بازتعریف نقش دانشبنیان ها برای حضور پایدار و فعال در بازار جهانی
به گزارش سیتنا، نشست بررسی راهبردهای کلان و برنامههای عملیاتی تعاملات بینالملل معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با ستادهای توسعه فناوری، بهمنظور تدوین سناریوهای پیشروی کشور برای تداوم و توسعه حضور شرکتهای دانشبنیان در عرصههای بینالمللی با حضور رئیس سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی، رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی و جمعی از دبیران ستادهای توسعه فناوری معاونت علمی، امروز ۲۵ خردادماه در محل سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی برگزار شد.
در این نشست، مسئولان معاونت علمی بر ضرورت آمادگی زیستبوم فناوری کشور برای شرایط جدید بینالمللی، توسعه صادرات فناوری، انتقال فناوری و تولید فراسرزمینی تأکید کردند.
حسین روزبه، رئیس سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی، با اشاره به بررسی سناریوهای مختلف پیشروی کشور در حوزه تعاملات خارجی، اظهار کرد: از ماهها قبل این جمعبندی در مجموعه معاونت علمی شکل گرفته بود که شرایط محدودکننده موجود پایدار نخواهد ماند و کشور باید برای دورهای آماده شود که تعاملات بینالمللی در حوزه فناوری وارد مرحلهای جدید شود.
وی افزود: در چنین شرایطی، سیاستهای حمایتی از شرکتهای دانشبنیان همچنان ادامه خواهد داشت، اما در صورت گشایش در روابط بینالمللی، تمرکز سیاستها باید از حمایت صرف به سمت انتقال فناوری، ارتقای توان رقابتی و حضور فعال در بازارهای جهانی حرکت کند.
روزبه با تأکید بر لزوم آمادگی زیستبوم فناوری کشور برای رقابت با فناوریهای روز دنیا تصریح کرد: اگر بازار داخلی در معرض ورود گسترده فناوریهای خارجی قرار گیرد، باید از هماکنون برای حفظ و تقویت جایگاه شرکتهای دانشبنیان برنامهریزی کرد تا این شرکتها در فضای رقابتی جدید دچار فرسایش نشوند.
رئیس سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی همچنین هدف از برگزاری این نشست را رسیدن به ادبیات مشترک و تعیین اولویتهای راهبردی کشور در حوزه تعاملات بینالمللی دانست و گفت: باید مشخص شود در زنجیره تعاملات علمی و فناورانه، کشور در کدام نقطه باید سرمایهگذاری و تمرکز بیشتری داشته باشد تا بیشترین منفعت برای اقتصاد دانشبنیان و توسعه فناوری حاصل شود.
او با اشاره به گفتمان صادرات دانشبنیان اظهار کرد: اگر بخواهیم مسیر صادرات دانشبنیان را تقسیمبندی کنیم، میتوان آن را در سه مرحله «شناخت»، «حضور» و «توسعه شبکه یا نفوذ» تعریف کرد. در هر یک از این مراحل، هم ظرفیتهایی در اختیار داریم و هم با خلأهایی مواجه هستیم.
«آموزش» کمهزینهترین و مؤثرترین ابزار توسعه صادرات
رئیس سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی آموزش را یکی از مهمترین نیازهای شرکتهای دانشبنیان دانست و تصریح کرد: آموزش، کمهزینهترین اقدامی است که میتوان برای توسعه صادرات انجام داد. امروز مجموعهای از تجربیات موفق و ناموفق در تجارت خارجی شرکتهای دانشبنیان وجود دارد و هر دو دسته این تجربیات باید مورد مطالعه و استفاده قرار گیرند.
وی ادامه داد: ما آمادگی کامل داریم تا برنامههای توانمندسازی بینالمللی شرکتهای دانشبنیان را اجرا کنیم. با این حال، شناسایی و معرفی شرکتهای مستعد باید از سوی ستادهای تخصصی انجام شود؛ زیرا ارزیابی اینکه کدام شرکت آمادگی حضور در عرصه بینالمللی را دارد، نیازمند شناخت تخصصی است.
