به گزارش سیتنا، موضوع تعیین تکلیف محدودیت‌های پروتکل اینترنت نسخه ۶ (IPv6) بار دیگر به یکی از مباحث مهم سیاست‌گذاری ارتباطات کشور تبدیل شده است. سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با تأکید بر ضرورت همگامی شبکه ملی اطلاعات با تحولات فناوری، خواستار تعیین تکلیف سریع محدودیت‌های موجود در استفاده از IPv6 شده و گفته است اگر برای اعمال این محدودیت‌ها مصوبه قانونی وجود ندارد، دلیلی برای ادامه آن‌ها وجود نخواهد داشت.

IPv6؛ همچنان سهم بسیار پایینی از اینترنت ایران دارد

بررسی داده‌های منتشرشده از منابع پایش شبکه نشان می‌دهد وضعیت IPv6 در ایران هنوز با شرایط مطلوب فاصله قابل‌توجهی دارد. در حالی که سهم IPv6 در ایران در مقاطعی پیش از محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی به محدوده قابل‌توجهی رسیده بود، این شاخص در جریان اختلالات و محدودیت‌های شبکه به‌شدت سقوط کرد. انجمن اینترنت نیز پیش‌تر گزارش کرده بود که در سال ۲۰۲۴ تقریباً تمام فضای آدرس IPv6 ایران از جدول مسیریابی جهانی ناپدید شد و نرخ استفاده از IPv6 از حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد به حدود ۲ درصد کاهش یافت.

پس از آن، روند احیای تدریجی IPv6 در ایران آغاز شد و در مقطعی پیش از محدودیت های دی ماه سال گذشته سهم ترافیک IPv6 دوباره به حدود ۱۵ درصد رسید. با این حال، گزارش‌های جدیدتر نشان می‌دهد این وضعیت پایدار نمانده و داده‌های اخیر از سهم حدود ۸ درصدی IPv6 در ترافیک اینترنت کشور حکایت دارد.

بر اساس داده‌های رادار کلودفلر در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ سهم IPv6 از ترافیک اینترنت ایران ۸.۴ درصد بوده است؛ آماری که نشان می‌دهد با وجود فعال بودن این پروتکل، سهم آن همچنان فاصله قابل‌توجهی با IPv4 دارد و ضرورت تعیین تکلیف محدودیت‌های احتمالی و فراهم‌کردن زمینه توسعه IPv6 را برجسته می‌کند.

سقوط IPv6 فقط یک عدد در جدول آماری نیست

اهمیت این موضوع از آن جهت است که IPv6 صرفاً نسل جدید آدرس‌دهی اینترنت نیست؛ توسعه آن می‌تواند وابستگی شبکه به IPv4 و سازوکارهای NAT را کاهش دهد و ظرفیت و انعطاف‌پذیری بیشتری برای توسعه شبکه فراهم کند.

در شرایطی که بخش بزرگی از ترافیک اینترنت ایران همچنان بر بستر IPv4 منتقل می‌شود، محدود ماندن IPv6 به معنای ادامه فشار بر زیرساخت IPv4 و تجهیزات NAT است؛ موضوعی که می‌تواند در زمان افزایش مصرف، به پیچیده‌تر شدن مدیریت شبکه و کاهش تاب‌آوری آن منجر شود.

آنچه اکنون درباره IPv6 می‌دانیم

داده‌های فعلی رادار کلودفلر همچنان امکان پایش سهم IPv6، وضعیت مسیریابی و فضای آدرس‌دهی IPv6 ایران را فراهم می‌کند. در عین حال، داده‌های مسیریابی نشان می‌دهد وضعیت اعلام پیشوندهای IPv6 ایران در شبکه جهانی همچنان موضوعی تعیین‌کننده برای دسترسی واقعی کاربران به این پروتکل است. 

از سوی دیگر، تجربه خاموشی و محدودیت‌های گسترده اینترنت در ماه‌های اخیر نشان داد که وضعیت IPv6 می‌تواند به‌سرعت تحت تأثیر سیاست‌های مسیریابی و محدودیت‌های شبکه قرار گیرد. کلودفلر در جریان بازگشت نسبی اینترنت در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز افزایش محسوس ترافیک و درخواست‌های DNS را ثبت کرد، اما این بازگشت را «جزئی» توصیف کرد.

تعیین تکلیف قانونی؛ مطالبه اصلی

اظهارات اخیر وزیر ارتباطات، از این منظر اهمیت دارد که مسئله IPv6 را از سطح یک موضوع صرفاً فنی به سطح سیاست‌گذاری و شفافیت تصمیم‌گیری منتقل می‌کند. اگر محدودیت مشخصی برای استفاده از IPv6 اعمال شده است، باید مبنای آن، نهاد تصمیم‌گیر و دامنه اجرای آن روشن باشد؛ و اگر مبنای قانونی مشخصی وجود ندارد، استمرار محدودیت نیازمند توضیح است.

اکنون انتظار می‌رود وزارت ارتباطات، اپراتورها و نهادهای مسئول با ارائه آمار شفاف، مشخص کنند چه میزان از شبکه‌های ثابت و سیار کشور از IPv6 پشتیبانی می‌کنند، چه میزان ترافیک از این پروتکل عبور می‌کند و محدودیت‌های موجود دقیقاً در کدام بخش از زنجیره دسترسی اعمال می‌شود.

IPv6 در ایران؛ سهم پایین و ضرورت تعیین تکلیف محدودیت‌ها

IPv6 در ایران نه کاملاً غیرفعال است و نه هنوز به جایگاه متناسب با نیازهای شبکه رسیده است؛ بلکه پس از چند سال افت‌وخیز، همچنان با سهم پایین و ناپایداری در دسترسی و مسیریابی مواجه است. به همین دلیل، تعیین تکلیف سریع محدودیت‌های IPv6 می‌تواند یکی از اقدامات مؤثر برای افزایش شفافیت، کاهش فشار بر زیرساخت IPv4 و فراهم کردن زمینه توسعه پایدار شبکه ارتباطی کشور باشد. 

انتهای پیام