به گزارش سیتنا، بیش از پنج قرن از نگارش کتابی می‌گذرد که هنوز هیچ‌کس نتوانسته است آن را بخواند. کتاب وُینیچ (Voynich Manuscript)، مرموزترین نسخهٔ خطی جهان، با زبانی ناشناخته و تصاویری عجیب، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های رمزگشایی در تاریخ را ایجاد کرده است.

تاریخچه و کشف
نام‌گذاری: این کتاب به نام «ویلفرید وُینیچ» (Wilfrid Voynich)، یک کتابفروش لهستانی-لیتوانیایی که آن را در سال ۱۹۱۲ به دست آورد، نامگذاری شده است. او این نسخه را در صومعه‌ای در جنوب اروپا یافت و پس از آن، کتاب به شهرت جهانی رسید.

قدمت: تحقیقات نشان می‌دهد که این کتاب در حدود قرن پانزدهم میلادی (بین ۱۴۰۴ تا ۱۴۳۸) در اروپای مرکزی نوشته شده است. برخی معتقدند که ریشهٔ آن به شمال ایتالیا باز می‌گردد.

ظاهر: این کتاب حدود ۲۴۰ صفحه دارد که با پوست حیوانات (به احتمال زیاد گوساله) ساخته شده است. صفحات آن با تصاویر عجیبی از گیاهان ناشناخته، نمودارهای نجومی، اشکال هندسی و انسان‌های در حال استحمام در مایعات رنگی، تزئین شده است.

زبان و خط
مهم‌ترین راز کتاب وُینیچ، خط و زبان استفاده‌شده در آن است. این کتاب با الفبایی منحصربه‌فرد نوشته شده که در هیچ جای دیگر جهان دیده نشده است و به نظر می‌رسد از ۲۰ تا ۲۵ حرف مختلف تشکیل شده باشد. دانشمندان چندین فرضیه را در مورد این زبان مطرح کرده‌اند:

۱. زبان طبیعی رمزگذاری‌شده: برخی معتقدند که متن، یک زبان طبیعی (مانند لاتین یا عبری) است که با استفاده از یک روش رمزنگاری ناشناخته، کدگذاری شده است.
۲. زبانی ساختگی: این احتمال وجود دارد که نویسنده، زبانی کاملاً جدید و مصنوعی ساخته باشد تا دانش خود را از دید همگان پنهان کند.
۳. نشانه‌های پزشکی یا گیاه‌شناسی: تصاویر گیاهان و دیاگرام‌های پزشکی نشان می‌دهد که ممکن است کتابی در زمینهٔ گیاه‌شناسی یا پزشکی باشد.
۴. یک شوخی تاریخی: برخی از محققان، این کتاب را یک کلاهبرداری هوشمندانه یا یک «شوخی» از سوی نویسنده می‌دانند که قصد فریب آیندگان را داشته است.

تلاش‌ها برای رمزگشایی
بسیاری از بزرگ‌ترین رمزگشایان تاریخ، از جمله دانشمندان بریتانیایی و آمریکایی در جنگ جهانی دوم، سعی کردند این کتاب را رمزگشایی کنند، اما هیچ‌کدام موفق نشدند.

در سال ۲۰۲۱، محققان انگلیسی و آمریکایی با استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل آماری، مدعی شدند که این کتاب به زبان «عبری» نوشته شده است و حتی برخی کلمات آن را ترجمه کردند، اما این ادعا توسط بسیاری از متخصصان زبان‌های باستانی رد شد.

در سال ۲۰۲۴، یک تیم تحقیقاتی از دانشگاه هاروارد با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین، نشانه‌هایی از یک زبان هندواروپایی ناشناخته را در آن یافتند، اما همچنان به ترجمه‌ی کاملی دست نیافتند.

نظریهٔ گیاه‌شناسی: برخی محققان با تطبیق تصاویر گیاهان کتاب با گیاهان واقعی در مکزیک و آمریکای مرکزی، معتقدند که این کتاب ممکن است راهنمای پزشکی از تمدن‌های پیش از کلمبیا باشد.

چند نظریه جالب
نظریهٔ «سفر به آمریکا»: برخی معتقدند که این کتاب ممکن است توسط اکتشاف‌کنندگان اروپایی که به قاره آمریکا سفر کرده‌اند، نوشته شده باشد و تصاویر گیاهان، مربوط به گونه‌های بومی این قاره باشد.

نظریهٔ «دایرةالمعارف سلامت»: با توجه به تصاویر حمام‌های گیاهی و دیاگرام‌های تشریحی، احتمال می‌رود که این کتاب یک دایرةالمعارف پزشکی و دارویی باشد.

نظریهٔ «متون گم‌شده»: گروهی از محققان بر این باورند که وُینیچ، متن‌های گم‌شدهٔ فرقه‌های باستانی (مانند کاتارها یا فرقه‌های گنوسی) را در خود جای داده است.

راز باقی‌مانده
آخرین تحقیقات علمی در ژوئیه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که کاغذ و جوهر کتاب از منابع اروپایی قرن پانزدهم است، اما هیچ پیشرفت قطعی در رمزگشایی متن حاصل نشده است. دانشمندان اکنون از روش‌های شیمیایی و فیزیکی برای تجزیه و تحلیل جوهر و الیاف کاغذ استفاده می‌کنند تا احتمال کشف یک کلاهبرداری را بررسی کنند، اما تا این لحظه، راز وُینیچ همچنان پابرجا است.

جمع‌بندی
بیش از یک قرن پس از کشف، کتاب وُینیچ همچنان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معماهای جهان باقی مانده است. آیا این کتاب دانشی را در خود جای داده است که هیچ‌گاه نباید فاش می‌شد؟ آیا نویسنده‌ای نبوغ‌آمیز می‌خواسته است دانش خود را برای همیشه از چشم دیگران پنهان کند؟ یا اینکه این یک شوخی بزرگ از سوی یک نویسنده‌ی قرن پانزدهمی است که تا ابد رمز آن کشف نشود؟ این راز، شاید هرگز برملا نشود و به عنوان گنجینه‌ای از ناشناخته‌ها در تاریخ بشر باقی بماند.

انتهای پیام