دانشگاه مرتبط با ارتش چین چگونه به تراشه‌های ممنوعه انویدیا دست یافت؟
به گزارش سیتنا، به گزارش سیتنا، خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از اسناد تدارکاتی منتشرشده اعلام کرد یک دانشگاه چینی با ارتباطات گسترده با ارتش آزادی‌بخش خلق این کشور، با وجود قرار داشتن در فهرست سیاه صادراتی آمریکا، ماه گذشته تراشه‌های قدرتمند هوش مصنوعی H200 انویدیا را خریداری کرده است؛ موضوعی که از وجود خلأهایی در تلاش‌های واشنگتن برای محدود کردن دسترسی چین به فناوری‌های پیشرفته حکایت دارد.
این یافته‌ها در شرایطی منتشر شده است که انویدیا و جنسن هوانگ، مدیرعامل این شرکت، به دلیل تلاش برای کاهش محدودیت‌های فروش تراشه‌های هوش مصنوعی به چین، با افزایش فشارها و بررسی‌های دقیق‌تر در واشنگتن مواجه هستند. این موضوع پس از انتشار گزارش‌هایی درباره هدف قرار گرفتن هوانگ در یک عملیات جاسوسی منتسب به چین، حساسیت بیشتری پیدا کرده است.
هوانگ استدلال کرده است که ادامه فروش محصولات آمریکا به چین می‌تواند برتری فناوری این کشور را حفظ کند و مشتریان چینی را به استفاده از فناوری آمریکایی وابسته نگه دارد. با این حال، برخی قانون‌گذاران آمریکایی معتقدند دسترسی چین به قدرتمندترین تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا می‌تواند توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی برای طراحی تسلیحات، تحلیل اطلاعات و نوسازی نظامی این کشور را سرعت ببخشد.
قانون‌گذاران هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه در کنگره آمریکا خواستار اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر بر دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی شده‌اند. از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده در این زمینه می‌توان به الزام ردیابی تراشه‌ها و افزایش نظارت کنگره بر صادرات این محصولات اشاره کرد.
سه رئیس کمیته جمهوری‌خواه کنگره نیز در پی گزارش‌های مربوط به ارتباط هوانگ با یک فرد مظنون به همکاری با دستگاه اطلاعاتی چین، خواستار برگزاری جلسه توجیهی با مدیرعامل انویدیا در ۱۸ نوامبر شده‌اند.
خرید تراشه‌های H200 از سوی دانشگاه تحریم‌شده
بر اساس اسناد تدارکاتی منتشرشده در وب‌سایت دانشگاه صنعتی شمال‌غرب چین، این دانشگاه که یکی از اعضای گروه «هفت پسر دفاع ملی» چین، متشکل از دانشگاه‌های برجسته فعال در حوزه دفاعی است، ماه گذشته دو تراشه H200 را به ارزش ۸۷۴ هزار و ۷۰۰ یوان، معادل حدود ۱۲۳ هزار دلار، خریداری کرده است.
طبق این اسناد، تراشه‌ها برای دانشکده مدیریت دانشگاه خریداری شده‌اند و فروشنده آن‌ها شرکت چینی «Shaanxi Bosuan Network Technology» بوده است؛ بنابراین خرید به‌صورت مستقیم از انویدیا انجام نشده است.
H200 از قدرتمندترین تراشه‌های انویدیا برای آموزش و اجرای سامانه‌های پیشرفته هوش مصنوعی به شمار می‌رود و صادرات آن به دریافت مجوز از دولت آمریکا نیاز دارد. این مجوزها برای مؤسساتی که در فهرست سیاه صادراتی آمریکا قرار دارند، مانند دانشگاه صنعتی شمال‌غرب چین، معمولاً صادر نمی‌شود.
اسناد همچنین نشان می‌دهد این دانشگاه در سال جاری میلادی از طریق پنج قرارداد با شرکت‌های چینی، به ظرفیت پردازشی مبتنی بر تراشه‌های H200 و دیگر پردازنده‌های قدرتمند هوش مصنوعی انویدیا دسترسی پیدا کرده است.
