‌دادند، محافظت کنند. اگر کاربر روی یک لینک مخرب کلیک می‌کرد یا از یک وب‌سایت آلوده بازدید می‌کرد، هکرها می‌توانستند اطلاعات او را بدزدند. در آن زمان، تنها iOS ۱۵ و ۱۶ به‌روزرسانی دریافت کردند (حتی با وجود اینکه اپل پشتیبانی از آنها را متوقف کرده بود) و کاربران iOS ۱۳ و ۱۴ به ارتقاء به این نسخه‌ها تشویق شدند.

Stagefright (اندروید - ۲۰۱۵): یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌ها در سمت اندروید، اکسپلویت Stagefright بود که به هکرها اجازه می‌داد گوشی‌های اندرویدی از نسخهٔ ۲.۲ (Froyo) تا ۵.۱.۱ (Lollipop) را از طریق پیام‌های MMS و با بهره‌برداری از یک نقطه‌ضعف در موتور پخش رسانه سیستم‌عامل، به تصرف خود درآورند. این اکسپلویت به هکرها اجازه می‌داد از دوربین و میکروفون کاربران جاسوسی کنند. حتی امروز، بسیاری از گوشی‌های اندرویدی که نمی‌توانند از این نسخه‌ها ارتقاء یابند، همچنان در معرض آسیب‌پذیری قرار دارند.

آیا راهی برای استفاده از گوشی قدیمی وجود دارد؟ (فقط برای اندروید)

خبر خوب: کاربران اندروید می‌توانند با نصب رام‌های سفارشی (Custom ROM)، گوشی خود را ایمن نگه دارند. این رام‌ها نسخه‌های اصلاح‌شده‌ای از اندروید هستند که توسط جامعهٔ توسعه‌دهندگان متن‌باز ایجاد می‌شوند و اغلب به‌روزرسانی‌های امنیتی را دریافت می‌کنند.

چند گزینه محبوب عبارتند از:

۱. LineageOS: یک توزیع متن‌باز از اندروید که روی بسیاری از دستگاه‌های سامسونگ، گوگل و موتورولا قابل نصب است. این رام تجربه‌ای روان و فوق‌سبک را با مجموعه‌ای از برنامه‌های متن‌باز خودش ارائه می‌دهد و همچنین آخرین به‌روزرسانی‌های امنیتی اندروید را به همراه دارد.

۲. GrapheneOS: یکی دیگر از رام‌های محبوب که تمرکز ویژه‌ای روی حریم خصوصی و امنیت دارد (اما تاکنون فقط از گوشی‌های گوگل پیکسل پشتیبانی می‌کند). نکتهٔ منحصربه‌فرد GrapheneOS این است که هیچ برنامه یا سرویس گوگلی (Gmail، Chrome، Google Maps، Gemini) را به‌صورت پیش‌فرض نصب نمی‌کند. همچنین امکان نصب برنامه‌های گوگل در محیطی ایزوله (Sandbox) وجود دارد که به آنها اجازهٔ دسترسی به داده‌ها یا موقعیت مکانی شما را نمی‌دهد.

اما کاربران آیفون...

متأسفانه کاربران آیفون چنین گزینه‌ای ندارند. از آنجایی که کد منبع iOS برای عموم در دسترس نیست، هیچ رام سفارشی (نسخه‌ی اصلاح‌شده) برای آن وجود ندارد. بنابراین، زمانی که اپل انتشار پچ‌های امنیتی را متوقف می‌کند، تنها گزینه ارتقاء به یک آیفون جدید است.

جمع‌بندی: آیا استفاده از گوشی قدیمی ایمن است؟

پاسخ کوتاه: نه، در بلندمدت اصلاً ایمن نیست.

بلافاصله ناامن نمی‌شود، اما با گذشت هر روز، ریسک افزایش می‌یابد.

کاربران اندروید خوش‌شانس‌ترند و با نصب یک رام سفارشی که به‌روزرسانی می‌شود، می‌توانند از گوشی قدیمی خود همچنان استفاده کنند.

کاربران آیفون چاره‌ای جز خرید گوشی جدید ندارند.

توصیه نهایی: اگر گوشی شما دیگر به‌روزرسانی امنیتی دریافت نمی‌کند و امکان نصب رام سفارشی ندارید، هرچه سریع‌تر نسبت به خرید یک گوشی جدید اقدام کنید تا اطلاعات و حریم خصوصی شما در امان بماند.

انتهای پیام