به گزارش سیتنا، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و وزارت ورزش و جوانان برای توسعه فناوریهای نوین در حوزه ورزش، بهویژه هوشمندسازی فرایندهای ورزشی و استفاده از هوش مصنوعی در فدراسیونها، بر همکاری مشترک تأکید کردند.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در نشست مشترک با وزارت ورزش و جوانان از آمادگی این معاونت برای سرمایهگذاری مشترک تا سقف یک همت در پروژههای دانشبنیان خبر داد و گفت این حمایت در قالب مشارکت ۵۰ درصدی و با تأمین سهم برابر از سوی دو طرف انجام خواهد شد.
این نشست در ادامه تفاهمنامه همکاری پیشین دو مجموعه و با هدف بررسی زمینههای اجرایی توسعه فناوری در ورزش برگزار شد. کاربرد هوش مصنوعی، هوشمندسازی فرایندهای ورزشی و استفاده از ظرفیت شرکتهای فناور و دانشبنیان برای ارائه راهکار به فدراسیونها، از محورهای اصلی این همکاری است.
افشین با اشاره به فاصله میان فعالان حوزه هوش مصنوعی و متخصصان و مدیران ورزشی، بر ضرورت ایجاد ارتباط مؤثر میان ظرفیتهای فناورانه کشور و نیازهای واقعی ورزش تأکید کرد.
او گفت توسعه هوش مصنوعی در ورزش نباید به تخصیص اعتبار و اجرای پروژههای مقطعی محدود شود، بلکه باید مدلی شکل بگیرد که در آن دادههای تولیدشده در فرایندهای ورزشی به ارزش اقتصادی و ثروت تبدیل شوند. به گفته وی، در صورت شکلنگرفتن بازار برای محصولات و خدمات حاصل از این فناوری، حمایتهای مالی اولیه بهتنهایی نمیتواند استمرار این روند را تضمین کند.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین دادههای ورزشی را از داراییهای راهبردی کشورها دانست و بر ضرورت توسعه زیرساختهای بومی برای جمعآوری، پردازش و تحلیل این اطلاعات تأکید کرد.
به گفته افشین، هوش مصنوعی میتواند در ورزش حرفهای بهعنوان دستیار تخصصی کادر فنی عمل کند و با تحلیل اطلاعات بازیکنان، تیمهای رقیب، الگوهای حرکتی، نحوه پاسدادن و موقعیتگیری، دادههای لازم برای تصمیمگیری مربیان را فراهم کند.
او افزود شرکتهای دانشبنیان میتوانند بهجای فروش صرف نرمافزار، خدمات تخصصی تحلیل داده و دستیار هوشمند مربیگری را در قالب قراردادهای خدماتی به تیمها ارائه دهند و از این طریق به فعالیت اقتصادی پایدار برسند.
افشین سه محور اصلی همکاری با وزارت ورزش را تشریح کرد که نخستین آن، ورود هوش مصنوعی به فرایندهای تخصصی فدراسیونها و ارتقای عملکرد ورزشکاران و تیمهاست.
تقویت بنیانهای علمی و توسعه دانش تخصصی در ورزش، از طریق ارتباط میان متخصصان علوم ورزشی، مهندسان، پژوهشگران هوش مصنوعی و شرکتهای فناور، دومین محور این همکاری عنوان شد.
محور سوم نیز توسعه فناوری در ورزش همگانی و بهبود تجربه عمومی مردم از خدمات ورزشی است. افشین در این زمینه به امکان هوشمندسازی مجموعههای ورزشی، از جمله مجموعه ورزشی انقلاب، اشاره کرد و گفت میتوان فرایند ورود، دسترسی و دریافت هزینه را با استفاده از سامانههای دیجیتال مدیریت کرد.
او همچنین از امکان استقرار تجهیزات هوشمند برای ارائه برنامههای تمرینی متناسب با ویژگیها و اهداف ورزشی افراد سخن گفت و بر رعایت حریم خصوصی کاربران و پرهیز از ذخیره اطلاعات هویتی، کد ملی یا تصویر افراد در این سامانهها تأکید کرد.
به گفته معاون علمی رئیسجمهور، اجرای این طرحها باید بهصورت مرحلهای آغاز شود و مجموعه ورزشی انقلاب میتواند یکی از گزینههای اجرای آزمایشی آنها باشد.
معاون علمی رئیسجمهور با اعلام آمادگی برای مشارکت تا سقف یک همت در پروژههای مشترک با وزارت ورزش، استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان داخلی، تولیدات ساخت داخل و نیروهای متخصص ایرانی را از الزامات این همکاری دانست.
