به گزارش سیتنا، در زمان بحران‌های بزرگ مانند جنگ، بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی که به زیرساخت‌های فیزیکی، حمل‌ونقل و حضور نیروی انسانی وابسته‌اند با اختلال یا توقف مواجه می‌شوند. با این حال تجربه سال‌های اخیر در برخی کشورها نشان می‌دهد همه بخش‌های اقتصاد به یک اندازه آسیب‌پذیر نیستند و اقتصاد دیجیتال در بسیاری از موارد توانسته فعالیت خود را ادامه دهد.

عامل اصلی این تاب‌آوری، دسترسی پایدار به اینترنت است؛ زیرساختی که امروز فراتر از یک ابزار ارتباطی، به یکی از پایه‌های اصلی فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شده است.

تجربه اوکراین نمونه‌ای قابل توجه در این زمینه به شمار می‌رود. با وجود آسیب گسترده به زیرساخت‌های فیزیکی این کشور پس از آغاز جنگ در سال ۲۰۲۲، شبکه اینترنت در سطح ملی هیچ‌گاه به طور کامل از کار نیفتاد. در حالی که هزاران ایستگاه مخابراتی و ده‌ها هزار کیلومتر فیبر نوری آسیب دید، اپراتورها با بازسازی سریع شبکه، ایجاد سایت‌های جدید و استفاده از فناوری‌هایی مانند اینترنت ماهواره‌ای توانستند اتصال ارتباطی کشور را حفظ کنند. نتیجه این پایداری آن بود که صنعت فناوری اطلاعات اوکراین همچنان فعال باقی ماند و صادرات خدمات IT این کشور در سال ۲۰۲۴ به حدود ۶.۴۵ میلیارد دلار رسید.

روسیه نیز نمونه دیگری از اهمیت پایداری شبکه ارتباطی است. با وجود تحریم‌های گسترده و خروج بسیاری از شرکت‌های فناوری خارجی پس از جنگ اوکراین، اینترنت در این کشور به طور کامل قطع نشد و خدمات آنلاین داخلی به فعالیت خود ادامه دادند. با این حال محدودیت‌ها و اختلال‌های اینترنتی باعث شد سرعت رشد اقتصاد دیجیتال کمتر از ظرفیت بالقوه آن باشد.

در مقابل، تجربه غزه نشان می‌دهد قطع گسترده اینترنت می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی را متوقف کند. در برخی مقاطع جنگ، اتصال اینترنت در این منطقه تقریباً به طور کامل قطع شد و حتی ارتباطات مالی، خدمات امدادی و هماهنگی‌های سازمانی نیز با اختلال جدی مواجه شد.

بررسی این تجربه‌ها نشان می‌دهد یکی از دلایل تاب‌آوری بیشتر اقتصاد دیجیتال در بحران‌ها، وابستگی کمتر آن به مکان فیزیکی است. بسیاری از خدمات فناوری اطلاعات، توسعه نرم‌افزار و خدمات آنلاین می‌توانند از طریق دورکاری و با تیم‌های توزیع‌شده در نقاط مختلف ادامه یابند؛ مشروط بر آنکه اتصال پایدار به اینترنت برقرار باشد.

در ایران نیز تجربه همه‌گیری کرونا نشان داد که در شرایط تعطیلی بسیاری از فعالیت‌های حضوری، بخش‌هایی از اقتصاد دیجیتال از جمله تجارت الکترونیکی، خدمات آنلاین و پلتفرم‌های دیجیتال توانستند به فعالیت خود ادامه دهند و حتی رشد قابل توجهی را تجربه کنند. در مقابل، اختلال یا قطع اینترنت در دوره‌های مختلف نشان داده است که محدودیت دسترسی به شبکه می‌تواند به سرعت فعالیت بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین را مختل کند.

امروزه در کنار زیرساخت‌هایی مانند انرژی و حمل‌ونقل، اینترنت نیز به یکی از زیرساخت‌های حیاتی اقتصاد تبدیل شده است. پایداری شبکه ارتباطی می‌تواند به کسب‌وکارها اجازه دهد حتی در شرایط بحران فعالیت خود را ادامه دهند و بخشی از فشارهای اقتصادی را کاهش دهند. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد هرچه زیرساخت ارتباطی پایدارتر و منعطف‌تر باشد، توان اقتصاد برای عبور از بحران‌ها نیز بیشتر خواهد بود.

از این منظر، توسعه و تقویت زیرساخت‌های ارتباطی تنها یک موضوع فناورانه یا خدماتی نیست، بلکه بخشی از راهبردهای کلان تاب‌آوری اقتصادی کشورها محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاری در شبکه‌های ارتباطی، افزایش ظرفیت پهنای باند، گسترش فیبر نوری و ایجاد معماری‌های شبکه‌ای مقاوم می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد در شرایط بحرانی کمک کند.

در چنین چارچوبی، نقش اپراتورها و شرکت‌های مخابراتی در حفظ پایداری شبکه و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. هرچه شبکه‌های ارتباطی گسترده‌تر، پایدارتر و منعطف‌تر باشند، امکان ادامه فعالیت کسب‌وکارها، خدمات عمومی و ارتباطات اقتصادی در شرایط دشوار نیز بیشتر خواهد بود؛ موضوعی که اهمیت اینترنت را به عنوان یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد دیجیتال بیش از پیش برجسته می‌کند.

انتهای پیام