به گزارش سیتنا، ژوهش مشترک مؤسسه سوئیس‌ری و مدرسه اقتصاد لندن نشان می‌دهد ارتباط میان ریسک‌های مختلف شرکت‌ها افزایش یافته و فاصله زمانی میان یک شوک محلی و تبدیل آن به بحرانی گسترده در حال کوتاه‌تر شدن است.

شرکت‌های حاضر در فهرست ۱۰۰ شرکت برتر فورچون اکنون نسبت به سال ۲۰۱۹، ۲۴ درصد ارتباط علّی بیشتری میان ریسک‌هایی که با آن‌ها مواجه هستند گزارش می‌کنند. بر اساس پژوهش مشترک مؤسسه سوئیس‌ری و مدرسه اقتصاد لندن، گسترش استفاده از هوش مصنوعی و وابستگی به زنجیره‌های تأمین از عوامل اصلی این افزایش هستند.

این پژوهش با بررسی گزارش‌های مالی سالانه ۱۰-K مربوط به ۹۱ شرکت از ۱۰۰ شرکت برتر فورچون و با استفاده از یک مدل زبانی بزرگ، ارتباطاتی را که خود شرکت‌ها میان ریسک‌های گزارش‌شده شناسایی کرده‌اند، ترسیم کرده است.

البته این مطالعه تغییرات در برداشت و ارزیابی شرکت‌ها از ریسک را اندازه‌گیری می‌کند، نه تغییرات واقعی در ریسک سیستماتیک؛ بنابراین تغییرات مقررات و شیوه‌های گزارش‌دهی نیز می‌تواند بر نتایج تأثیرگذار باشد.

اهمیت اصلی این یافته‌ها در یک خطر خاص خلاصه نمی‌شود، بلکه به ساختار جدید ریسک‌ها مربوط است. هرچه ریسک‌های بیشتری از مسیرهای مشترک عبور کنند، شدت یک بحران دیگر فقط به اندازه شوک اولیه بستگی ندارد، بلکه به گستره‌ای که آثار آن در شبکه اقتصادی منتشر می‌شود نیز وابسته است.

در چنین شرایطی، یک اختلال محدود می‌تواند در صورت برخورد با یک نقطه حساس، به بحرانی گسترده تبدیل شود و یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد تعداد این نقاط حساس در حال افزایش است.

افزایش استفاده از هوش مصنوعی، خطر زیان‌های همزمان را بیشتر می‌کند

سهم شرکت‌هایی که در گزارش‌های خود به ریسک‌های ناشی از هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید اشاره کرده‌اند، بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است.

این روند دیگر محدود به شرکت‌های فناوری نیست. شرکت‌های خرده‌فروشی، هواپیمایی، دارویی و صنایع غذایی نیز اکنون از مواجهه خود با ریسک‌های هوش مصنوعی سخن می‌گویند. به این ترتیب، نهادهای فعال در صنایع مختلف بیش از گذشته به فناوری‌های مشترک و مدل‌های مشابه وابسته شده‌اند.

وقتی شرکت‌های زیادی از سامانه‌های مشابه استفاده می‌کنند، یک شوک که در حالت عادی تنها یک صنعت را تحت تأثیر قرار می‌دهد، می‌تواند واکنش‌هایی همزمان در چندین بخش اقتصادی ایجاد کند.

یون دانیلسون، مدیر مرکز ریسک سیستماتیک و مدرس اقتصاد مالی در مدرسه اقتصاد لندن، گفت: «ما معمولاً برای بحران قبلی آماده می‌شویم و تلاش می‌کنیم عامل بحران بعدی را پیش‌بینی کنیم؛ اما بحران‌های سیستماتیک با اتفاقاتی که پس از شوک اولیه رخ می‌دهند تعریف می‌شوند و هوش مصنوعی می‌تواند این روند را به‌طور اساسی تغییر دهد.»

