به گزارش خبرنگار سیتنا، با گذشت بیش از یک هفته از آغاز اختلالهای گسترده در برخی خدمات بانکی بانکهای ملی، تجارت، صادرات و توسعه صادرات، همچنان گزارشهای متعددی از ناپایداری برخی خدمات انتقال وجه اینترنتی و شبکه پرداخت، اختلال در پیامکهای بانکی و ناپایداری اینترنت بانک و موبایلبانک دریافت میشود.
از روزهای ابتدایی بروز این اختلالها، تماسهای متعددی از سوی شهروندان، فروشندگان، صاحبان کسبوکارهای خرد، فعالان حوزه تجارت آنلاین و کاربران خدمات بانکی با سیتنا برقرار شد؛ تماسهایی که محور مشترک همه آنها، نارضایتی از قطعی یا ناپایداری خدمات بانکی و نبود اطلاعرسانی شفاف، دقیق و بهموقع درباره علت، دامنه و زمان رفع این اختلالها بود.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از خریدهای روزانه مردم از طریق کارت بانکی، اپلیکیشنهای پرداخت، موبایلبانک و پیامکهای تأیید تراکنش انجام میشود، ادامهدار شدن این اختلالها میتواند زندگی عادی شهروندان را مختل کند. برای بسیاری از مردم، خریدهای سادهای مانند تهیه مواد غذایی، خرید از میوهفروشی، ترهبار، سوپرمارکت یا پرداخت هزینههای روزانه، وابسته به دسترسی پایدار به خدمات بانکی است.
وقتی پیامک بانکی ارسال نمیشود، موبایلبانک باز نمیشود یا انتقال وجه با اختلال مواجه است، شهروندی که برای خرید روزانه از خانه خارج شده، ممکن است در برابر فروشنده نتواند پرداخت خود را انجام دهد یا از انجام موفق تراکنش اطمینان پیدا کند. این موضوع در ظاهر کوچک به نظر میرسد اما وقتی در مقیاس گسترده و برای چند روز متوالی تکرار شود، به یک اختلال جدی در نظم روزمره جامعه تبدیل میشود.
تداوم اختلالهای بانکی فقط مردم عادی را دچار مشکل نکرده، بلکه فروشندگان، کسبوکارهای اینترنتی و فعالان اقتصادی خرد نیز از پیامدهای آن آسیب دیدهاند. فروشندهای که نمیتواند وضعیت واریز مشتری را بررسی کند، کسبوکاری که پرداختهای آنلاینش با خطا مواجه میشود، یا فروشگاه اینترنتی که به دلیل اختلال در درگاه پرداخت سفارش از دست میدهد، عملاً با زیان مستقیم روبهروست.
در کسبوکارهای اینترنتی، حتی چند ساعت اختلال در پرداخت میتواند باعث کاهش فروش، افزایش نارضایتی مشتریان، لغو سفارشها و از دست رفتن اعتماد کاربران شود. حال اگر این وضعیت برای چند روز ادامه پیدا کند و اطلاعرسانی رسمی و قانعکنندهای نیز درباره آن انجام نشود، اثر آن از یک مشکل فنی فراتر رفته و به بحران اعتماد در خدمات مالی و بانکی تبدیل میشود.
از سوی دیگر، برخی معاملات نیز به دلیل همین اختلالها با مشکل مواجه میشوند. در معاملات روزمره یا حتی معاملات بزرگتر، امکان انتقال وجه، دریافت تأیید پرداخت و دسترسی به خدمات بانکی نقش حیاتی دارد. وقتی این چرخه دچار وقفه شود، معامله ممکن است متوقف، لغو یا با بیاعتمادی طرفین همراه شود.
اهمیت این موضوع در روزهای پایانی ماه دوچندان شده است؛ زمانی که بسیاری از شرکتها، کارفرمایان و سازمانها باید حقوق کارکنان، دستمزد نیروها، اجارهها، اقساط، بدهیها و تعهدات مالی خود را پرداخت کنند. در چنین شرایطی، تداوم اختلال در خدمات بانکی میتواند روند پرداختها را با مشکل مواجه کند و فشار روانی و مالی بیشتری به کارگران، کارمندان، صاحبان مشاغل و خانوادهها وارد سازد.
برای بسیاری از خانوادهها، دریافت بهموقع حقوق پایان ماه به معنای پرداخت اجاره، خرید مایحتاج ضروری، تسویه بدهیها و مدیریت هزینههای زندگی است. هرگونه تأخیر یا اختلال در این فرآیند، مستقیماً معیشت مردم را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین نمیتوان اختلالهای بانکی ادامهدار را صرفاً یک مسئله فنی داخلی در شبکه بانکی دانست؛ این موضوع با زندگی واقعی مردم گره خورده است.
یکی از مهمترین انتقادها در این ماجرا، نبود پاسخگویی روشن و اطلاعرسانی دقیق درباره علت اختلالها، گستره آنها و زمان رفع مشکل است.
در شرایطی که بانکداری الکترونیک، پرداختهای آنلاین، پیامکهای بانکی و اپلیکیشنهای مالی به بخش جداییناپذیر زندگی مردم تبدیل شدهاند، سکوت یا اطلاعرسانی کلی و مبهم نمیتواند پاسخگوی نگرانیهای عمومی باشد. اعتماد عمومی به شبکه بانکی زمانی حفظ میشود که نهادهای مسئول در زمان بحران، شفاف، سریع و مسئولانه پاسخ دهند.
از روز نخست بروز این قطعیها، پیامهای متعددی از قشرهای مختلف مردم درباره قطعیها، اختلالها و نارضایتی از وضعیت خدمات بانکی دریافت شد و این روند تا امروز نیز ادامه داشته است. بر اساس گزارشهای دریافتی، بسیاری از شرکتها و کاربران همچنان با اختلال در برخی سرویسهای بانکی، پیامکی و خدمات مبتنی بر موبایلبانک مواجه هستند.
با وجود پیگیریهای مکرر خبرنگار سیتنا برای دریافت توضیح رسمی درباره علت و ابعاد این اختلالها و زمان رفع کامل آنها، سخنگوی بانک مرکزی تا زمان انتشار این گزارش پاسخگو نبود.
تداوم این وضعیت، بیش از هر چیز ضرورت پاسخگویی فوری، شفاف و مسئولانه بانک مرکزی، بانکها و نهادهای مرتبط را نشان میدهد؛ چراکه اختلال در خدمات بانکی، تنها یک مشکل فنی نیست، بلکه مسالهای است که مستقیماً معیشت، کسبوکار و اعتماد عمومی را تحت تأثیر قرار میدهد.
انتهای پیام
گزارش از فاطمه مرادخانی