به گزارش سیتنا، بیابان آتاکاما در شمال شیلی، خشکی‌ترین نقطه غیرقطبی زمین با میانگین بارندگی کمتر از ۲ میلی‌متر در سال، همواره به عنوان یک شگفتی زمین‌شناسی و زیست‌شناسی مورد توجه دانشمندان بوده است. اکنون، یک مطالعه جامع که در مجله معتبر Nature Communications منتشر شده، روایت جدیدی از تاریخچه شکل‌گیری این منطقه ارائه داده است.

بر اساس این پژوهش که توسط دانشگاه کلن و با همکاری دانشگاه گلاسکو انجام شده، هسته خشک آتاکاما از اوایل تا اواسط دورۀ ائوسن (میانه دوره سوم زمین‌شناسی)، تقریباً ۴۵ میلیون سال پیش، به خشکی فوق‌العاده خود رسیده است. این یافته، باور دیرینه دانشمندان مبنی بر آغاز خشکی این منطقه در دورۀ میوسن (حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیون سال پیش) را به چالش می‌کشد و زمان‌بندی آن را حدود ۲۰ میلیون سال به عقب می‌برد.

شواهدی از قدمت ۴۵ میلیون ساله

رمزگشایی از این معمای دیرینه با استفاده از روش تاریخ‌گذاری ایزوتوپ‌های کیهانی انجام شده است. این تکنیک، با اندازه‌گیری ایزوتوپ‌های نادری مانند نئون-۲۱ که بر اثر برخورد پرتوهای کیهانی با سنگ‌ها در سطح زمین ایجاد می‌شوند، سن قرارگیری سنگ‌ها در سطح را مشخص می‌کند.

پژوهشگران با بررسی ۱۳۵ نمونه از سنگواره‌های کوارتز، بالاترین غلظت ثبت‌شده از ایزوتوپ نئون-۲۱ را یافتند. این مقدار بسیار بالا نشان می‌دهد که این سنگ‌ها برای ده‌ها میلیون سال بدون هیچ‌گونه تغییری در سطح زمین باقی مانده‌اند. به گفته پروفسور تیبور دونای از دانشگاه کلن، در حالی که در مناطق معتدل، بارش باعث فرسایش و تغییر شکل مداوم چشم‌انداز می‌شود، در هسته خشک آتاکاما با بارندگی ناچیز، فرآیندهای سطحی به کندی شگفت‌آوری پیش می‌روند و چشم‌انداز در مقیاس‌های زمین‌شناسی حفظ می‌شود.

دلیل شکل‌گیری؛ سرد شدن زمین، نه کوه‌های آند

تا پیش از این، تصور می‌شد که بالا آمدن کوه‌های آند و جریان سرد هومبولت در اقیانوس آرام، عوامل اصلی ایجاد این خشکی بوده‌اند. با این حال، تحقیق جدید نشان می‌دهد که این عوامل، شرایط خشک را تشدید و گسترش داده‌اند، اما آغازگر آن نبوده‌اند. به گفته محققان، آغاز این خشکی شدید به خنک شدن آب و هوای جهانی پس از «دورۀ گرمای فوق‌العاده ائوسن اولیه» (EECO) مرتبط است که رطوبت را در منطقه‌ای که از قبل نیمه‌خشک بود، کاهش داد. این یافته‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا ارتباط بین تغییرات اقلیمی جهانی، زمین‌شناسی و تکامل حیات را در یکی از محدودکننده‌ترین محیط‌های زمین درک کنند.

آتاکاما، آزمایشگاهی برای جستجوی حیات در مریخ

اهمیت این کشف تنها به گذشته زمین‌شناسی محدود نمی‌شود. بیابان آتاکاما به دلیل شباهت فوق‌العاده به سطح سیاره مریخ، همواره به عنوان یک آزمایشگاه طبیعی برای اخترزیست‌شناسان محسوب می‌شود. تحقیق بر روی میکروب‌هایی که در این خاک‌های فوق‌خشک به صورت خفته زندگی می‌کنند، می‌تواند سرنخ‌هایی برای یافتن حیات در زیر سطح مریخ فراهم کند. این یافته جدید، چارچوب زمانی قدرتمندی برای بررسی چگونگی تکامل و سازگاری حیات در شرایط سخت و تحت تأثیر نوسانات اقلیمی فراهم می‌آورد.

انتهای پیام