مدیرعامل مبین‌نت: مدل اقتصادی توسعه فیبرنوری نیازمند بازنگری است/ ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های مکمل
رضا خلیلی، مدیرعامل شرکت ارتباطات مبین‌نت، در گفت‌وگو با خبرنگار سیتنا درباره آخرین وضعیت توسعه فیبرنوری، چالش‌های سرمایه‌گذاری و راهکارهای شتاب‌بخشی به توسعه ارتباطات ثابت کشور، با بیان اینکه توسعه فیبر نوری یکی از مهم‌ترین برنامه‌های زیرساختی صنعت ارتباطات کشور است، اظهار کرد: هدف از اجرای این پروژه صرفاً افزایش سرعت اینترنت نیست، بلکه ایجاد بستری پایدار و پرظرفیت برای پاسخ‌گویی به نیازهای ارتباطی آینده کشور و توسعه اقتصاد دیجیتال است.
وی با اشاره به اقدامات مبین‌نت در این حوزه گفت: توسعه فیبرنوری به‌عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی شرکت دنبال شده و تلاش کرده‌ایم با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فنی، اجرایی و سرمایه‌گذاری، نقش مؤثری در پیشبرد این پروژه ملی داشته باشیم.
خلیلی افزود: در حال حاضر، مبین‌نت با توسعه شبکه فیبرنوری در ۲۵ شهر کشور، برای حدود ۶۳۰ هزار خانوار و کسب‌وکار پوشش شبکه ایجاد کرده است. همچنین تاکنون حدود ۲۷ هزار مشترک به شبکه فیبر نوری مبین‌نت متصل شده‌اند.
مدیرعامل مبین‌نت با تأکید بر اینکه موفقیت پروژه فیبرنوری صرفاً با میزان پوشش ایجادشده سنجیده نمی‌شود، تصریح کرد: ایجاد پوشش، مرحله نخست توسعه است و ارزش واقعی این سرمایه‌گذاری زمانی محقق می‌شود که ظرفیت ایجادشده به اتصال و استفاده واقعی مشترکان منجر شود. از این منظر، صنعت ارتباطات باید در کنار استمرار توسعه زیرساخت، توجه ویژه‌ای به توسعه بازار، افزایش ضریب نفوذ خدمات و بهره‌برداری اقتصادی از شبکه‌های ایجادشده داشته باشد.
تأخیر در صدور مجوزهای شهری؛ یکی از چالش‌های جدی توسعه فیبرنوری
وی در تشریح مهم‌ترین چالش‌های توسعه فیبر نوری اظهار کرد: این چالش‌ها را باید در چند حوزه اصلی شامل مسائل اجرایی و مدیریت شهری، اقتصاد سرمایه‌گذاری، تأمین مالی و توسعه تقاضا بررسی کرد.
خلیلی تعامل با مدیریت شهری و فرآیندهای صدور مجوز را یکی از جدی‌ترین چالش‌ها دانست و گفت: این موضوع به‌ویژه در کلان‌شهرها ابعاد پیچیده‌تر و آثار اقتصادی قابل توجه‌تری پیدا کرده است.
وی ادامه داد: توسعه فیبرنوری به دلیل ماهیت فیزیکی شبکه، نیازمند دسترسی به معابر، انجام عملیات عمرانی و هماهنگی با دستگاه‌های مختلف شهری است. طبیعی است که شهرداری‌ها مسئولیت‌ها و ملاحظات خاص خود را در حفظ زیرساخت‌های شهری داشته باشند؛ اما طولانی‌شدن فرآیندهای صدور مجوز، تفاوت رویه‌ها و برخی محدودیت‌های اجرایی می‌تواند سرعت توسعه شبکه را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.
مدیرعامل مبین‌نت با بیان اینکه پیامد این تأخیرها صرفاً عقب‌افتادن زمان‌بندی پروژه نیست، خاطرنشان کرد: در شرایط اقتصادی امروز، زمان به یکی از متغیرهای اصلی اقتصاد سرمایه‌گذاری تبدیل شده است. پروژه‌ای که در زمان آغاز، بر اساس برآورد مشخصی از هزینه تجهیزات، خدمات اجرایی، منابع مالی و دوره بازگشت سرمایه طراحی شده، ممکن است پس از ماه‌ها تأخیر و افزایش هزینه‌ها با شرایط اقتصادی کاملاً متفاوتی مواجه شود.
وی افزود: تأخیر در اجرا از یک‌سو موجب افزایش هزینه سرمایه‌گذاری و از سوی دیگر باعث تعویق بهره‌برداری و ایجاد درآمد می‌شود. ترکیب این دو عامل می‌تواند مفروضات اقتصادی اولیه پروژه را تغییر دهد و حتی توجیه سرمایه‌گذاری در برخی مناطق را تحت تأثیر قرار دهد.