او همچنین به ظرفیت نمایشگاه «ساخت ایران» برای تأمین تجهیزات مورد نیاز مجموعههای ورزشی اشاره کرد و گفت وزارت ورزش و فدراسیونها میتوانند نیازهای تجهیزاتی خود را اعلام کنند تا پس از بررسی و تأیید کارشناسان، هزینه خرید تجهیزات تأییدشده به شرکت تولیدکننده پرداخت شود.
افشین با تأکید بر ظرفیت شرکتهای داخلی برای طراحی و تولید تجهیزات ورزشی، ایجاد بازار و تحریک تقاضا را از راهکارهای توسعه محصولات فناورانه و افزایش حضور شرکتهای دانشبنیان در زنجیره تأمین ورزش دانست.
او همچنین از برنامهریزی برای برگزاری رویدادهای ارائه فناوری در استانها در ابتدای سال ۱۴۰۶ خبر داد؛ رویدادهایی که با هدف شناسایی توانمندی شرکتهای دانشبنیان، احصای نیازهای فناورانه ورزش و ارتباط مستقیم عرضهکنندگان فناوری با متقاضیان برگزار خواهند شد.
احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، نیز در این نشست هوش مصنوعی را یکی از ظرفیتهای مؤثر برای ارتقای عملکرد ورزشکاران، افزایش تنوع مدالآوری و بهبود مدیریت ورزش کشور دانست و از برنامه این وزارتخانه برای پیشبینی حداقل یک همت اعتبار در حوزه توسعه فناوری و هوشمندسازی ورزش خبر داد.
او با اشاره به محرمانگی دادههای ورزشی گفت اطلاعات حاصل از فعالیت ورزشکاران و تیمها در بسیاری از کشورها بخشی از مزیت رقابتی محسوب میشود و مجموعههای ورزشی تمایلی به انتشار عمومی آنها ندارند.
دنیامالی همچنین بر ضرورت کاهش وابستگی مدالآوری ایران به چند رشته ورزشی تأکید کرد و گفت از مجموع ۸۸ مدال المپیکی ایران، ۲۷ مدال طلا بوده است. کشتی با ۱۳ مدال طلا، وزنهبرداری با ۹ مدال و تکواندو با سه مدال در رتبههای نخست قرار دارند و ایران همچنین یک مدال طلای المپیک در رشته تیراندازی کسب کرده است.
به گفته وزیر ورزش، بیش از ۵۵ درصد مجموع مدالهای المپیکی ایران به رشته کشتی اختصاص دارد و لازم است با رویکردی مهندسی و مدیریتی، ظرفیت مدالآوری در رشتههای بیشتری توسعه یابد. او رشتههایی مانند دوومیدانی، تیراندازی و شنا را از حوزههای دارای ظرفیت برای سرمایهگذاری فناورانه برشمرد.
دنیامالی رشتههای توپی را به دلیل برخورداری از مخاطبان گسترده، از اولویتهای برنامه توسعه فناوریهای ورزشی دانست و به ظرفیت والیبال برای بهبود جایگاه بینالمللی اشاره کرد.
او فوتبال را نیز از حوزههای مهم کاربرد هوش مصنوعی معرفی کرد و گفت در حال حاضر بخشی از فناوریهای مورد استفاده در این رشته به ابزارهای پایش عملکرد بازیکنان، از جمله تجهیزات GPS، محدود است؛ ابزارهایی که اطلاعاتی مانند مسافت طیشده و الگوهای حرکتی ورزشکاران را ثبت میکنند.
به گفته وی، بخش قابل توجهی از این اطلاعات همچنان از سوی آنالیزورها بررسی میشود و ظرفیتهای هوش مصنوعی برای تحلیل پیشرفته دادهها و کمک به تصمیمگیری فنی هنوز بهطور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است.
وزیر ورزش همچنین توسعه ورزشهای الکترونیک و ساماندهی ظرفیت گیمرها را از زمینههای قابل توجه همکاری با معاونت علمی دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در این حوزه تأکید کرد.
عمادالدین فاطمیزاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، در این نشست از طراحی برنامه ملی «هوشورز» (Sport AI) برای شناسایی نیازهای فناورانه ورزش، اتصال فدراسیونها به شرکتهای دانشبنیان و ایجاد بازار پایدار محصولات و خدمات هوش مصنوعی خبر داد.
بر اساس توضیحات او، ارتقای عملکرد قهرمانی و توان رقابتی ورزشکاران، استعدادیابی هوشمند، پایش سلامت و ایمنی ورزشکاران، پیشبینی و پیشگیری از آسیبهای ورزشی، داوری هوشمند، توسعه ورزش همگانی و بهبود مدیریت ورزشی از محورهای این برنامه است.