رویترز برای نخستین بار جزئیات این خرید تراشه‌ها و قراردادهای تأمین ظرفیت پردازشی را منتشر کرده است. دانشگاه صنعتی شمال‌غرب چین، انویدیا و اداره صنعت و امنیت وزارت بازرگانی آمریکا که بر کنترل‌های صادراتی نظارت دارد، به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
فهرست سیاه تجاری آمریکا
دانشگاه صنعتی شمال‌غرب چین در شهر شی‌آن در شمال‌غرب این کشور قرار دارد و در زمینه‌هایی مانند هواپیماهای نظامی، موشک‌ها و ماهواره‌ها فعالیت‌های پژوهشی انجام می‌دهد.
وزارت بازرگانی آمریکا در سال ۲۰۰۱ این دانشگاه را به دلیل آنچه مشارکت در فعالیت‌های مرتبط با گسترش موشک‌ها و تحقیقات نظامی عنوان کرده بود، به فهرست سیاه تجاری خود موسوم به «فهرست اشخاص» (Entity List) اضافه کرد.
محدودیت‌های اعمال‌شده علیه این دانشگاه در سال ۲۰۱۹ تشدید شد و از آن زمان، صدور مجوز صادرات فناوری‌های کنترل‌شده آمریکایی به این مؤسسه، در اغلب موارد با سیاست رد درخواست مواجه بوده است.
خریدهای دانشگاه صنعتی شمال‌غرب نشان می‌دهد مؤسسات چینی دارای ارتباطات نظامی همچنان از طریق تأمین‌کنندگان داخلی به توان پردازشی هوش مصنوعی آمریکا دسترسی پیدا می‌کنند؛ این دسترسی هم از طریق خرید مستقیم تراشه‌ها و هم از طریق اجاره سرورهای مجهز به این پردازنده‌ها صورت می‌گیرد.
بررسی رویترز از ۲۶ سند تدارکاتی و شرکتی چین در سال جاری میلادی نشان می‌دهد دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی این کشور، تراشه‌های انویدیایی مشمول محدودیت‌های صادراتی آمریکا را خریداری کرده یا از خدمات پردازشی مبتنی بر این تراشه‌ها استفاده کرده‌اند. برخی از این مؤسسات ارتباط نزدیکی با صنایع دفاعی چین یا تحقیقات نظامی دارند.
دانشگاه‌های نام‌برده در این اسناد نیز به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
استفاده از تراشه‌های انویدیا در تحقیقات مرتبط با ارتش
دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، از ژانویه امسال اجازه صادرات برخی مدل‌های H200 به چین را به‌صورت موردی و پس از بررسی درخواست‌ها صادر کرده است. با این حال، این سیاست محدودیت‌های جداگانه مربوط به سازمان‌های قرارگرفته در فهرست اشخاص، از جمله دانشگاه صنعتی شمال‌غرب چین، را لغو نکرده است.
قوانین صدور مجوز در ژانویه همچنین تدابیری را برای جلوگیری از دسترسی از راه دور نهادهای تحریم‌شده و کاربران نظامی به تراشه‌هایی که تحت این سیاست صادر می‌شوند، الزامی کرده‌اند. این مقررات شامل پردازنده‌های H200 و مدل‌های قدیمی‌تر نیز می‌شود.
علاوه بر خرید مستقیم دو تراشه H200 توسط دانشکده مدیریت، اسناد تدارکاتی نشان می‌دهد دانشکده امنیت سایبری این دانشگاه در ژانویه دو قرارداد هفت‌ماهه برای دسترسی به سرورهای مجهز به هشت تراشه H200 در هر سرور منعقد کرده است.
ارزش این قراردادها به‌ترتیب ۴۴۱ هزار و ۷۰۰ یوان و ۴۴۱ هزار یوان بوده و هدف از آن‌ها تنظیم دقیق مدل‌های هوش مصنوعی و آموزش از طریق یادگیری تقویتی عنوان شده است.
این دانشگاه همچنین دسترسی به سرورهای مجهز به هشت تراشه A100 و هشت تراشه A800 انویدیا را اجاره کرده است. صادرات هر دو مدل A100 و A800 به تمامی نهادهای چینی از سوی آمریکا ممنوع شده است؛ هرچند H200 پیشرفته‌ترین تراشه در میان مدل‌های ذکرشده در اسناد خرید دانشگاه محسوب می‌شود.
