به گزارش سیتنا، هفتمین جلسه کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری با موضوع بررسی پیامدهای قطعی اینترنت در جریان اقتصاد کشور با حضور فعالان و متخصصان حوزه فاوا برگزار شد. فعالان حاضر در این نشست از سرریز خسارات به کل اقتصاد، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری و موج تعدیل نیرو سخن گفتند و خواستار تدوین فوری برنامه مدیریت بحران شدند.

در ابتدای این نشست، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران با اشاره به ناپایداری دسترسی به اینترنت در یک ماه گذشته گفت: واقعیت این است که قطعی اینترنت حدود ۲۰ روز به طول انجامید و این طولانی‌ترین قطعی اینترنت در کشور و حتی شاید در جهان بوده است. اختلالات اینترنت اثرات روانی، اجتماعی و اقتصادی فراوانی به‌همراه دارد که هر کدام نیازمند واکاوی هستند. ما در اتاق تهران، به بررسی اثرات اقتصادی قطعی اینترنت می‌پردازیم؛ خساراتی که به سادگی قابل جبران نیستند. به‌خصوص در حوزه اقتصاد دیجیتال. متاسفانه آمار جامعی از میزان خسارتی که به این حوزه وارد شده وجود ندارد.

مازیار نوربخش با بیان اینکه«ارائه یک گزارش از خسارت قطعی و ناپایداری اینترنت، سخت و پرهزینه خواهد بود» افزود: ناپایداری اینترنت همچنان وجود دارد و ما اینترنت باکیفیتی نداریم و هنوز نتوانسته‌ایم به حداقل‌ها دست پیدا کنیم.

راهکار اتاق تهران  برای حفظ ضرورت‌های تجاری

رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران در خصوص ارائه اینترنت به بازرگان نیز توضیحح داد: اتاق تهران در راستای ارائه خدمات به فعالان اقتصادی، فرصتی را برای استفاده آن‌‌ها از اینترنت برای انجام امور تجاری‌شان فراهم کرد. اما متاسفانه بازخوردها در این زمینه مناسب نبود و رسانه‌ها به‌درستی به این مسئله نپرداختند. اتاق بازرگانی موظف است به اعضای خود خدمات‌رسانی کرده و مشکلات آن‌ها را برطرف کند. ما با هر نوع اینترنت طبقاتی مخالف هستیم اما اتاق تهران در شرایط بحرانی، تلاش کرد تا ارتباطات تجاری را حفظ کند. نوربخش در ادامه خاطر نشان کرد که لازم است برای شرایط بحرانی یک طرح مدیریت بحران تدوین شود.

علی مسعودی، رئیس کمیسیون فاوای اتاق ایران نیز در این نشست از ایجاد کارگروه مشترکی برای همکاری دولت و بخش‌خصوصی برای رسیدگی به مسئله اینترنت خبر داد. مسعودی، راه‌اندازی این کارگروه را برای برنامه‌ریزی و مدیریت بحران در زمینه اینترنت و رفع دغدغه‌‌های فعالان اقتصادی ضروری خواند.

اختلالات اینترنت فقط به اقتصاد دیجیتال آسیب نمی‌زند

در ادامه هفتمین جلسه کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری، علیرضا مبین، فعال حوزه فناوری و تحول دیجیتال و کارشناس کمیسیون، گزارشی را از وضعیت قطعی اینترنت و خساراتی که این اختلالات به بدنه اقتصادی وارد می‌کند، ارائه کرد. مبین، با بیان این‌که «اینترنت زیرساخت حیاتی اقتصاد است و اختلال در آن هزینه بالایی بر اقتصاد دیجیتال و سپس کل اقتصاد تحمیل می‌کند» تصریح کرد: اختلال یا قطعی اینترنت، هزینه‌های بسیاری را از سطح «کسب‌وکارهای آنلاین» به کل اقتصاد سرریز می‌کند؛ هزینه‌های سنگینی که در بخش‌های پرداخت، لجستیک، تولید، خدمات عمومی، کسب‌وکارهای خانگی و خرد، صادرات، دولت الکترونیک و سایر بخش‌ها مشاهده می‌شود.

این فعال حوزه زیرساخت دیجیتال تصریح کرد: از جمله آسیب‌های بخش بانکداری و پرداخت در زمان قطعی و اختلال اینترنت می‌توان به وقفه در انجام تراکنش‌ها، تاخیر در پرداخت‌ها و در نهایت اختلال در شبکه فروش اشاره کرد. اختلالات اینترنت، زنجیره تامین و توزیع مانند انبارداری، سفارش، رهگیری و تحویل را نیز با مشکلات متعددی مواجه می‌کند. فروش و بازاریابی، سامانه‌های اتوماسیون اداری و عملیات سازمانی، خدمات عمومی و شبه‌عمومی مانند سلامت، آموزش و حمل‌ونقل هم با این اختلالات و قطعی اینترنت دچار مشکل می‌شوند.

