به گزارش سیتنا، بیش از پنج میلیون ربات صنعتی اکنون در کارخانه‌های جهان مشغول کار هستند؛ رکوردی که از رشد استفاده از فناوری خودکارسازی در صنایع حکایت دارد. در مقابل، ربات‌های انسان‌نما هنوز سهم بسیار کوچکی از بازار دارند و بسیاری از آن‌ها در مرحله آزمایش و اجرای طرح‌های آزمایشی باقی مانده‌اند.

فدراسیون بین‌المللی رباتیک (IFR) در گزارش سالانه «رباتیک جهان» اعلام کرد تعداد ربات‌های صنعتی فعال در جهان طی سال گذشته ۹ درصد افزایش یافته و به حدود ۵.۰۸ میلیون دستگاه رسیده است.

بر اساس این گزارش که پنجشنبه گذشته منتشر شد، تعداد ربات‌های صنعتی نصب‌شده در سال ۲۰۲۵ نیز با رشد ۱۱ درصدی برای نخستین بار از مرز ۶۰۰ هزار دستگاه عبور کرد و به ۶۰۳ هزار دستگاه رسید.

جین هفنر، رئیس فدراسیون بین‌المللی رباتیک، گفت خودکارسازی صنعتی با سرعت بالایی در حال پیشرفت است. به گفته او، عبور تعداد ربات‌های فعال در کارخانه‌های جهان از پنج میلیون دستگاه به معنای بیش از دو برابر شدن این رقم در مقایسه با هفت سال پیش است.

او همچنین خاطرنشان کرد که آسیا بیشترین رشد را در این حوزه تجربه می‌کند و پس از آن قاره آمریکا قرار دارد؛ در حالی که سرعت پیشرفت در اروپا کمتر است.

رشد ربات‌های صنعتی در اروپا کند شد

آمارها نشان می‌دهد تعداد ربات‌های صنعتی فعال در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار از ۷۰۰ هزار دستگاه فراتر رفت و به ۷۱۲ هزار دستگاه رسید. این رقم ۸۴ درصد از کل ربات‌های فعال در اروپا را شامل می‌شود.

به گفته هفنر، بخش تولید اتحادیه اروپا سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در خودکارسازی انجام داده است. تعداد ربات‌های فعال در این اتحادیه از سال ۲۰۱۵ تاکنون بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته؛ در آن زمان حدود ۳۹۰ هزار ربات در کارخانه‌های این منطقه فعالیت می‌کردند.

با این حال، روند نصب ربات‌های جدید در اروپا در سال گذشته کاهش یافت. تعداد ربات‌های صنعتی نصب‌شده در اتحادیه اروپا با افت ۱۱ درصدی به ۶۰ هزار و ۵۰۰ دستگاه رسید؛ در حالی که بازارهای مناطق دیگر با شتاب بیشتری رشد کردند.

نرخ رشد مرکب سالانه نصب ربات‌های صنعتی در اتحادیه اروپا طی یک دوره پنج‌ساله به ۳ درصد رسید که در مقایسه با دیگر مناطق، رقم نسبتاً پایینی است.

آلمان همچنان بزرگ‌ترین بازار ربات‌های صنعتی در اروپا محسوب می‌شود و ۴۱ درصد از نصب‌های جدید اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داده است. با این حال، تعداد ربات‌های نصب‌شده در این کشور با کاهش ۸ درصدی به کمتر از ۲۵ هزار دستگاه رسید. ادامه رکود در صنعت خودروسازی آلمان، که همچنان بزرگ‌ترین مشتری منفرد این ربات‌هاست، از عوامل مرتبط با این کاهش عنوان شده است.

ایتالیا، فرانسه و اسپانیا در رتبه‌های بعدی بازار اروپا قرار دارند. در هر یک از این کشورها بین ۴ هزار و ۳۰۰ تا ۷ هزار و ۸۰۰ ربات جدید نصب شده است؛ هرچند تعداد نصب‌ها در هر سه کشور با کاهش دورقمی همراه بوده است.