در ماه آوریل، یکی دیگر از مؤسسات دانشگاهی چین نیز خدمات پردازشی موردنیاز برای دسترسی به دست‌کم ۲۴ تراشه A100 را در قالب قراردادی به ارزش ۳۷۵ هزار یوان برای انجام شبیه‌سازی‌های سازه‌ای و دینامیک سیالات خریداری کرد.
این قراردادها به چند شرکت فناوری کمتر شناخته‌شده چینی واگذار شده‌اند. اسناد منتشرشده اطلاعات محدودی درباره محل تولید تراشه‌ها یا محل استقرار سرورهای اجاره‌ای ارائه می‌کنند.
بر اساس قوانین چین، نهادهای تدارکاتی دولتی موظف‌اند پیش از اعلام برنده مناقصه و امضای قرارداد، توانایی تأمین‌کنندگان برای اجرای سفارش‌ها را بررسی کنند.
بازاری گسترده‌تر برای تراشه‌های ممنوعه انویدیا
اسناد تدارکاتی از شکل‌گیری بازاری گسترده‌تر برای خرید تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا و خدمات پردازشی مبتنی بر آن‌ها در دانشگاه‌های چین حکایت دارد.
دانشگاه شنژن در ماه سپتامبر سه پردازنده H100، یکی دیگر از تراشه‌های پیشرفته انویدیا که صادرات آن به چین از سوی آمریکا ممنوع شده است، به ارزش ۷۶۹ هزار و ۸۰۰ یوان خریداری کرده است.
همچنین دانشگاه فناوری ووهان در ماه ژوئن یک سرور مجهز به تراشه H100 را به ارزش ۳۵۵ هزار یوان و در قراردادی جداگانه چهار تراشه A100 را به ارزش ۳۴۴ هزار یوان خریداری کرده است.
دانشگاه بی‌هانگ، یکی دیگر از اعضای گروه هفت دانشگاه دفاع ملی چین، نیز در ماه آوریل چهار پردازنده A800 را به ارزش ۴۸۹ هزار یوان خریداری کرده است. این دانشگاه ارتباط نزدیکی با صنایع هوافضا و دفاعی چین دارد و در برنامه‌های نظامی هوانوردی و فضایی این کشور فعالیت پژوهشی انجام می‌دهد.
دو اطلاعیه تدارکاتی دولتی در ماه‌های ژوئیه و سپتامبر نیز شرکت‌هایی را به‌عنوان تأمین‌کنندگان خدمات پردازشی مبتنی بر تراشه‌های H800 و A800 انویدیا برای دانشگاه آکادمی علوم چین معرفی کرده‌اند؛ تراشه‌هایی که صادرات آن‌ها به چین مشمول محدودیت‌های آمریکا است.
در یکی از این قراردادها، هزینه دسترسی به هر تراشه H800 به ازای هر ساعت ۱۰ یوان اعلام شده است. همچنین در یک قرارداد دیگر که در ماه ژانویه منتشر شده، یک شرکت تأمین‌کننده شش تراشه A100 به ارزش ۴۸۴ هزار و ۸۰۰ یوان را برای یک مؤسسه دولتی مستقر در شنژن فراهم کرده است.
رویترز پیش‌تر نیز گزارش داده بود که مؤسسات چینی، از جمله دانشگاه‌های دارای ارتباط با ارتش، از طریق فروشندگان داخلی به تراشه‌های محدودشده انویدیا که در سرورهای شرکت‌هایی مانند سوپرمیکرو، دل و گیگابایت تعبیه شده بودند، دسترسی پیدا کرده‌اند.
این خبرگزاری همچنین پیش‌تر از وجود بازاری زیرزمینی در چین برای خرید تراشه‌های پیشرفته و مشمول محدودیت انویدیا خبر داده بود؛ بازاری که این محصولات را از طریق موجودی انبارهای خارج از کشور و واسطه‌های کشورهای ثالث تأمین می‌کند.
هفته گذشته نیز رویترز گزارش داد که مقادیر محدودی از تراشه‌های H200 از مسیرهای غیرمستقیم وارد چین شده‌اند؛ این در حالی است که پکن همچنان صدور مجوز واردات گسترده این تراشه‌ها را متوقف کرده است.