تقلیل «شاهرگ توسعه» به «ترس‌های تربیتی»؛ چرا نسخه انزوا برای اینترنت ایران شفابخش نیست؟

سارا استوار - خبرنگار سیتنا - انتشار یادداشتی از «زهرا معرفت»، پژوهشگر و فعال رسانه در پلتفرم «فارس تعاملی»، که در آن با تعابیری تند خواستار محدودیت مطلق اینترنت بین‌الملل شده بود، بار دیگر بحث میان «امنیت تربیتی» و «حق دسترسی به دانش جهانی» را مورد تاکید قرار داده است.

در حالی که جهان به سمت درهم‌تنیدگی هرچه بیشتر با اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی حرکت می‌کند، برخی نگاه‌های داخلی همچنان راهکار مواجهه با چالش‌های فرهنگی را در «انسداد کامل» می‌بینند. 

زهرا معرفت در یادداشت اخیر خود، اینترنت بین‌الملل را با تعابیری همچون «هرکوفتی» و «تکنولوژی با باطن جنین‌های پخته شده» توصیف کرده و خواستار ماندگاری در پیله «اینترنت ملی» شد؛ نگاهی که به باور کارشناسان، نه‌تنها صورت‌مسئله را پاک می‌کند، بلکه هزینه‌های جبران‌ناپذیری به بدنه علمی و اقتصادی کشور وارد می‌سازد.‌

آموزش در خانه، نه انسداد در جامعه

اصلی‌ترین نقد به دیدگاه این فعال رسانه‌ای، خلط مبحث میان «وظایف تربیتی خانواده» و «سیاست‌گذاری کلان ملی» است. دغدغه والدین برای صیانت از فرزندان در فضای مجازی، یک دغدغه جهانی و محترم است، اما در هیچ کجای دنیا برای حل این مسئله، دسترسی به شبکه جهانی دانش را قطع نمی‌کنند. 

راه‌حل این نگرانی، در توسعه «سواد رسانه‌ای» و استفاده از ابزارهای «کنترل والدین» (Parental Control) نهفته است، نه تبدیل کردن ایران به یک جزیره منزوی در اقیانوس بیکران اطلاعات.‌

اینترنت؛ ابزار بقاست، نه کالای لوکس

تعبیر «هرکوفتی» برای بستری که امروز جراحی‌های از راه دور، تبادلات علمی دانشگاهی، رصد لحظه‌ای بازارهای جهانی و معیشت میلیون‌ها کسب‌وکار خرد در پلتفرم‌های بین‌المللی به آن وابسته است، فرسنگ‌ها با واقعیتِ زیست‌بوم دیجیتال فاصله دارد. 

چگونه می‌توان از تقویت کسب‌وکارهای دیجیتال سخن گفت، اما ابزار اصلی ارتباط آن‌ها با جهان را با تعابیر وهم‌آلود تخطئه کرد؟‌

هزینه انزوا برای پایگاه اجتماعی نظام

نکته حائز اهمیت این است که این دست نگاه‌های رادیکال، برخلاف ادعای دلسوزی، بیشترین ضربه را به «پایگاه اجتماعی» وارد می‌کنند. همان‌طور که پیش‌تر نیز مطرح شده، برخورداری عادلانه از اینترنت یک حق مسلم است. ایجاد فضای «خاکستری» و طبقاتی کردن اینترنت به بهانه‌های تربیتی، تنها نتیجه‌اش بی‌اعتمادی نسل جوان و فلج شدن چرخ‌های اقتصاد دانش‌بنیان خواهد بود.‌

به نظر می‌رسد زمان آن فرا رسیده است که پژوهشگران حوزه رسانه، به‌جای هراس‌افکنی با کلیدواژه‌های هولناک، به دنبال راهکارهای ایجابی برای حکمرانی هوشمند باشند. دنیای امروز با «دیوار» مدیریت نمی‌شود؛ و اینترنت ملی زمانی موفق خواهد بود که «مکمل» ارتباطات جهانی باشد، نه «زندانی» برای دانش و استعدادهای ایرانی.

انتهای پیام