خلیلی با اشاره به اهمیت این موضوع در کلان‌شهرها گفت: این مناطق به دلیل تراکم جمعیت و ظرفیت بالای تقاضا، از جذابیت اقتصادی مناسبی برخوردارند، اما پیچیدگی‌های مدیریت شهری می‌تواند مانع استفاده به‌موقع از این ظرفیت شود؛ بنابراین چالش مدیریت شهری امروز صرفاً یک مانع اجرایی نیست، بلکه به یکی از مسائل اساسی اقتصاد توسعه فیبر نوری تبدیل شده است.
تأخیر در اجرای پروژه‌ها توان سرمایه‌گذاری اپراتورها را کاهش می‌دهد
مدیرعامل مبین‌نت با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی و اجرایی بر توان سرمایه‌گذاری اپراتورها اظهار کرد: توسعه فیبرنوری ذاتاً فعالیتی سرمایه‌بر با دوره بازگشت سرمایه نسبتاً طولانی است. بخش عمده هزینه‌ها پیش از اتصال مشترکان و ایجاد جریان درآمدی انجام می‌شود و به همین دلیل، زمان اجرای پروژه و سرعت بهره‌برداری از شبکه نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری اقتصادی آن دارد.
وی ادامه داد: زمانی که اجرای پروژه با تأخیر مواجه می‌شود، علاوه بر افزایش هزینه تجهیزات، نیروی انسانی و عملیات اجرایی، منابع مالی اپراتور نیز برای مدت طولانی‌تری درگیر می‌ماند. این مسئله در شرایط تورمی و نوسانات اقتصادی، فشار مضاعفی بر اپراتورها وارد می‌کند و می‌تواند توان آن‌ها را برای سرمایه‌گذاری در مراحل بعدی توسعه کاهش دهد.
خلیلی، هزینه‌های تأمین مالی و محدودیت منابع سرمایه‌ای را نیز از دیگر چالش‌های جدی پروژه‌های زیرساختی برشمرد و گفت: توسعه فیبرنوری یک پروژه کوتاه‌مدت نیست و استمرار آن نیازمند حفظ انگیزه و توان اقتصادی سرمایه‌گذاران است.
وی تأکید کرد: نمی‌توان انتظار داشت پروژه‌ای با افق سرمایه‌گذاری بلندمدت صرفاً بر مبنای مفروضات اقتصادی اولیه پیش برود، آن هم در شرایطی که هزینه‌ها و زمان‌بندی اجرا به‌طور معناداری تغییر کرده‌اند. توجه به این واقعیت یکی از پیش‌شرط‌های اصلی استمرار و شتاب‌بخشی به توسعه فیبر نوری در کشور است.
فاصله میان پوشش فیبر نوری و اتصال واقعی مشترکان
مدیرعامل مبین‌نت در ارزیابی وضعیت تقاضا و اتصال مشترکان به شبکه فیبرنوری گفت: یکی از موضوعات مهمی که امروز باید مورد توجه صنعت ارتباطات قرار گیرد، فاصله میان پوشش ایجادشده و اتصال واقعی مشترکان است. توسعه زیرساخت، شرط لازم برای ارائه خدمات است، اما به‌تنهایی به معنای شکل‌گیری تقاضای مؤثر در بازار نیست.
وی با اشاره به عوامل مؤثر بر استقبال کاربران از این فناوری افزود: بخشی از کاربران هنوز شناخت کافی از مزایای فیبر نوری ندارند. از سوی دیگر، هزینه اولیه اتصال، تهیه تجهیزات موردنیاز، فرآیند نصب و راه‌اندازی و تناسب قیمت خدمات با قدرت خرید خانوارها، از جمله عواملی هستند که بر تصمیم کاربران برای مهاجرت به این فناوری تأثیر می‌گذارند.
خلیلی خاطرنشان کرد: در ارزیابی ضریب اتصال باید به زمان بهره‌برداری و بلوغ تجاری شبکه در مناطق مختلف نیز توجه کرد؛ زیرا همه مناطق تحت پوشش الزاماً در یک زمان وارد مرحله فروش و ارائه خدمات نشده‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت از نگاه صرفاً مبتنی بر ایجاد پوشش به سمت توسعه هم‌زمان زیرساخت و بازار تصریح کرد: این موضوع مستلزم طراحی بسته‌های خدماتی متناسب با نیاز کاربران، تسهیل هزینه‌های اولیه اتصال، بهبود تجربه مشتری و ارائه خدمات جذاب و باکیفیت است.
