«از بازگشت تا ارزشآفرینی» نسخه معاونت علمی برای نخبگان و اقتصاد دانشبنیان
به گزارش سیتنا از مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، نشست هماندیشی اعضای طرح «ثبات» با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، امروز در محل معاونت علمی برگزار شد. این نشست با هدف شنیدن دغدغهها، مسائل و پیشنهادهای برگزیدگان طرح «ثبات» و بررسی راهکارهای تسهیل فعالیت نخبگان بازگشته به کشور برگزار شد.
حسین افشین در ابتدای سخنان خود با اشاره به شرایط کشور، ضمن ابراز همدردی با مردم مناطق جنوبی ایران که هدف تجاوز قرار گرفتهاند، گفت: اگرچه امروز در پایتخت حضور داریم و شاید صدای انفجارها را نشنویم، اما دل و ذهن ما با مردم این مناطق است و با جدیت پیگیر وضعیت آنان هستیم.
وی سپس با ابراز خرسندی از حضور نخبگان بازگشته به کشور افزود: افرادی که برای کسب دانش و تجربه به خارج از کشور رفتهاند، سرمایههای ارزشمند علمی هستند و بازگشت آنان میتواند نقش مهمی در توسعه کشور ایفا کند. همواره گفتهایم که مهاجرت نخبگان برای کسب دانش، تجربه و آشنایی با فناوریهای نو نهتنها منفی نیست، بلکه باید از آن حمایت کرد.
افشین ادامه داد: آنچه اهمیت دارد، «نرخ بازگشت نخبگان» است. در بسیاری از کشورهای دنیا، بازگشت نخبگان یکی از شاخصهای اصلی موفقیت سیاستهای علمی محسوب میشود، اما این نرخ در ایران همچنان پایین است و باید برای افزایش آن برنامهریزی شود.
این مقام مسئول با اشاره به تغییر ماهیت ارتباطات علمی در جهان گفت: امروز دیگر مرزهای جغرافیایی مانعی برای همکاری علمی نیست. حتی اگر بخشی از نخبگان امکان حضور فیزیکی در کشور را نداشته باشند، باید از طریق شبکههای علمی و ارتباطی از دانش، تجربه و ارتباطات آنان برای پیشرفت کشور استفاده کنیم. او این رویکرد را یکی از سیاستهای اصلی معاونت علمی، بنیاد ملی نخبگان و بنیاد ملی علم ایران عنوان کرد.
معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه طرح «ثبات» صرفاً یک برنامه مقطعی نیست، گفت: این طرح به عنوان آغاز یک مسیر طراحی شده است، نه یک اقدام کوتاهمدت که پس از اجرا پایان یابد.
افشین با اشاره به اینکه طرح «ثبات» با همکاری معاونت علمی، بنیاد ملی نخبگان و بنیاد ملی علم ایران اجرا میشود، گفت: استفاده از حمایتهای این طرح، مانعی برای بهرهمندی از سایر حمایتها از جمله گرنتهای بنیاد ملی علم ایران یا دیگر طرحهای حمایتی نیست و سوابق علمی متقاضیان نیز در فرآیند ارزیابی مورد توجه قرار میگیرد.
وی با اشاره به سازوکار ارزیابی طرح «ثبات» گفت: در این طرح نیز حمایتها رقابتی است، اما تفاوت آن با سایر برنامهها این است که رقابت تنها میان متقاضیان بازگشته از خارج کشور انجام میشود، نه میان تمامی پژوهشگران کشور؛ بنابراین سازوکار آن با رقابتهای عمومی بنیاد ملی علم متفاوت است.
