یک پژوهش جدید با همکاری رومن بریکر از دانشکده مدیریت اتو بایشایم آلمان نشان می‌دهد استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در محیط کار، ممکن است هزینه‌ای غیرمنتظره برای کارکنان داشته باشد؛ کاهش اعتماد مدیران به توانایی و عملکرد آنها.

پژوهشگران در شش آزمایش، تأثیر استفاده کارکنان از مدل‌های زبانی بزرگ مانند چت‌جی‌پی‌تی را بر اعتماد مدیران و ارزیابی‌های حرفه‌ای بررسی کردند. نتایج نشان داد مدیران حتی در شرایطی که استفاده از هوش مصنوعی ممنوع نیست، به کارکنانی که از این ابزارها کمک می‌گیرند، اعتماد کمتری دارند.

در یکی از آزمایش‌ها، از افرادی که نقش سرپرست را بر عهده داشتند خواسته شد درباره صحت گزارش کارکنان از زمان صرف‌شده برای انجام یک وظیفه تصمیم‌گیری کنند. سرپرستان می‌دانستند که کارمند وظیفه را به‌تنهایی انجام داده یا از هوش مصنوعی کمک گرفته است.

بر اساس نتایج، احتمال جلب اعتماد سرپرستان برای کارکنانی که کار را مستقلاً انجام داده بودند، ۶۸ درصد بود؛ در حالی که این رقم برای کارکنان استفاده‌کننده از هوش مصنوعی به ۲۴ درصد کاهش یافت.

نکته قابل توجه اینکه سرپرستان در این آزمایش کیفیت خروجی کار را ارزیابی نمی‌کردند و قضاوت آنها صرفاً بر اساس آگاهی از نحوه انجام وظیفه شکل گرفته بود. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی در مقایسه با کپی‌برداری از کار دیگران، همچنان با اعتماد بیشتری همراه بود.

پژوهشگران همچنین دریافتند کاهش اعتماد مدیران می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای کارکنان داشته باشد؛ از جمله ارزیابی ضعیف‌تر عملکرد، کاهش برداشت مدیران از میزان مشارکت آنها در سازمان و پایین آمدن شانس ارتقای شغلی.

نقش سیاست‌های سازمانی در حفظ اعتماد

یکی از یافته‌های مهم این پژوهش به تأثیر سیاست‌های سازمانی مربوط می‌شود. نتایج نشان داد زمانی که شرکت‌ها کارکنان را به استفاده از هوش مصنوعی تشویق می‌کنند، اثر منفی این فناوری بر اعتماد مدیران به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد و دیگر از نظر آماری معنادار نیست.

در مقابل، در سازمان‌هایی که استفاده از هوش مصنوعی را ممنوع کرده‌اند یا سیاست مشخصی در این زمینه ندارند، مدیران اعتماد کمتری به کارکنان استفاده‌کننده از این فناوری نشان می‌دهند.

این نتایج در آزمایش دیگری با حضور سرپرستان دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز تأیید شد؛ به‌طوری که هرچه میزان استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی بیشتر بود، اعتماد سرپرستان به آنها کاهش می‌یافت.

هشدار درباره گسترش هوش مصنوعی پنهان در محیط کار

پژوهشگران هشدار می‌دهند همزمان با تشویق کارکنان به استفاده از هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری، نگرش منفی مدیران به این فناوری می‌تواند آنها را به پنهان کردن استفاده خود سوق دهد؛ پدیده‌ای که با عنوان «هوش مصنوعی سایه» شناخته می‌شود.

بر اساس این یافته‌ها، سازمان‌ها برای جلوگیری از چنین وضعیتی باید علاوه بر فراهم کردن دسترسی کارکنان به ابزارهای هوش مصنوعی، سیاست‌های روشنی برای استفاده مسئولانه از این فناوری تدوین کنند و مدیران را نیز برای ارزیابی منصفانه عملکرد کارکنان آموزش دهند.

این پژوهش نشان می‌دهد موفقیت هوش مصنوعی در محیط کار تنها به قابلیت‌های فنی آن وابسته نیست، بلکه نگرش مدیران و سیاست‌های سازمانی نیز در تعیین پیامدهای استفاده از آن نقش مهمی دارند.

انتهای پیام