به گزارش سیتنا،با گسترش شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها طی سال‌های اخیر، روش‌های برقراری ارتباط به‌طور بنیادین تغییر کرده‌اند. امروز، بخش بزرگی از تعاملات اجتماعی، به‌ویژه در میان جوانان، در بستر فضای آنلاین صورت می‌گیرد. این تحولات نه‌تنها فرصت‌هایی برای ارتقای روابط و دسترسی به اطلاعات فراهم کرده، بلکه مشکلات جدیدی را نیز به همراه داشته است. یکی از این مشکلات، افزایش خشونت و آزارهای دیجیتال، به‌ویژه «تعقیب سایبری»، به‌ویژه در میان زنان جوان است.

تعقیب سایبری نوعی آزار دیجیتال است که در آن فرد آزارگر با استفاده از اطلاعات شخصی و ابزارهای دیجیتال، تلاش می‌کند بر زندگی شخص دیگری کنترل پیدا کند و احساس ترس و ناامنی ایجاد کند. این نوع آزار معمولاً در چارچوب روابط عاطفی فعلی یا گذشته صورت می‌گیرد و می‌تواند تأثیرات منفی عمیقی بر قربانیان داشته باشد. برخلاف دیگر انواع آزارهای دیجیتال، تعقیب سایبری به‌واسطه‌ی آشنایی قبلی با فرد هدف، می‌تواند شدیدتر و ماندگارتر باشد.

پژوهش دانشگاهی درباره تعقیب سایبری

در همین زمینه، مهرانگیز محمدخانی از بخش علوم اجتماعی دانشگاه شهید باهنر کرمان به همراه همکاران خود تحقیقی درباره تجربه زنان جوان از تعقیب سایبری انجام داده‌اند. این تحقیق به‌ویژه بر روابط عاطفی و پیامدهای دیجیتال آن تمرکز کرده و نشان می‌دهد که چگونه ابزارهای ارتباطی نوین می‌توانند به ابزاری برای اعمال قدرت و کنترل تبدیل شوند. پژوهشگران در این مطالعه، ۲۱ زن جوان بین ۱۸ تا ۳۰ سال را مورد بررسی قرار داده‌اند که به‌طور مستقیم با این نوع آزار روبه‌رو شده‌اند.

روش تحقیق شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با این زنان بود که در طی آن، تجربه‌های آن‌ها از تعقیب سایبری جمع‌آوری و تحلیل شد. این مصاحبه‌ها با روشی مرحله‌به‌مرحله تحلیل شدند تا الگوهای رفتاری و مفاهیم اصلی این پدیده مشخص شود.

یافته‌های پژوهش

نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تعقیب سایبری بیشتر از آن‌که یک رفتار مقطعی باشد، ابزاری برای کنترل روانی و ایجاد ترس مداوم است. زنان مورد مطالعه به اشکال مختلف نظارت بر فعالیت‌های آنلاین، تهدید به افشای اطلاعات شخصی، ایجاد هویت جعلی و دست‌کاری روانی اشاره کرده‌اند. این رفتارها به‌ویژه با هراس دائمی از نقض حریم خصوصی همراه بوده و احساس امنیت فردی را به‌شدت کاهش می‌دهند.

با وجود اینکه برخی از این زنان برای مقابله با این آزارها اقداماتی نظیر واکنش‌های محافظه‌کارانه یا قاطعانه انجام داده‌اند، این تلاش‌ها به‌طور کامل نتوانسته است ترس و اضطراب ناشی از تعقیب سایبری را از بین ببرد.

تعقیب سایبری: ادامه خشونت‌های سنتی در فضای دیجیتال

پژوهشگران این تحقیق معتقدند که تعقیب سایبری در روابط عاطفی، نوعی امتداد و بازتولید الگوهای قدیمی سلطه و خشونت در قالبی دیجیتال است. دسترسی به اطلاعات شخصی و آشنایی قبلی، شدت و تداوم این نوع آزار را افزایش می‌دهد و از این رو، خشونت دیجیتال به‌ویژه در روابط نزدیک می‌تواند تاثیرات عمیق‌تری داشته باشد.

این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که هنجارهای اجتماعی و فرهنگی در ایران نقش مهمی در سکوت قربانیان و کاهش تمایل آن‌ها به گزارش چنین رفتارهایی ایفا می‌کنند. این مسئله، خود به تداوم خشونت دیجیتال دامن می‌زند و نیاز به تغییر نگرش‌ها و آموزش عمومی در خصوص حقوق دیجیتال را نشان می‌دهد.

ضرورت آگاهی‌رسانی و اقدامات حمایتی

یافته‌های این تحقیق که در فصلنامه «مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان» منتشر شده‌اند، بر اهمیت آگاهی‌رسانی و آموزش در خصوص پدیده تعقیب سایبری تأکید دارند. شناخت این پدیده به‌عنوان یک رفتار مداوم و چندوجهی می‌تواند به سیاست‌گذاران، خانواده‌ها و خود کاربران کمک کند تا مرز بین روابط سالم و کنترل‌گرانه را بهتر شناسایی کنند.

آمارها و مطالعات نشان می‌دهند که افزایش امنیت دیجیتال زنان تنها با ابزارهای فنی ممکن نیست و به تغییر نگرش‌های اجتماعی نیز نیاز دارد. بنابراین، توسعه سازوکارهای حمایتی و ایجاد محیطی امن‌تر برای استفاده از فضای دیجیتال، از اولویت‌های ضروری برای مقابله با تعقیب سایبری است.

انتهای پیام