هر ستاد ۲۰ شرکت مستعد صادرات را معرفی کند
روزبه پیشنهاد داد: هر یک از ستادهای تخصصی، در گام نخست حدود ۲۰ شرکت دارای ظرفیت حضور در بازارهای بینالمللی را معرفی کنند.
وی گفت: تمرکز ما بر شرکتهایی است که هنوز در ابتدای مسیر صادرات قرار دارند و با آموزش و توانمندسازی میتوانند یک گام به جلو حرکت کنند.
شرکتهای بالغ و دارای تجربه صادراتی نیز همچنان به آموزش نیاز دارند، اما اولویت فعلی ما شرکتهایی هستند که در آستانه ورود به بازارهای خارجی قرار دارند.
تدوین برنامه پنجساله برای توسعه بازارهای خارجی
روزبه از طراحی برنامهای سه تا پنجساله برای توسعه حضور شرکتهای دانشبنیان در بازارهای خارجی خبر داد و گفت: در برخی کشورها مانند اندونزی ممکن است در یک حوزه خاص، مانند تجهیزات پزشکی، موفق باشیم؛ اما در سایر حوزهها هنوز ظرفیتهای استفادهنشده فراوانی وجود دارد.
وی تأکید کرد: ظرفیت صادرات فناوری ایران محدود به یک حوزه یا یک ستاد تخصصی نیست و باید برای هر کشور هدف، برنامه مشخص و متناسب با نیازها و ظرفیتهای آن تدوین شود.
روزبه با اشاره به اهمیت نمایشگاههای بینالمللی گفت: حضور در نمایشگاهها اقدام ارزشمندی است و میتواند به معرفی توانمندیها و افزایش شناخت بازار کمک کند، اما نمایشگاه بهتنهایی تجارت ایجاد نمیکند.
وی ادامه داد: نمایشگاه در واقع یک نقطه مکانی برای ایجاد شناخت است. تجارت زمانی شکل میگیرد که پیرامون این شناخت، شبکههای ارتباطی، همکاریهای تجاری و ارتباطات پایدار ایجاد شود.
رئیس سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی در پایان با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده در بازارهای خارجی اظهار کرد: هنوز شناخت دقیقی از ظرفیتهای موجود در شرق آسیا و حتی کشورهای آفریقایی نداریم؛ در حالی که در بسیاری از کشورهای آفریقایی، شیب توسعه فناوری و انتقال فناوری به نفع ایران است و میتوان فرصتهای قابل توجهی را در این مناطق ایجاد کرد.
«دانشبنیانها» سرمایهای که نباید زیر فشار واردات آسیب ببیند
در ادامه این نشست، سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی، با اشاره به اهمیت همافزایی میان ستادهای فناوری و بخشهای مختلف معاونت علمی گفت: تعاملات بینالمللی ذاتاً مبتنی بر دادوستد و همکاری است و باید بررسی کنیم در شرایط فعلی و سناریوهای احتمالی آینده چه اقداماتی باید انجام شود.
وی با بیان اینکه شرکتهای دانشبنیان در سالهای سخت تحریم نقش مهمی در افزایش تابآوری کشور ایفا کردهاند، افزود: امروز بخش قابل توجهی از نیازهای کشور با اتکا به توان داخلی تأمین میشود و این دستاورد حاصل تلاش شرکتهای فناور و دانشبنیان است.
سرکار هشدار داد: در صورت تغییر شرایط و افزایش واردات، باید مراقب بود این ظرفیت ارزشمند که طی سالها شکل گرفته است، تحت فشار رقابت نابرابر قرار نگیرد و از بین نرود. از این رو لازم است سیاستگذاریهای لازم برای حمایت هوشمندانه از این شرکتها انجام شود.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی با تأکید بر ظرفیت صادرات محصولات پیشرفته ایرانی اظهار کرد: بسیاری از محصولات پیشرفته ایرانی از جمله داروها، تجهیزات پزشکی و فناوریهای پیشرفته، از کیفیت مطلوب و قیمت رقابتی برخوردارند و میتوانند در بازارهای کشورهای منطقه، آسیای میانه، جنوب و جنوب شرق آسیا جایگاه مناسبی به دست آورند.