ارتقای تجربه هواداران و اقتصاد ورزش نیز در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است؛ چراکه به گفته فاطمیزاده، توسعه فناوری در ورزش زمانی استمرار خواهد داشت که به ایجاد ارزش اقتصادی و درآمدزایی منجر شود.
او حکمرانی داده را نقطه آغاز توسعه هوش مصنوعی در ورزش دانست و گفت برای استفاده مؤثر از فناوریهای نوظهور، باید دادههای باکیفیت همراه با فراداده و اطلاعات مربوط به چرخه عمر داده فراهم شود.
بر اساس سازوکار پیشنهادی «هوشورز»، فدراسیونها، کمیتهها و وزارت ورزش نیازها و چالشهای خود را اعلام میکنند و شرکتهای فناور، استارتاپها، شرکتهای دانشبنیان، دانشگاهها و پژوهشگاهها برای ارائه راهکار به این نیازها متصل میشوند.
در این برنامه، برگزاری چالشهای نوآوری و رویداد ملی هوش مصنوعی در ورزش نیز پیشبینی شده است. پس از شناسایی نیازها و ارزیابی راهکارها، پروژههای اولویتدار برای ساخت نمونه اولیه، اجرای آزمایشی و در نهایت تجاریسازی انتخاب خواهند شد.
فاطمیزاده درباره ساختار اجرایی برنامه گفت وزارت ورزش و جوانان مسئولیت راهبری و فراهمسازی زیرساختهای کلان را بر عهده خواهد داشت و فدراسیونها، باشگاهها و کمیتههای ورزشی نیز نیازها و بستر اجرای طرحهای آزمایشی را فراهم میکنند.
معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی در توسعه فناوری و تأمین مالی پروژهها مشارکت خواهند داشت و بخش خصوصی، دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان نیز در جایگاه مشتری، سرمایهگذار و توسعهدهنده راهکارهای فناورانه حضور خواهند داشت.
به گفته رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، برای اجرای این برنامه تشکیل شورای ملی و دبیرخانه دائمی با وظایف سیاستگذاری، اولویتبندی نیازها، انتشار فراخوانها، انتخاب پروژهها و پایش طرحهای آزمایشی پیشبینی شده است.
نقشه راه پیشنهادی «هوشورز» نیز سه ماه نخست را در بر میگیرد؛ در ماه اول شورای ملی و دبیرخانه تشکیل و فدراسیونهای پیشرو برای شناسایی چالشها انتخاب میشوند. در ماه دوم نشستهای معکوس فناوری برای اتصال نیازهای فدراسیونها به توانمندی شرکتها برگزار خواهد شد و در ماه سوم، رویداد ملی با حضور بازیگران زیستبوم ورزش و فناوری شکل میگیرد.
مشارکت دستکم ۲۰ فدراسیون و نهاد ورزشی، شناسایی ۳۰ چالش فناورانه، حضور ۳۰ تیم فناور و انتخاب ۱۰ پروژه اولویتدار از جمله اهداف کمی اولیه این برنامه اعلام شده است.
فاطمیزاده همچنین از برنامهریزی برای انتشار فراخوان مشترک با وزارت ورزش و جوانان خبر داد و گفت پس از نهاییشدن اولویتهای دو طرف، این فراخوان طی یک تا دو هفته آینده برای شناسایی و حمایت از راهکارهای فناورانه منتشر خواهد شد.
او تجهیز مرکز نوآوری فدراسیون کشتی با اعتباری بیش از ۶۵ میلیارد تومان، راهاندازی مرکز نوآوری و شتابدهی فناوری هوش مصنوعی با اعتبار حدود ۲۵.۸ میلیارد تومان و توسعه دستیار هوشمند وزارت ورزش با همکاری دانشگاه شهید بهشتی را از اقدامات انجامشده در دولت چهاردهم برشمرد.
آغاز طرح راهاندازی فبلب ساخت دیجیتال محصولات ورزشی با اعتباری بیش از ۲۰ میلیارد تومان و حمایت بنیاد ملی علم ایران از فعالیتهای پژوهشی حوزه ورزش نیز از دیگر اقدامات اعلامشده در این زمینه است.
به گفته رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، هدف نهایی برنامه «هوشورز» تبدیل هوش مصنوعی به ابزاری برای شخصیسازی تمرینات، ارتقای دقت تصمیمگیری، بهبود تجربه تماشاگران و افزایش بهرهوری، سلامت جسمانی و اقتصاد ورزش کشور است.