به گزارش سیتنا، جام جهانی فوتبال همواره یکی از مهم‌ترین رویدادهای رسانه‌ای جهان به شمار می‌رود؛ رویدادی که نه‌تنها بر بازار رسانه و تبلیغات، بلکه بر الگوی مصرف اینترنت نیز اثر مستقیم می‌گذارد. در ایران نیز با توسعه اینترنت موبایل، گسترش پلتفرم‌های نمایش آنلاین و رشد مصرف محتوای ویدئویی، بخش قابل‌توجهی از مخاطبان مسابقات، بازی‌ها را به‌صورت آنلاین دنبال می‌کنند.

بررسی الگوی مصرف کاربران ایرانی در آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد برخلاف تصور عمومی، رشد مصرف اینترنت در زمان مسابقات الزاماً به معنای افزایش ترافیک بین‌الملل نیست. در واقع، اگرچه مصرف داده برای تماشای زنده مسابقات افزایش یافته، اما بخش عمده این رشد در شبکه داخلی رخ داده است.

داده‌های تحلیلی نشان می‌دهد هم‌زمان با آغاز مسابقات، ترافیک داخلی مربوط به استریم فوتبال در ایران بین ۱۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش در زمان بازی‌های حساس، به‌ویژه مسابقات تیم ملی ایران، در برخی پلتفرم‌ها حتی به سقف ۳۰ درصد نیز رسیده است. با این حال، ترافیک اینترنت بین‌الملل در همین بازه یا تقریباً ثابت مانده یا در برخی ساعات کاهش پیدا کرده است.

این تغییر رفتاری چند دلیل اصلی دارد. نخست آنکه بخش بزرگی از کاربران ایرانی برای تماشای مسابقات به پلتفرم‌های داخلی مراجعه می‌کنند. سرویس‌هایی مانند تلوبیون، آنتن، فیلیمو، آپارات اسپرت و لنز به‌دلیل بهره‌گیری از زیرساخت CDN داخلی، سرعت بالاتر، تأخیر کمتر و عدم نیاز به VPN، گزینه اول بسیاری از کاربران هستند. در میان این سرویس‌ها، تلوبیون و پخش آنلاین شبکه ۳ بیشترین سهم را دارند و به‌تنهایی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کاربران آنلاین فوتبال را پوشش می‌دهند.

دومین عامل، کاهش استفاده از سرویس‌های خارجی در زمان مسابقات است. در شرایط عادی، بخش مهمی از مصرف اینترنت بین‌الملل کاربران ایرانی صرف پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب، اینستاگرام، سرویس‌های ویدئویی خارجی و اپلیکیشن‌های مبتنی بر VPN می‌شود. اما هنگام پخش مسابقات مهم فوتبال، بسیاری از کاربران به جای استفاده از این سرویس‌ها، مستقیماً به پلتفرم‌های داخلی مهاجرت می‌کنند. همین جابه‌جایی باعث می‌شود بار شبکه داخلی افزایش پیدا کند، در حالی که فشار بر اینترنت بین‌الملل کاهش یابد.

در کنار پلتفرم‌های داخلی، بخشی از کاربران حرفه‌ای‌تر همچنان از IPTV و استریم‌های غیررسمی استفاده می‌کنند. این دسته معمولاً از اشتراک‌های IPTV، فایل‌های M3U و پلیرهایی مانند VLC برای دسترسی به شبکه‌های خارجی بهره می‌برند. مزیت این روش‌ها دسترسی به کیفیت بالاتر و برخی شبکه‌های تخصصی ورزشی است، اما ناپایداری و ریسک قطع سرویس از چالش‌های آن به شمار می‌رود. سهم این بخش از بازار حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد برآورد می‌شود.

گروهی دیگر نیز مسابقات را از طریق سرویس‌های بین‌المللی مانند YouTube، Twitch، beIN Sports و FIFA+ دنبال می‌کنند. این گروه عموماً نیازمند استفاده از VPN هستند و محدودیت‌های دسترسی و کیفیت اتصال بر تجربه آن‌ها اثر می‌گذارد. سهم این دسته حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد تخمین زده می‌شود.

از منظر مصرف داده، استریم ویدئویی یکی از سنگین‌ترین انواع مصرف اینترنت محسوب می‌شود. تماشای فوتبال با کیفیت ۴۸۰p حدود ۰.۸ تا ۱.۲ گیگابایت در ساعت مصرف دارد. این عدد برای کیفیت ۷۲۰p به ۱.۵ تا ۲.۵ گیگابایت و برای ۱۰۸۰p به ۳ تا ۵ گیگابایت در ساعت می‌رسد. بنابراین حتی اگر تعداد کاربران هم‌زمان تغییر چندانی نکند، تغییر کیفیت پخش می‌تواند فشار زیادی به شبکه وارد کند.

الگوی زمانی مصرف نیز قابل‌توجه است. معمولاً ۳۰ دقیقه پیش از شروع مسابقه، افزایش ترافیک آغاز می‌شود. بیشترین فشار شبکه در نیمه اول ثبت می‌شود. بین دو نیمه افتی کوتاه‌مدت دیده می‌شود و در دقایق پایانی مسابقه، به‌ویژه در بازی‌های حساس، موج دوم افزایش مصرف شکل می‌گیرد. پس از پایان بازی نیز ترافیک شبکه‌های اجتماعی برای مشاهده گل‌ها، هایلایت‌ها و تحلیل‌ها افزایش می‌یابد.

بیشترین فشار زیرساختی در این بازه معمولاً بر شبکه موبایل وارد می‌شود. اپراتورهای همراه اول، ایرانسل و رایتل به دلیل سهم بالای کاربران موبایلی بیشترین بار را تحمل می‌کنند. در بخش اینترنت ثابت نیز شرکت‌هایی مانند مخابرات، شاتل و آسیاتک در ساعات اوج مصرف با فشار بیشتری مواجه می‌شوند.

در مجموع، جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر نشان داد که فوتبال می‌تواند الگوی مصرف اینترنت را به‌صورت معناداری تغییر دهد. مهم‌ترین نکته در ایران اما این است که افزایش مصرف به‌جای آنکه اینترنت بین‌الملل را سنگین‌تر کند، عمدتاً باعث رشد ترافیک داخلی شده است. به بیان دیگر، فوتبال در ایران بیش از آنکه اینترنت خارجی را شلوغ کند، بار شبکه داخلی و پلتفرم‌های استریم بومی را افزایش می‌دهد.

انتهای پیام