به گزارش سیتنا، این شاخص با استفاده از فرمولی ساده و بر اساس قد و وزن محاسبه می‌شود، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که دقت و قابلیت اطمینان آن بسیار کمتر از تصور بسیاری از افراد است.

این یافته‌ها بر شواهد موجود مبنی بر ناکارآمدی شاخص توده بدنی (BMI) می‌افزایند؛ شاخصی که می‌تواند تصویری گمراه‌کننده از میزان واقعی چربی بدن و خطرات سلامتی فرد ارائه دهد.

پژوهشگران دانشگاه‌های «مودنا و رجیو امیلیا»، «ورونا» و «بیروت» به مقایسه دسته‌بندی‌های BMI با روش «سنجش جذب پرتو ایکس با انرژی دوگانه» (DXA) پرداختند؛ روشی که استاندارد طلایی برای اندازه‌گیری چربی بدن محسوب می‌شود.

در این مطالعه که در نشریه «Nutrients» منتشر شده و قرار است در «کنگره اروپایی چاقی» امسال در استانبول ارائه شود، وضعیت ۱,۳۵۱ فرد بزرگسال (در بازه سنی ۱۸ تا ۹۸ سال) مورد تحلیل قرار گرفت. اکثریت این افراد زن و همگی دارای تبار اروپایی سفیدپوست بودند.

بر اساس شاخص BMI، ۱.۴ درصد افراد دچار کم‌وزنی، ۵۸ درصد دارای وزن سالم، ۲۶ درصد دارای اضافه وزن و ۱۴ درصد مبتلا به چاقی بودند؛ ارقامی که تا حد زیادی با برآوردهای جمعیتی در منطقه «ونتو» ایتالیا همخوانی داشت.

اما نتایج اسکن‌های DXA واقعیت متفاوتی را نشان داد.

بیش از یک‌سوم افرادی که بر اساس شاخص BMI در دسته «چاق» طبقه‌بندی شده بودند، در واقع تنها دارای اضافه وزن بودند.

در میان افرادی که دارای برچسب «اضافه‌وزن» بودند، بیش از نیمی به‌اشتباه طبقه‌بندی شده بودند؛ اکثر آن‌ها در واقع وزنی سالم داشتند، در حالی که بخش کوچک‌تری واقعاً چاق بودند.

حتی در میان کسانی که وزنشان سالم تشخیص داده شده بود، شاخص توده بدنی (BMI) در حدود یک‌‌پنجم موارد دچار خطا بود.

بیشترین اختلاف در افرادی مشاهده شد که در دسته «کم‌وزن» قرار گرفته بودند؛ چرا که بر اساس اندازه‌گیری‌های چربی بدن، مشخص شد دو‌سوم آن‌ها وزنی سالم دارند.

به‌طور کلی، نتایج حاصل از روش DXA (جذب‌سنجی پرتو ایکس با انرژی دوگانه) نرخ‌های کمی پایین‌تری را برای وزن مازاد نشان داد: ۲۳ درصد دارای اضافه‌وزن و ۱۳ درصد چاق بودند.

پروفسور مروان الغوش، سرپرست این مطالعه، گفت: «هنگام تکیه بر BMI، بیش از یک‌سوم بزرگسالان به‌اشتباه طبقه‌بندی می‌شوند؛ زیرا این شاخص در مقایسه با اندازه‌گیری‌های واقعی چربی بدن، موارد کم‌وزنی، اضافه‌وزن و چاقی را بیش از حد واقعی برآورد می‌کند.»

پروفسور کیارا میلانس، از دیگر نویسندگان این پژوهش، افزود: «حتی زمانی که BMI و DXA نرخ‌های کلی مشابهی را نشان می‌دهند، افراد شناسایی‌شده لزوماً یکسان نیستند. این امر نشان می‌دهد که BMI می‌تواند وضعیت وزنی بزرگسالان با سنین و جنسیت‌های مختلف را به‌درستی منعکس نکند.»

یکی از محدودیت‌های اصلی BMI این است که نمی‌تواند میان چربی و عضله تمایز قائل شود؛ بدین معنا که ممکن است فردی با توده عضلانی بالا، دارای اضافه‌وزن تلقی شود، در حالی که فرد دیگری با چربی بدن بیشتر اما عضله کمتر، در محدوده «سالم» قرار گیرد.

پژوهشگران معتقدند برای دستیابی به تصویری دقیق‌تر از وضعیت سلامت، باید از BMI در کنار سایر معیارها، مانند نسبت دور کمر به قد یا آزمون‌های ضخامت چین پوستی (skinfold tests)، استفاده کرد.

آن‌ها همچنین خواستار انجام مطالعات بیشتر برای بررسی این موضوع شدند که آیا چنین طبقه‌بندی‌های اشتباهی در جمعیت‌های متنوع‌تر در سراسر جهان نیز رخ می‌دهد یا خیر.

یافته‌های آن‌ها هم‌راستا با درخواست ۵۸ کارشناس بین‌المللی برای ارائه تعریفی جامع‌تر از چاقی است؛ تعریفی که به‌جای تکیه صرف بر BMI، معیارهایی نظیر دور کمر و نحوه توزیع چربی را نیز در نظر بگیرد.

تحلیلی جداگانه بر روی بیش از ۳۰۰ هزار بزرگسال در ایالات متحده نشان می‌دهد که به‌کارگیری این معیارهای تکمیلی می‌تواند تعداد افراد طبقه‌بندی‌شده به‌عنوان «چاق» را تا حدود ۶۰ درصد افزایش دهد.

اگر این معیارها در بریتانیا اعمال شوند، تعداد افراد چاق از حدود ۱۳ میلیون نفر به نزدیک ۲۱ میلیون نفر افزایش خواهد یافت.

بر اساس جدیدترین «نظرسنجی سلامت انگلستان»، حدود ۶۴ درصد از بزرگسالان تنها بر مبنای شاخص BMI در دسته افراد دارای اضافه‌وزن یا چاق قرار می‌گیرند؛ رقمی که مبنای سیاست‌گذاری‌های ملی و دستورالعمل‌های سرویس سلامت همگانی (NHS) است. چاقی با خطرات جدی برای سلامتی، از جمله دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و مشکلات تنفسی مرتبط است و سالانه بیش از ۱۱ میلیارد پوند برای سرویس سلامت همگانی (NHS) هزینه در بر دارد؛ این رقم علاوه بر زیان‌های گسترده‌تری است که ناشی از کاهش بهره‌وری و هزینه‌های رفاهی می‌باشد.

پژوهشگران می‌گویند پیام روشن است: حتی زمانی که شاخص‌های معمول سلامت متابولیک طبیعی به نظر می‌رسند، داشتن چربی اضافی بدن با خطر به‌مراتب بیشتر ابتلا به بیماری‌های جدی مرتبط است.

آن‌ها افزودند که حفظ وزن سالم همچنان یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای محافظت از سلامت بلندمدت قلب، کبد و کلیه‌هاست.

انتهای پیام

گزارش از حمزه فاتح