مدیرعامل مبین‌نت ادامه داد: لازم است در مدل‌های حمایتی و ارزیابی عملکرد پروژه، علاوه بر میزان پوشش، شاخص‌هایی مانند تعداد مشترکان فعال، نرخ تبدیل پوشش به اتصال و میزان بهره‌برداری از ظرفیت شبکه نیز مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه پایداری اقتصادی پروژه زمانی تحقق پیدا می‌کند که سرمایه‌گذاری انجام‌شده به استفاده واقعی مشترکان و ایجاد جریان درآمدی پایدار منجر شود.
ضرورت اصلاح سازوکارهای اجرایی و اقتصادی برای شتاب‌بخشی به توسعه فیبرنوری
خلیلی درباره راهکارهای تسریع توسعه فیبرنوری اظهار کرد: شتاب‌بخشی به توسعه این فناوری بیش از آنکه صرفاً نیازمند افزایش حجم عملیات اجرایی باشد، مستلزم اصلاح برخی سازوکارهای اجرایی، اقتصادی و تنظیم‌گری است.
وی نخستین ضرورت در این زمینه را تسهیل تعامل میان اپراتورها و مدیریت شهری دانست و گفت: ضروری است فرآیندهای صدور مجوز، به‌ویژه در کلان‌شهرها، در قالب سازوکارهایی شفاف، هماهنگ و دارای زمان‌بندی مشخص تعریف شود تا اپراتورها بتوانند با پیش‌بینی‌پذیری بیشتری نسبت به برنامه‌ریزی و اجرای پروژه اقدام کنند.
مدیرعامل مبین‌نت، استفاده حداکثری از زیرساخت‌های موجود و توسعه مدل‌های همکاری میان اپراتورها را از دیگر راهکارهای مؤثر برشمرد و افزود: در شرایطی که هزینه ایجاد زیرساخت جدید افزایش یافته است، استفاده مشترک از ظرفیت‌های قابل دسترس، جلوگیری از سرمایه‌گذاری‌های موازی غیرضروری و توسعه مدل‌های عمده‌فروشی می‌تواند به افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری کمک کند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه جدی به اقتصاد پروژه و بازنگری در سازوکارهای حمایتی تصریح کرد: مدل‌های حمایتی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که علاوه بر توسعه پوشش، اتصال واقعی مشترکان و بهره‌برداری اقتصادی از شبکه را نیز تقویت کنند.
خلیلی ادامه داد: اولویت‌بندی توسعه در مناطق مختلف باید بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های فنی، اقتصادی و تجاری، از جمله ظرفیت تقاضا، هزینه اجرا، آمادگی زیرساختی و دوره بازگشت سرمایه صورت گیرد. در کنار این موارد، بهره‌گیری از فناوری‌های مکمل نیز می‌تواند نقش مؤثری در تسریع دسترسی کاربران به خدمات ارتباطی ثابت پرسرعت داشته باشد.
فیبرنوری و FWA؛ دو مسیر مکمل برای توسعه ارتباطات پهن باند ثابت
مدیرعامل مبین‌نت در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت بازنگری در مدل توسعه فیبرنوری و نقش فناوری FWA اظهار کرد: با توجه به تغییر شرایط اقتصادی و اجرایی نسبت به زمان آغاز پروژه، بازنگری و به‌روزرسانی برخی مفروضات و سازوکارهای توسعه فیبر نوری یک ضرورت است.
وی افزود: افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، محدودیت منابع مالی، طولانی‌شدن برخی فرآیندهای اجرایی و ضرورت افزایش ضریب اتصال، ایجاب می‌کند که مدل توسعه ارتباطات ثابت با نگاهی واقع‌بینانه و متناسب با شرایط امروز مورد ارزیابی قرار گیرد.
خلیلی با بیان اینکه باید در کنار بازنگری در مدل اقتصادی فیبر نوری، نگاه جامع‌تری به توسعه ارتباطات ثابت کشور داشت، گفت: یکی از ظرفیت‌های قابل استفاده در این زمینه، فناوری دسترسی ثابت بی‌سیم یا FWA است. این فناوری به‌عنوان یک راهکار مکمل فیبر نوری می‌تواند در مناطقی که توسعه شبکه فیبر با محدودیت‌های اجرایی، زمان‌بر بودن صدور مجوزها یا هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری مواجه است، امکان ارائه سریع‌تر خدمات ارتباطی ثابت پرسرعت را فراهم کند.
وی تأکید کرد: هدف از توسعه FWA، جایگزینی آن با فیبر نوری نیست. فیبر نوری همچنان زیرساخت راهبردی و بلندمدت توسعه ارتباطات ثابت کشور خواهد بود؛ اما استفاده هوشمندانه از ترکیب فناوری‌های مختلف می‌تواند سرعت دسترسی کاربران به خدمات را افزایش دهد و بهره‌وری سرمایه‌گذاری را بهبود بخشد.