او افزود اگر نهادهای مختلف به‌طور فزاینده از مدل‌های مشابه استفاده کنند و با سرعت ماشین به یک شوک واکنش نشان دهند، یک اختلال قابل‌کنترل می‌تواند پیش از آنکه فرصتی برای واکنش وجود داشته باشد، به بحرانی سیستماتیک تبدیل شود. به گفته او، چالش اصلی پیش‌بینی بحران بعدی نیست، بلکه آمادگی برای شوک‌هایی است که امکان پیش‌بینی آن‌ها وجود ندارد.

ابزارهای سنتی پایش تجمیع ریسک عمدتاً برای حوادثی طراحی شده‌اند که با سرعت کمتری رخ می‌دهند، در حالی که فاصله زمانی میان یک شوک محدود و تبدیل آن به بحران سیستماتیک، اکنون سریع‌تر از توان این ابزارها برای رصد آن در حال کاهش است.

قطعی گسترده کراوداسترایک در ژوئیه ۲۰۲۴ نمونه‌ای از پیامدهای تمرکز فناوری بود. یک به‌روزرسانی معیوب نرم‌افزاری، ۸.۵ میلیون دستگاه مجهز به ویندوز را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داد.

شرکت پارامتریک خسارت اقتصادی این اختلال به شرکت‌های حاضر در فهرست فورچون ۵۰۰ را حدود ۵.۴ میلیارد دلار برآورد کرد؛ در حالی که بر اساس برآوردهای گای کارپنتر، خسارت‌های بیمه‌شده بین ۳۰۰ میلیون تا یک میلیارد دلار بوده است.

وابستگی به هوش مصنوعی که در تعداد محدودی از ارائه‌دهندگان مدل و پلتفرم‌های ابری متمرکز شده باشد، می‌تواند در مقیاسی بزرگ‌تر، الگوی مشابهی از آسیب‌پذیری ایجاد کند.

زنجیره‌های تأمین، خطرهای جدا از هم را به یکدیگر متصل می‌کنند

زنجیره‌های تأمین مانند شبکه‌های انتقال ریسک عمل می‌کنند و خطرهایی را که در حالت عادی از یکدیگر جدا هستند، به هم پیوند می‌دهند.

تنش‌های ژئوپلیتیکی، تعرفه‌ها، حوادث اقلیمی، همه‌گیری‌ها و حملات سایبری هرکدام می‌توانند یک مسیر در زنجیره تأمین را فعال کنند و تعداد این مسیرها از سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است. اشاره شرکت‌ها به ریسک‌های اقلیمی نیز در گزارش‌هایشان طی این دوره حدود ۳۱ درصد افزایش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد با تمرکز تولید در مناطق خاص، پیامدهای حوادث فیزیکی دیگر لزوماً به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌مانند.

این آسیب‌پذیری ابعاد فیزیکی مشخصی نیز دارد. بیش از یک‌چهارم مراکز داده آمریکا در مناطقی قرار دارند که سالانه دست‌کم سه روز با تگرگ شدید مواجه می‌شوند و بیش از ۴۰ درصد این مراکز نیز در مناطق دارای خطر قابل‌توجه گردباد قرار دارند. در تایوان نیز ۸۸ درصد کارخانه‌های تولید تراشه‌های نیمه‌رسانا در مناطقی با خطر لرزه‌ای بسیار شدید قرار گرفته‌اند.

وقتی یک رویداد محلی زیرساختی را مختل می‌کند که امکان جایگزینی سریع آن وجود ندارد، خسارت‌ها تنها به آسیب فیزیکی محدود نمی‌شوند و می‌توانند در قالب توقف فعالیت کسب‌وکارها در چندین صنعت گسترش پیدا کنند.

برای مثال، تأمین ترانسفورماتورهای ولتاژ بالا ممکن است چندین سال زمان ببرد و در نتیجه، دوره خسارت حتی پس از پایان رویداد اولیه نیز ادامه پیدا کند.