در مقابل، چین با نصب ۳۵۴ هزار ربات صنعتی و رشد ۲۰ درصدی، جایگاه خود را به‌عنوان بزرگ‌ترین بازار این فناوری تقویت کرد. این کشور به‌تنهایی ۵۹ درصد از کل ربات‌های صنعتی نصب‌شده در جهان را به خود اختصاص داده است.

ایالات متحده نیز با نصب حدود ۳۸ هزار و ۵۰۰ ربات و رشد ۱۲ درصدی، از ژاپن پیشی گرفت و به دومین بازار بزرگ ربات‌های صنعتی جهان تبدیل شد.

ربات‌های انسان‌نما هنوز سهم کوچکی از بازار دارند

در مقایسه با ربات‌های صنعتی متداول، ربات‌های انسان‌نما هنوز در مراحل ابتدایی توسعه و تجاری‌سازی قرار دارند.

فدراسیون بین‌المللی رباتیک در گزارشی جداگانه اعلام کرد که در سال گذشته حدود ۷ هزار ربات انسان‌نما برای کاربردهای صنعتی و حرفه‌ای در سراسر جهان فروخته شده است. این نخستین بار است که این نهاد آمار مربوط به این گروه از ربات‌ها را به‌طور جداگانه بررسی می‌کند.

بخش قابل‌توجهی از این ربات‌ها نه برای انجام مستقیم وظایف صنعتی، بلکه برای جمع‌آوری داده‌های آموزشی مورد استفاده در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی خریداری شده‌اند. همچنین خودروسازانی که آزمایش ربات‌های انسان‌نما را آغاز کرده‌اند، معمولاً کمتر از ۱۰ دستگاه را به کار می‌گیرند.

با وجود این محدودیت‌ها، بانک آمریکا پیش‌بینی کرده است که تعداد ربات‌های انسان‌نمای عرضه‌شده در سال جاری به ۹۰ هزار دستگاه برسد و تا سال ۲۰۳۰ به ۱.۲ میلیون دستگاه افزایش یابد.

فاصله میان پیش‌بینی‌های بلندپروازانه و وضعیت فعلی بازار، در تصمیم‌های مالی شرکت‌های فعال در این حوزه نیز دیده می‌شود.

یکی از مدیران ارشد هیوندای در ماه جاری اعلام کرد که بعید است شرکت بوستون داینامیکس، زیرمجموعه این خودروساز، در سال آینده عرضه اولیه سهام انجام دهد؛ زیرا ربات انسان‌نمای اطلس هنوز در مقیاس گسترده به کار گرفته نشده و شرکت همچنان زیان‌ده است.

در چین نیز گزارش‌ها حاکی از آن است که نهادهای ناظر با استفاده از راهنمایی‌های غیررسمی، روند عرضه اولیه سهام شرکت‌های فعال در زمینه ربات‌های انسان‌نما را محدود کرده‌اند.

این تحولات پس از آن رخ داد که سهام شرکت سازنده ربات Unitree در نخستین روز عرضه در بورس شانگهای در ۱۹ اوت بیش از پنج برابر شد، اما سپس از اوج خود ۵۵ درصد کاهش یافت.

ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، نیز درباره دشواری تولید انبوه ربات انسان‌نمای این شرکت، موسوم به Optimus، صحبت کرده است. او در تماس تلفنی مربوط به گزارش مالی سه‌ماهه دوم تسلا به سرمایه‌گذاران گفت که تولید این ربات در مقیاس بزرگ، به‌دلیل جدید بودن بخش‌های مختلف آن، دشوارترین پروژه تولیدی شرکت خواهد بود. ماسک همچنین به نبود زنجیره تأمین آماده برای این محصول اشاره کرد.

ارزش اقتصادی رباتیک کجا ایجاد می‌شود؟

گزارشی از شرکت مشاوره مدیریتی آرتور دی لیتل (Arthur D. Little) نیز بر تفاوت میان توجه رسانه‌ای به ربات‌های انسان‌نما و ارزش اقتصادی فناوری‌های رباتیک تأکید دارد.