افشین بخشی از سخنان خود را به معرفی برنامههای حمایتی معاونت علمی اختصاص داد و گفت: یکی از این برنامهها، حمایت از پژوهشگران پسادکتری فناورانه در شرکتهای دانشبنیان است. شرکتهای دانشبنیانی که عضو هیئت علمی در ترکیب خود دارند، میتوانند از این طرح استفاده کنند؛ به گونهای که ۸۰درصد هزینه پژوهشگر پسادکتری توسط معاونت علمی و ۲۰درصد توسط شرکت پرداخت میشود. اگر پژوهشگر عضو بنیاد ملی نخبگان باشد، کل هزینه توسط معاونت علمی تأمین خواهد شد.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین از حمایت ویژه از اعضای هیئت علمی جوان خبر داد و گفت: در حال رایزنی با دانشگاهها هستیم تا شرط دانشیار بودن برای جذب پژوهشگران پسادکتری در برخی موارد، بهویژه برای نخبگان بازگشته به کشور، تسهیل شود.
این مقام مسئول با تأکید بر اینکه سیاست معاونت علمی تنها معطوف به بازگرداندن نخبگان نیست، اظهار کرد: مهمتر از بازگشت، ایجاد شرایطی است که نخبگان بتوانند در کشور رشد کنند، شبکه علمی خود را توسعه دهند و احساس نکنند پس از بازگشت فراموش شدهاند.
وی افزود: در صورت نیاز، علاوه بر طرح «ثبات»، برنامههای حمایتی جدیدی نیز با مشارکت خود نخبگان طراحی خواهد شد.
«شبکهسازی میان نخبگان» حلقه مفقوده زیستبوم فناوری
افشین، نخبگان را «معدن طلای کشور» توصیف کرد و گفت: مهمترین ضعف موجود، نبود شبکهسازی مؤثر میان نخبگان است.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به وضعیت زیستبوم فناوری کشور اظهار کرد: ایران تمامی اجزای یک زیستبوم نوآوری شامل پارکهای علم و فناوری، شتابدهندهها، صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، صندوقهای پژوهش و فناوری، شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها را در اختیار دارد، اما مشکل اصلی نبود ارتباط و اتصال مؤثر میان این اجزاست.
وی افزود: رویکرد دولت چهاردهم، تغییر این نگاه و ایجاد پیوند میان دانشگاه، شرکتهای دانشبنیان، سرمایهگذاران، صنعت و بازار است؛ زیرا ارزشآفرینی واقعی از همین ارتباطات شکل میگیرد. او با اشاره به بازنگری در سیاستهای حمایتی گفت: در گذشته تمرکز اصلی بر حمایتهای فردی مانند گرنت، کمکهزینه یا تسهیلات رفاهی بود، اما اکنون تلاش شده است حمایتها به سمت ایجاد ارتباط میان نخبگان، فناوری و صنعت هدایت شود تا خروجی آن حل مسائل کشور و خلق ثروت باشد.
این مقام مسئول از رونمایی سند جدید سیاستهای فناوری کشور در آینده نزدیک خبر داد و گفت: یکی از محورهای این سند، حمایت از فعالیتهای اثرگذار و شبکهمحور خواهد بود.
معاونت علمی آماده دریافت پیشنهادهای نخبگان است
افشین با بیان اینکه یکی از آسیبهای مهم کشور، استفاده نادرست از ظرفیت نخبگان است، گفت: حتی اگر بهترین افراد را در اختیار داشته باشیم، اما آنان را در جایگاه تخصصی خود به کار نگیریم، بهرهوری از بین خواهد رفت.
وی برای تبیین این موضوع، مثالی از دانشگاه ارائه کرد و گفت: اگر استادان برجسته هر رشته در دانشکدهای غیرمرتبط تدریس کنند، بدون اینکه حتی یک نفر از مجموعه خارج شود، کارآمدی دانشگاه به شدت کاهش خواهد یافت.
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر استمرار جلسات هماندیشی با نخبگان گفت: معاونت علمی، بنیاد ملی نخبگان و بنیاد ملی علم ایران آمادهاند تا با دریافت پیشنهادهای نخبگان، موانع مسیر فعالیت آنان را برطرف کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هدف اصلی این است که مسیر تبدیل ایده به فناوری، ثروت و اثرگذاری اجتماعی برای نخبگان هموار شود؛ به گونهای که فرصتهای خلق ارزش برای اعضای هیئت علمی و پژوهشگران، مهمتر از افزایش حقوق ثابت آنان باشد.
پایان پیام