به گزارش سیتنا، بسیاری از مردم تصور می‌کنند که ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی کاملاً بی‌خطر هستند و هرچه بیشتر مصرف شوند، مفیدتر خواهند بود. با این حال، ویتامین‌ها نیز مانند هر ماده مؤثر دیگری، در صورت مصرف نادرست یا بیش از حد مجاز، می‌توانند به کبد، کلیه‌ها و سیستم عصبی آسیب وارد کنند و حتی سمی باشند .

ویتامین‌های محلول در چربی؛ خطرناک‌تر از محلول در آب

ویتامین‌ها به دو دسته اصلی محلول در آب (مانند ویتامین‌های گروه B و C) و محلول در چربی (مانند ویتامین‌های A، D، E و K) تقسیم می‌شوند. ویتامین‌های محلول در چربی در بافت‌های چربی و کبد ذخیره می‌شوند و دفع آنها از بدن دشوارتر است، به همین دلیل خطر انباشتگی و مسمومیت در اثر مصرف بیش از حد برای این دسته بسیار بیشتر است .

ویتامین‌هایی که بیشترین خطر را دارند

بر اساس اطلاعات پزشکی، برخی از ویتامین‌ها و مکمل‌ها در صورت مصرف بیش از حد، خطرناک‌تر از بقیه هستند:

ویتامین A (رتینول): مصرف بیش از حد این ویتامین محلول در چربی می‌تواند منجر به مسمومیت حاد یا مزمن شود که با علائمی مانند حالت تهوع، سرگیجه، تاری دید، آسیب کبدی و حتی افزایش فشار داخل جمجمه همراه است. مصرف روزانه بیش از ۱۰,۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) در بزرگسالان می‌تواند خطرناک باشد. زنان باردار باید بسیار احتیاط کنند، زیرا دوزهای بالا با نقایص مادرزادی مرتبط است.

ویتامین D: اگرچه کمبود این ویتامین شایع است، اما مصرف بیش از حد آن (هایپرویتامینوز D) باعث افزایش سطح کلسیم خون (هیپرکلسمی) می‌شود که می‌تواند منجر به تهوع، استفراغ، ضعف، تکرر ادرار، سنگ کلیه و در موارد شدید، نارسایی کلیوی شود. دوز روزانه بیش از ۴,۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) در بزرگسالان می‌تواند عوارضی را به همراه داشته باشد.

ویتامین B6 (پیریدوکسین): مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالای این ویتامین محلول در آب (معمولاً بیش از ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم در روز) می‌تواند به اعصاب محیطی آسیب رسانده و باعث بی‌حسی، گزگز و حتی آسیب عصبی شود .

ویتامین B12: این ویتامین محلول در آب به طور کلی بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود، اما مصرف دوزهای بسیار بالای آن (به ویژه به شکل تزریقی) در برخی افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی یا شرایط خاص، ممکن است عوارضی را به همراه داشته باشد .

خطرات دیگر مکمل‌ها

علاوه بر ویتامین‌ها، برخی مکمل‌های دیگری که به عنوان بی‌خطر معرفی می‌شوند، خطرات جدی دارند. به عنوان مثال، آهن در مصرف زیاد، یک سم جدی برای دستگاه گوارش، کبد و قلب است و مسمومیت با آهن یکی از علل شایع مرگ کودکان بر اثر بلع تصادفی است. همچنین مکمل‌های کلسیم در دوزهای بالا (بیش از ۱۵۰۰-۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز) با عوارض گوارشی و افزایش خطر سنگ کلیه مرتبط هستند .

توصیه‌های ایمنی

کارشناسان بر نکات زیر برای استفاده ایمن از ویتامین‌ها تأکید دارند:

با پزشک مشورت کنید: قبل از شروع هر گونه مکمل، به ویژه در دوزهای بالا، با پزشک خود صحبت کنید.

دوز مصرفی را رعایت کنید: از دوز مجاز روزانه (RDA یا UL) تجاوز نکنید و برچسب محصول را دقیقاً مطالعه کنید.

به کیفیت توجه کنید: مکمل‌هایی را انتخاب کنید که توسط سازمان معتبری تأیید شده‌اند و تاریخ انقضای آنها را بررسی کنید.

از مصرف خودسرانه خودداری کنید: به خصوص ویتامین‌های محلول در چربی را بدون تشخیص کمبود مصرف نکنید.

به یاد داشته باشید که بهترین راه برای دریافت ویتامین‌های مورد نیاز بدن، داشتن یک رژیم غذایی متعادل و متنوع است و مکمل‌ها باید تنها در صورت نیاز و تحت نظر پزشک مصرف شوند.

انتهای پیام