در این گزارش آمده است که ربات‌های انسان‌نما توجه عمومی را جلب می‌کنند، اما بخش عمده ارزش اقتصادی در حوزه هوش مصنوعی فیزیکی تخصصی ایجاد می‌شود.

هوش مصنوعی فیزیکی به ماشین‌هایی گفته می‌شود که می‌توانند محیط واقعی را درک کنند، تصمیم بگیرند و بر اساس آن عمل کنند؛ از بازوهای رباتیک در خطوط تولید گرفته تا خودروهای خودران.

برآورد این گزارش نشان می‌دهد ارزش فعلی بازار گسترده هوش مصنوعی فیزیکی حدود ۱۸ میلیارد دلار، معادل ۱۵.۸ میلیارد یورو، است. سهم ربات‌های انسان‌نما از این بازار بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار، معادل حدود ۱.۷۵ تا ۲.۶۳ میلیارد یورو، برآورد شده است.

این گزارش پیش‌بینی می‌کند ارزش بازار هوش مصنوعی فیزیکی تا سال ۲۰۳۰ به ۶۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار، معادل حدود ۵۲.۷ تا ۸۷.۹ میلیارد یورو، برسد.

نویسندگان گزارش همچنین هشدار داده‌اند که برخی از نمایش‌های ربات‌های انسان‌نما جعلی، تولیدشده با هوش مصنوعی یا به‌شدت صحنه‌پردازی‌شده‌اند. در موارد واقعی نیز گاهی آنچه نمایش داده می‌شود، حرکات از پیش ضبط‌شده یا کنترل ربات از راه دور توسط انسان است.

به اعتقاد نویسندگان، محیط‌های ساختارمندی مانند کارخانه‌ها و انبارها در حال حاضر بستر مناسب‌تری برای استفاده گسترده از ربات‌ها هستند. در چنین محیط‌هایی، ربات‌های چرخ‌دار و بازوهای رباتیک ثابت معمولاً به‌دلیل هزینه کمتر و امکان تنظیم آسان برای وظایف مشخص، زودتر از ربات‌های انسان‌نما به‌کار گرفته می‌شوند.

دیو گرنت، مدیرعامل شرکت PickNik Robotics، نیز این پرسش را مطرح کرده است که چرا ربات‌ها باید صرفاً به تقلید از شکل بدن انسان محدود شوند.

دستیابی به چابکی در سطح انسان، خودمختاری قابل‌اعتماد خارج از محیط‌های کنترل‌شده و نبود یک کاربرد فراگیر و تعیین‌کننده، همچنان از چالش‌های اصلی ربات‌های انسان‌نماست. مسائل مربوط به مسئولیت حقوقی و بیمه نیز از دیگر موانع توسعه این فناوری به شمار می‌روند.

با این حال، برخی شرکت‌ها آزمایش‌های عملی را آغاز کرده‌اند. زیمنس یک ربات را برای انجام وظایف لجستیکی در کارخانه خود در ارلانگن آزمایش کرده و بی‌ام‌و نیز از ربات‌های انسان‌نما در فرایند تولید خودرو و باتری استفاده کرده است.

با وجود این نمونه‌ها، جمع‌بندی فدراسیون بین‌المللی رباتیک نشان می‌دهد که بیشتر ربات‌های انسان‌نما هنوز در مرحله نمونه اولیه یا اجرای طرح‌های آزمایشی قرار دارند؛ در حالی که ربات‌های صنعتی متداول همچنان از نظر اقتصادی برای استفاده در کارخانه‌ها مقرون‌به‌صرفه‌تر هستند.

در مجموع، رشد رباتیک صنعتی در جهان همچنان بیش از آنکه به ربات‌های انسان‌نما وابسته باشد، بر گسترش ماشین‌هایی استوار است که هم‌اکنون در خطوط تولید فعالیت می‌کنند و کاربرد عملی آن‌ها به اثبات رسیده است.

انتهای پیام