ریسک تمرکز تنها به جغرافیا محدود نیست. در سال ۲۰۲۴، سه ارائه‌دهنده ۷۰ درصد زیرساخت ابری جهان را در اختیار داشتند و سه شرکت نیز حدود ۹۷ درصد تراکنش‌های کارت اعتباری جهان را پردازش می‌کردند.

ایوان گونزالس، مدیرعامل بخش راهکارهای شرکتی سوئیس‌ری، گفت یک شرکت ممکن است در ظاهر متنوع و غیرمتمرکز به نظر برسد، اما در صورت بررسی دقیق مشخص شود تأمین‌کنندگان، ارائه‌دهندگان فناوری و مشتریان آن همگی به یک زیرساخت مشترک وابسته هستند.

به گفته او، در چنین شرایطی یک اختلال می‌تواند بخش‌های بیشتری از یک کسب‌وکار را نسبت به آنچه تصور می‌شود تحت تأثیر قرار دهد و شناخت این وابستگی‌ها می‌تواند به شرکت‌ها در کاهش تمرکز ریسک، افزایش تاب‌آوری و تصمیم‌گیری درباره ریسک‌هایی که باید تحمل یا منتقل کنند، کمک کند.

ظرفیت دولت‌ها برای مقابله با بحران محدودتر شده است

بخش دیگری از این پژوهش به توان دولت‌ها برای واکنش به فشارهای سیستماتیک مربوط می‌شود.

بر اساس این مطالعه، برای برخی دارایی‌های مالی، جبران ریسک در مقایسه با استانداردهای تاریخی پایین است و دولت‌های بسیاری از اقتصادهای پیشرفته نیز با بدهی‌های بالایی مواجه‌اند؛ شرایطی که توان آن‌ها برای اجرای سیاست‌های مالی گسترده، مشابه اقدامات انجام‌شده در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۲۰، محدود می‌کند.

ژروم هاگلی، اقتصاددان ارشد گروه و رئیس مؤسسه سوئیس‌ری، گفت: «ریسک‌های به‌هم‌پیوسته، فضای خطا را کاهش می‌دهند، در حالی که بسیاری از دولت‌های اقتصادهای پیشرفته توان کمتری برای واکنش دارند.»

او تأکید کرد تاب‌آوری نباید از زمان آغاز بحران ایجاد شود، بلکه باید پیش از وقوع بحران با کاهش وابستگی‌های حیاتی، تقویت ذخایر و حفظ ظرفیت انتقال ریسک ایجاد شود.

ژان‌پیر زیگراند، مدیر مرکز ریسک سیستماتیک و دانشیار اقتصاد مالی در مدرسه اقتصاد لندن نیز گفت ارتباطات می‌توانند زمانی که واقعاً به توزیع ریسک کمک می‌کنند، تاب‌آوری سیستم را افزایش دهند؛ اما وابستگی‌های مشترک می‌توانند همین ارتباطات را به مسیری برای تقویت و گسترش شوک‌ها تبدیل کنند.

به گفته او، چالش اصلی حفظ مزایای اتصال و ارتباط میان بخش‌های مختلف، بدون متمرکز کردن ریسک در نقاط مشترک است. در شرایطی که دولت‌ها توان کمتری برای ایفای نقش حامی نهایی دارند، بخش بیشتری از زیان مورد انتظار ناشی از یک رویداد سیستماتیک به بازار خصوصی منتقل می‌شود. در نتیجه، ساختارهای انتقال ریسک که مشخص می‌کنند چه میزان از زیان و توسط چه کسی جذب شود، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

یافته‌های این پژوهش درباره افزایش ارتباط میان ریسک‌ها، بر اهمیت تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌های فیزیکی و دیجیتال پیش از آنکه در مقیاس گسترده تحت پوشش بیمه قرار گیرند، تأکید دارد.

انتهای پیام