ایران ۱۴۳۰؛ نقشه راه توسعه فناوریهای نوظهور ترسیم شد
به گزارش سیتنا، دفتر مطالعات حکمرانی این مرکز با انتشار گزارش «تصویر ایران نوآفرین (۱): مؤلفه ها و راهبردهای فناورانه» و با بهرهگیری از تحلیل محتوای مصاحبههای نخبگانی، تصویر مطلوب و تحققپذیری از آینده علمبنیان کشور تحت عنوان «ایران نوآفرین» ترسیم کرده است که در آن، استقلال فناورانه، تحول در نظام خطمشیگذاری و ۱۰ محرک فناورانه تا افق ۱۴۳۰، محورهای اصلی جایگاهسازی ژئوپلیتیکی ایران در عرصه جهانی علم و فناوری محسوب میشوند.
مرکز پژوهشها در این گزارش با رویکرد تحلیل محتوای ترکیبی (کمی‑کیفی) و بر پایه ۱۳ مصاحبه عمیق با نخبگان و خطمشیگذاران حوزه علم و فناوری (با بیش از ۱۰۰۰ دقیقه محتوای مصاحبه)، مفهوم «ایران نوآفرین» را بهعنوان یک استعاره راهبردی برای آینده کشور معرفی کرده است.
براساس یافتههای این گزارش که در قالب ۱۵ مقوله اصلی دستهبندی شده، مقوله «استقلال فناورانه» با ۳۰۲ کد باز (معادل ۲۰.۲ درصد از کل کدها) بیشترین سهم را در شکلدهی به این تصویر دارد و مفاهیمی همچون بهکارگیری فناوریهای نوظهور، ملیگرایی در خلق دانش و فناوری، و کاهش وابستگی به منابع نفت و گاز را در بر میگیرد. در جایگاه دوم، «تحول در نظام خطمشیگذاری» با ۲۰۷ کد (۱۴ درصد) قرار گرفته است. در مقابل، مقولههای «شبکهسازی بینالمللی برای ارتقای برند علم و فناوری» و «جذب و حفظ سرمایه» کمترین بسامد را در میان مشارکتکنندگان داشتهاند.
از مجموع ۱۴۹۳ کد باز استخراجشده، کد «بهکارگیری فناوریهای نوظهور» با ۲۵۰ تکرار، پرتکرارترین عنصر مفهومی گزارش است که مبنای استخراج «۱۰ محرک کلیدی فناورانه» تا افق ۱۴۳۰ قرار گرفته است. این محرکها عبارتاند از زیستفناوری نفتپایه، بهبود صنایع برداشت نفت، تولید قطعات ریزتراشه، استخراج و فرآوری مواد کمیاب و خالص، توسعه هوش مصنوعی، انرژیهای تجدیدپذیر، رآکتورهای هستهای نسل جدید با سوخت توریم، پیشرفت در رباتیک، فناوریهای صرفهجویی در انرژی، و تولید خودروهای هیبریدی و الکتریکی.
این گزارش همچنین بر ضرورت تعریف «ابرپروژههای ملی» نظیر مرکز علم و فناوری منطقه، موزههای تجمیعی، و پروژه ایران متصل (قطار سریعالسیر) بهعنوان نمادهای عینی تحقق ایران نوآفرین تأکید کرده و راهکارهای سیاستی متعددی از جمله جذب سرمایه داخلی و خارجی، راهاندازی شرکتهای دانشبنیان بینالمللی، افزایش سهم اعتبارات تحقیق و توسعه، ایجاد مرکز نوآوری ملی‑منطقهای، راهاندازی کریدور صادراتی کالاهای دانشبنیان، و دیپلماسی نوآوری از طریق دانشجویان خارجی را پیشنهاد داده است.
گفتنی است بر اساس شاخص جهانی نوآوری وایپو در سال ۲۰۲۴، جمهوری اسلامی ایران در حوزه علم و فناوری رتبه ۶۴ جهان و جایگاه هفتم را میان کشورهای اسلامی دارد؛ همچنین در شاخص خروجیهای دانش و فناوری، رتبه ۴۹ جهانی و رتبه سوم اسلامی را کسب کرده است.
انتهای پیام