مدیرعامل مبین‌نت ادامه داد: توسعه FWA می‌تواند در برخی مناطق به شکل‌گیری و تقویت بازار خدمات ارتباطی ثابت کمک کند و زمینه را برای توسعه تدریجی زیرساخت‌های فیبر نوری و افزایش استفاده از ظرفیت آن‌ها فراهم سازد.
وی با اشاره به امکان هم‌افزایی میان این دو فناوری گفت: در یک مدل توسعه همگرا، شبکه فیبر نوری می‌تواند نقش مهمی در تأمین ظرفیت انتقال و اتصال سایت‌های FWA ایفا کند و به این ترتیب، میان توسعه این دو فناوری هم‌افزایی ایجاد شود.
خلیلی البته توسعه مؤثر FWA را نیز مستلزم فراهم‌بودن شرایط مناسب اقتصادی و تنظیم‌گری دانست و اظهار کرد: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی می‌توانند با پیش‌بینی سازوکارهای حمایتی مناسب، به‌ویژه مشوق‌های مالی و سرمایه‌گذاری هدفمند، زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از این فناوری را فراهم کنند.
وی افزود: این حمایت‌ها باید در چارچوبی شفاف و مبتنی بر تعهدات مشخص توسعه پوشش، کیفیت خدمات و اتصال واقعی مشترکان طراحی شوند تا ضمن حفظ رقابت سالم میان اپراتورها، به تحقق اهداف کلان توسعه ارتباطات ثابت کمک کنند.
مدیرعامل مبین‌نت تأکید کرد: در شرایط فعلی باید به‌جای محدودکردن نگاه توسعه به یک فناوری مشخص، بر هدف نهایی یعنی افزایش دسترسی واقعی مردم و کسب‌وکارها به ارتباطات ثابت پرسرعت، پایدار و باکیفیت تمرکز کنیم. در چنین رویکردی، فیبر نوری و FWA می‌توانند به‌عنوان دو فناوری مکمل، هر یک متناسب با ویژگی‌های فنی و اقتصادی مناطق مختلف، نقش مؤثری در تسریع توسعه ارتباطات ثابت کشور ایفا کنند.
خلیلی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود در فرآیند بازنگری مدل توسعه، علاوه بر اصلاح مفروضات اقتصادی و اجرایی پروژه فیبر نوری، ظرفیت فناوری‌های مکمل و سازوکارهای حمایتی مورد نیاز آن‌ها نیز مورد توجه سیاست‌گذار و نهاد تنظیم‌گر قرار گیرد.
آینده ارتباطات ثابت به سرمایه‌گذاری پایدار و توسعه بازار وابسته است
مدیرعامل مبین‌نت در ارزیابی چشم‌انداز آینده توسعه ارتباطات ثابت کشور گفت: نسبت به آینده ارتباطات ثابت در کشور نگاه مثبتی دارم؛ زیرا روند تحولات فناوری و توسعه خدمات دیجیتال نشان می‌دهد که نیاز به ارتباطات پرسرعت، پایدار و با ظرفیت بالا در سال‌های آینده بیش از گذشته افزایش خواهد یافت.
وی گسترش خدمات ابری، کاربردهای هوش مصنوعی، توسعه کسب‌وکارهای دیجیتال و افزایش نیاز خانوارها و سازمان‌ها به خدمات ارتباطی باکیفیت را از عواملی دانست که ضرورت سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌های ارتباطی را دوچندان می‌کنند.
خلیلی با بیان اینکه موفقیت در این مسیر صرفاً با توسعه فیزیکی شبکه محقق نمی‌شود، تصریح کرد: این مسیر نیازمند ایجاد یک مدل پایدار برای سرمایه‌گذاری، توسعه بازار و بهره‌برداری اقتصادی از زیرساخت‌هاست.
وی افزود: در مبین‌نت تلاش می‌کنیم با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و تجربیات شرکت در حوزه ارتباطات ثابت و فناوری‌های مختلف دسترسی، ضمن استمرار توسعه شبکه فیبر نوری، بر افزایش دسترسی واقعی کاربران به خدمات باکیفیت و توسعه بازار ارتباطات ثابت تمرکز کنیم.
مدیرعامل مبین‌نت در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری وزارت ارتباطات، سازمان تنظیم مقررات، مدیریت شهری و اپراتورها برای فراهم‌کردن شرایط سرمایه‌گذاری پایدار گفت: توسعه فیبر نوری و ارتباطات ثابت پرسرعت، سرمایه‌گذاری در آینده اقتصاد دیجیتال کشور است. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی واقع‌بینانه به اقتصاد پروژه، رفع موانع اجرایی و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت فناوری‌های مکمل هستیم.
انتهای پیام
گفت و گو از سارا استوار