روایت دانشجویان از آموزش آنلاین؛ تجربهای دوگانه از یادگیری مجازی در شرایط جنگی
به گزارش سیتنا، با جمعی از دانشجویان دانشگاه فردوسی، دانشگاه آزاد اسلامی و تعدادی از دانشگاههای غیرانتفاعی مشهد از رشتههای مختلف نظری و عملی، گفتوگو کردیم تا دیدگاهها و تجربیات آنان در خصوص برگزاری کلاسهای مجازی در شرایط کنونی را مورد ارزیابی قرار دهیم.
این گزارش، بر آن است تا با تحلیل محتوای این مصاحبهها، گزارشی جامع از وضعیت آموزش مجازی در این دانشگاهها با تأکید بر چالشها و راهکارها، ارائه نماید.
یکی از دانشجویان علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه با مجازی شدن کلاسها، شیوه تدریس اساتید و همچنین نحوه مشارکت دانشجویان دستخوش تغییرات جدی شده است، اظهار کرد: هرچند آموزش آنلاین در ظاهر انعطافپذیری بیشتری ایجاد میکند، اما برای اینکه کیفیت آموزش به سطح مطلوب نزدیک شود، نیاز به بستری مناسب و زیرساختی قابل اعتماد وجود دارد. واقعیت این است که بسیاری از اساتید تلاش میکنند با شرایط جدید سازگار شوند، اما مشکلات اینترنتی و محدودیتهای فنی، روند یادگیری را برای دانشجو و استاد دشوار و گاهی خستهکننده میکند.
وی ادامه داد: در این میان برخی اساتید با استفاده از فایلهای ضبطشده دوران کرونا، محتوای آموزشی را به صورت آفلاین در اختیار دانشجویان قرار میدهند و زمان کلاس را صرف رفع اشکال یا بحثهای تکمیلی میکنند. از طرف دیگر، روشهای مشارکتی در فضای آنلاین نیز تغییر کرده است. فعالیتهای پژوهشی، انجام پروژهها، یا پاسخ به پرسشهای استاد، جایگزین مشارکت شفاهی و تعاملات کلاس حضوری شده است.
یکی از دانشجویان رشته علوم و مهندسی محیط زیست از دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با ایسنا در خصوص نحوه برگزاری کلاسهای مجازی، اظهار کرد: غالب این کلاسها به صورت برخط و از طریق پلتفرم وبینار برگزار میگردد. طبق روال معمول، کلاسها در زمان مقرر آغاز میشوند؛ با این حال، گاهی به سبب اختلالات در زیرساخت اینترنت، برقراری ارتباط با پلتفرم وبینار با دشواری مواجه میشود.
وی ادامه داد: در چنین مواردی، اساتید جزوات آموزشی یا فایل ضبطشده کلاس را در سامانه جامع آموزشی دانشگاه با عنوان “ویو” بارگزاری میکنند. لازم به ذکر است که دسترسی و دانلود این منابع نیز به دلیل محدودیتهای موجود در پهنای باند اینترنت، گاهی برای دانشجویان با چالشهایی همراه است.
در ادامه دانشجوی رشته حسابداری از دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه کلاسهای خود را که عمدتاً در پلتفرم “وادانا” برگزار میشوند، با چالشهایی در دسترسی و برگزاری مواجه میدانم، اظهار کرد: برای ورود به کلاسهای آنلاین، ابتدا باید لینکی را از سایت “وادانا” کپی کرده و سپس از طریق برنامه ادوب کانکت در کلاس حاضر شویم.
وی ادامه داد: اگرچه اکثر کلاسها سر وقت شروع میشوند و برخی اساتید با نظم قابل قبولی کلاسها را مدیریت میکنند، اما مشکلات مربوط به وضعیت اینترنت و پایداری سایت “وادانا” گاهی باعث اختلال در روند برگزاری میشود. در چنین شرایطی، اساتید تلاش میکنند از طریق گروههای پیامرسان تدریس را ادامه دهند یا محتوای آموزشی را در اختیار دانشجویان قرار دهند.
سپس دانشجوی رشته مترجمی زبان انگلیسی از دانشگاه غیرانتفاعی شاندیز مشهد، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه در رشته مترجمی، دقت در شنیدن و بیان روان کلمات اهمیت حیاتی دارد، اظهار کرد: اما قطعیهای ادوب کانکت این فرآیند را مختل کرده است. تمرکز اصلی ما در کلاسهای مترجمی بر تقویت مهارتهای شنیداری، گفتاری و درک مطلب است، اما مشکلات اینترنتی و قطعیهای مکرر، روند یادگیری را با اختلال مواجه میکند.