وی کشورهایی نظیر هند، اندونزی، عراق، ترکیه و کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS) را از بازارهای بالقوه محصولات دانشبنیان ایرانی دانست و افزود: در این کشورها مزیت قیمتی محصولات ایرانی میتواند نقش تعیینکنندهای در توسعه صادرات فناوری داشته باشد.
سرکار با اشاره به تغییر نگاه جهانی نسبت به توانمندیهای فناورانه ایران گفت: امروز تصویر ایران در جهان نسبت به گذشته متفاوت شده است. توانمندی کشور در توسعه فناوریهای پیشرفته، صنایع دانشبنیان و فناوریهای راهبردی موجب شده بسیاری از کشورها نگاه جدیتری به محصولات فناورانه ایرانی داشته باشند.
به گفته او، این تحول میتواند به تقویت برند فناوری ایران در بازارهای بینالمللی و افزایش اعتماد به محصولات دانشبنیان ایرانی منجر شود.
«تولید فراسرزمینی» راهبردی برای توسعه بازارهای جهانی
یکی از محورهای مهم سخنان رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی، توسعه تولید فراسرزمینی بود.
سرکار تأکید کرد: به جای تمرکز صرف بر صادرات کالا، میتوان با انتقال دانش فنی و مشارکت با سرمایهگذاران خارجی، خطوط تولید محصولات دانشبنیان را در کشورهای هدف ایجاد کرد. این رویکرد ضمن کاهش موانع تجاری و لجستیکی، امکان دسترسی به بازارهای منطقهای را نیز فراهم میکند و بسیاری از کشورها برای چنین همکاریهایی آمادگی دارند.
وی همچنین چابکی شرکتهای فناور ایرانی را مزیتی مهم در مقایسه با شرکتهای بزرگ بینالمللی دانست و گفت: شرکتهای ایرانی با سرمایهگذاریهای کوچکتر و انعطافپذیری بیشتر میتوانند سریعتر وارد بازارهای جدید شوند و سهم مناسبی از این بازارها را به دست آورند.
نانو، بایو و گردشگری سلامت؛ ظرفیتهای آماده ورود به بازار جهانی
سرکار حوزههای فناوری نانو، زیستفناوری، داروهای پیشرفته و تجهیزات پزشکی را از مهمترین ظرفیتهای آماده توسعه صادرات عنوان کرد و گفت: این بخشها هماکنون از جایگاه علمی و فناوری مناسبی برخوردارند و بازارهای بینالمللی نیز پذیرای محصولات و خدمات ایرانی در این حوزهها هستند.
او همچنین توسعه صادرات خدمات سلامت و گردشگری پزشکی را یکی دیگر از فرصتهای مهم کشور دانست و پیشنهاد کرد: با ایجاد مراکز و دفاتر تخصصی در کشورهای هدف، فرآیند جذب بیماران خارجی و ارائه خدمات درمانی ایرانی تسهیل شود.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی درپایان سخنان خود با تأکید بر اهمیت بهرهگیری از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور، بر لزوم استفاده مؤثر از دانش، تجربه و توانمندیهای آنان در پیشبرد اهداف علمی و فناورانهی کشور اشاره کرد.
تدوین برنامه جامع برای توسعه تعاملات فناورانه
در پایان این نشست، مسئولان حاضر بر ضرورت تدوین برنامهای جامع برای توسعه صادرات فناوری، تولید فراسرزمینی، انتقال فناوری و بهرهبرداری حداکثری از فرصتهای بینالمللی تأکید کردند؛ برنامهای که بتواند ضمن صیانت از دستاوردهای زیستبوم دانشبنیان کشور، زمینه حضور مؤثرتر شرکتهای ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم سازد.
انتهای پیام