وی تصریح کرد: بسیاری از اساتید یا با تأخیر قابل توجهی کلاس را شروع میکنند و یا حتی برخی دروس ترم هنوز آغاز نشدهاند. همچنین، لغوهای ناگهانی و بدون اطلاع قبلی کلاسها، باعث سردرگمی و اتلاف وقت ما میشود. اگرچه اساتید تلاش میکنند با اشتراکگذاری جزوات در گروههای درسی، کمبودها را جبران کنند، اما این روش نمیتواند جایگزین تعامل مستقیم در کلاس شود.
در ادامه دانشجوی حقوق از دانشگاه غیرانتفاعی بینالود در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه کلاسها عمدتاً از طریق پلتفرم ادوب کانکت برگزار میشوند، اظهار کرد: ما با چالشهای متعددی روبرو هستیم. بسیاری از اساتید با تأخیر در شروع کلاس مواجه هستند و برخی دیگر حتی پس از گذشت سه جلسه از شروع ترم، کلاسی برگزار نکردهاند.
وی تأکید کرد: زمانی هم که کلاسها تشکیل میشوند، مشکلات مربوط به کیفیت اینترنت و قطعی مداوم ارتباط، درک مطالب درسی را برای دانشجویان دشوار کرده است. علاوه بر این، برخی اساتید بدون اطلاع قبلی کلاس را لغو میکنند و دانشجویان با اتلاف وقت و انتظار طولانی (گاهی تا ۴۰ دقیقه تأخیر) مواجه میشوند. با این حال، برای تسهیل دسترسی به منابع آموزشی، گروههای درسی برای به اشتراکگذاری جزوات تشکیل شده است.
سپس دانشجوی روانشناسی از دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه کلاسهای رشته روانشناسی در دانشگاه فردوسی مشهد به صورت مجازی و از طریق پلتفرم ادوب کانکت برگزار میشود، اظهار کرد: تمامی مطالب درسی و فایلهای آفلاین کلاسها پس از برگزاری، در پرتال دانشگاه در دسترس دانشجویان قرار میگیرد.
وی افزود: علاوه بر این، برخی دروس در یک سامانه اختصاصی به نام “سایت ویو” ارائه میشوند که اساتید از طریق آن، مطالب آموزشی، تکالیف و امتحانات را بارگزاری و مدیریت میکنند. کلاسها طبق برنامه هفتگی مصوب، در ساعات مشخص برگزار میگردند.
دانشگاه پشت صفحه نمایش؛ تجربهای که هنوز کامل نشده است
دانشجوی دیگری از دانشگاه آزاد اسلامی مشهد در رشته حقوق، در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه دقت در متن و پیگیری مباحث برای درک عمیق ما از این رشته مهم است، اظهار کرد: اما سامانه وادانا عملاً این نظم را با چالشهایی مواجه کرده است. البته در برخی موارد، اساتید با استفاده از روشهای جایگزین و تعامل بیشتر در پیامرسانها تلاش کردهاند بخشی از این مشکلات را جبران کنند و ارتباط آموزشی را حفظ نمایند.
وی ادامه داد: با وجود برخی اختلالات، در مواردی شاهد برگزاری منظم کلاسها نیز بودهایم، اما همچنان تمرکز دانشجو میان یادگیری و مسائل فنی تقسیم میشود و این مسئله از کیفیت درک مباحث تخصصی حقوقی میکاهد.
در ادامه دانشجوی دیگری از دانشگاه غیرانتفاعی خیام مشهد در رشته مدیریت بازرگانی، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه در رشته مدیریت، هماهنگی و برنامهریزی کلید موفقیت است، اظهار کرد: اما سیستم آموزش آنلاین دانشگاه غیرانتفاعی ما عملاً این اصول را با چالش مواجه کرده است. ما برای یادگیری مفاهیمی مانند بازاریابی و تحلیل بازار، به کلاسهای منظم و پیوسته نیاز داریم، اما در ترم جاری، برخی کلاسها با تأخیرهای طولانی برگزار شده یا اصلاً تشکیل نشدهاند.
وی اضافه کرد: حتی در زمان برگزاری کلاسها نیز، کیفیت پایین اینترنت و قطعیهای مکرر، امکان تعامل و مشارکت فعال را از ما میگیرد. اگرچه اساتید با به اشتراکگذاری جزوات در گروههای درسی تلاش میکنند این کمبودها را جبران کنند، اما این روش نمیتواند جایگزین یک کلاس منظم و تعاملی باشد.
سپس دانشجوی دیگری از دانشگاه آزاد اسلامی در رشته مکانیک، در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه کلاسهای مجازی در بسترهای مختلفی در حال برگزاری است، اظهار کرد: اما عمدتاً کلاسهای ما در بستر سامانه «وادانا» برگزار میشود و برای ورود به آن، با چالشهایی مشابه سایر دانشجویان مواجه هستیم.
وی افزود: با وجود مشکلات فنی، برخی اساتید با استفاده از روشهای دقیقتر تدریس، مانند اشتراکگذاری صفحه نمایش و توضیح مرحلهبهمرحله مفاهیم، تلاش کردهاند کیفیت آموزش را حفظ کنند و تا حدی این خلأ را جبران نمایند، هرچند همچنان در دروس محاسباتی و تحلیلی، اختلالات اینترنتی مانع از درک کامل مطالب میشود.
سپس دانشجوی رشته علوم آزمایشگاهی دامپزشکی از دانشگاه فردوسی مشهد با تأکید بر اینکه در طول دوران تحصیلم، شاهد برگزاری منظم کلاسها بودهام، اظهار کرد: اکثر کلاسهای این رشته به صورت آنلاین در بستر ادوب کانکت برگزار میشوند. با این حال، تعدادی از کلاسها نیز به صورت حضوری (آفلاین) ارائه میگردند تا دانشجویان بتوانند از تجربهی یادگیری ترکیبی بهرهمند شوند.
سپس دانشجوی رشته علوم ورزشی در دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: کلاسهای درسی ما عمدتاً به صورت منظم و با نظم بسیار خوبی برگزار میشوند. شیوه اصلی برگزاری کلاسها به صورت مجازی در سامانه اسکایروم است که تجربهی آموزشی خوبی را فراهم میکند. همچنین، در موارد بسیار معدودی، برخی کلاسها به صورت حضوری (آفلاین) در سامانه ویو ارائه میشوند. خوشبختانه، برگزاری کلاسها معمولاً در ساعت مقرر انجام میشود و به ندرت شاهد تاخیر هستیم.
سپس دانشجوی معماری از دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه تجربهام از کلاسهای مجازی وادانا، با دغدغههایی در حوزه «کیفیت ارائه کار» گره خورده است، اظهار کرد: روال ورود به کلاسها برای ما نیز مشابه سایر رشتههاست، اما چالش اصلی در این است که انتقال جزئیات بصری طرحها و اسکیسها در محیط آنلاین بهخوبی امکانپذیر نیست.
وی افزود: کیفیت پایین تصویر و فشردهسازی فایلها، تحلیل دقیق کارهای دانشجویان را برای استاد دشوار میکند و این موضوع بر روند یادگیری تأثیر میگذارد. در عین حال، در برخی کلاسها اساتید با دریافت پروژهها پیش از جلسه و ارائه بازخورد هدفمند، تلاش کردهاند کیفیت تعامل آموزشی را افزایش دهند، هرچند این روند هنوز به صورت یکسان در همه کلاسها اجرا نمیشود.
تجربیات دانشجویان رشتههای مختلف دانشگاه فردوسی، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاههای غیرانتفاعی مشهد، حاکی از آن است که هرچند آموزش مجازی، بهویژه در پلتفرمهایی چون ادوب کانکت، اسکایروم و وبینار، توانسته است تا حدودی روند آموزش را در شرایط اضطراری استمرار بخشد، اما این شیوه با چالشهای جدی نیز همراه بوده است. مشکلات مربوط به زیرساخت اینترنت، محدودیت دسترسی به وبسایتهای تخصصی، دشواری در دانلود منابع آموزشی و همچنین ماهیت عملی برخی دروس، کیفیت یادگیری را تحت تأثیر قرار داده است.
بسیاری از اساتید با تلاش برای جبران این کاستیها، از فایلهای ضبطشده و جزوات آفلاین بهره میبرند و زمان کلاس را به رفع اشکال اختصاص میدهند. با این حال، دانشجویان بر لزوم بهبود زیرساختها و تسهیل دسترسی به منابع علمی تأکید دارند تا آموزش مجازی بتواند به بستری قابل اعتماد و مؤثر در نظام آموزش عالی تبدیل شود.
انتهای پیام