مبین، همچنین به بررسی انواع و میزان خسارت‌های ناشی از اختلالات اینترنت اشاره کرد و این خسارات را به چهار دسته خسارت‌های کوتاه‌مدت و مستقیم، کوتاه تا میان‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت تقسیم کرد. او توضیح داد: فروش از دست‌رفته، لغو سفارش، بازگشت وجه و کاهش نرخ تبدیل در فروشگاه‌های آنلاین را می‌توان در دسته خسارات مستقیم قرار داد. ویژگی اصلی این نوع ضررها، اثرگذاری سریع، قابلیت اندازه‌گیری و مشاهده میزان آن در گزارش‌های عملکرد روزانه یا هفتگی است. خسارات مربوط به بهره‌وری و عملیات داخلی سازمان‌ها به‌صورت کوتاه تا میان‌مدت ارزیابی می‌شود که شامل بیکاری پنهان، توقف فرایندها، دوباره‌کاری، افزایش خطاها و صف‌های طولانی پشتیبانی است. خسارات کوتاه تا میان‌مدت اثر غیرمستقیم یا غیرفوری دارند و بلافاصله در صورت‌های مالی قابل مشاهده نیستند ولی هزینه‌هایی واقعی ایجاد می‌کنند.

عضو کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران، بر این باور است که خسارات مالی و اعتباری که اثر مستقیم آن روی اعتماد کسب‌وکارهاست، در دسته خسارات میان‌مدت قرار می‌گیرد. او تاکید کرد: خسارات مالی و اعتباری شامل ریسک‌های مالی و سرمایه اجتماعی کسب‌وکار، افزایش ریسک نکول، تاخیر در پرداخت‌ها و کاهش اعتماد مشتریان می‌شود. این نوع خسارت‌ که اثر‌گذاری میان‌مدت دارند، بیشتر به اعتبار برند، روابط تجاری و هزینه سرمایه مرتبط است. دسته آخر هم که خسارت بلندمدت است، پس از رفع اختلال همچنان اثرگذار است و مثل جای زخم باقی می‌ماند و مسیر رشد کسب‌وکار را تغییر می‌دهد. کاهش سرمایه‌گذاری، افزایش ریسک، مهاجرت نیروی انسانی و از دست دادن بازار صادراتی نتیجه این نوع خسارات است که اثرات آن را می‌توان در آمارهای رشد، بهره‌وری یا سرمایه‌گذاری در دوره‌های بعد مشاهده کرد.

مبین معتقد است «قطعی و اختلال اینترنت تنها موضوع کلیدی استارت‌آپ‌ها نیست و روی شاخص‌های کلان مثل تورم، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی تاثیر می‌گذارد». کاهش پیش‌بینی‌پذیری، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری، کاهش حجم معاملات در بخش خرده‌فروشی، کند شدن فرایندهای مبادلاتی و کاهش گردش پول در اقتصاد از دیگر موضوعاتی است که این فعال حوزه زیرساخت به آن‌ اشاره کرد و افزود: براساس گزارش بانک جهانی، قطعی اینترنت رشد اقتصادی را با اختلال در فعالیت کسب‌وکارها، تجارت‌الکترونیک و خدمات حیاتی کاهش می‌دهد و می‌تواند آثار اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای را در بخش‌های صنعت، فین‌تک، تجارت‌الکترونیک و لجستیک به‌جا بگذارد.
او در پایان گزارش خود داده‌هایی را از میزان خسارت واردشده به اقتصاد در پی قطعی اینترنت ارائه کرد و اظهار داشت: آمارها نشان می‌دهد که تولید یا درآمد ناخالص داخلی ایران حدود ۱۰۰همت در روز است و سهم اقتصاد دیجیتال از GDPحدود ۴.۹درصد محاسبه شده است. براساس اعلام وزیر ارتباطات، قطعی و اختلالات اینترنت ۵۰۰میلیارد خسارت مستقیم به هسته اقتصاد دیجیتال وارد کرده و پنج همت به اقتصاد کلان ضربه زده است.همچنین انجمن تجارت الکترونیک تهران علاوه‌بر زیان روزانه پنج همت، به بیکاری ۴۰۰هزار نفر اشاره کرده است.

او افزود: محمد احمدی، مدیرعامل شرکت ملی پست و معاون وزیر ارتباطات هم از کاهش ۶۰ درصدی مرسولات این شرکت خبر داده است. در نهایت، نت‌بلاکس خسارت روزانه خاموشی اینترنت در کشور را ۳۷.۳میلیون دلار تخمین زده است.

ضرورت نگاه انسان‌محور به مسئله اختلالات اینترنت

در ادامه این جلسه،سعید رسول‌اف، نایب‌رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری نیز گفت: لازم است در زمینه اینترنت و مسائل پیرامونی آن فراتر از اقتصاد دیجیتال و اقتصاد کلان پیش برویم. این کمیسیون، به‌غیر از تحول دیجیتال به موضوعات مرتبط با بهره‌برداری و نوآوری می‌پردازد و مهم است از این منظر نیز به پدیده قطعی و اختلالات اینترنت بنگریم. پدیده‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی درهم‌تنیده‌اند و ساختار موازی، پیچیده و نهادهای متعدد در حوزه اینترنت، نوآوری را با اختلال مواجه می‌کند.

رسول‌اف، با بیان‌ این‌که «درخصوص قطعی یا اختلالات اینترنت، باید چالش‌های منابع انسانی را در نظر گرفت» از احتمال تعدیل نیروی گسترده در کسب‌وکارها ابراز نگرانی کرد. او افزود: در شرایطی مانند آن‌چه با آن روبه‌رو شده‌ایم، نگاه به انسان از منظر نوآوری و بهره‌وری ضروری است. به‌طور مثال، با اختلالات گسترده اینترنت، بسیاری از کسب‌وکارها در معرض تعطیلی و ورشکستگی قرار گرفته‌اند؛ تعدیل نیرو و مهاجرت منابع انسانی از جمله موضوعاتی است که در این روزها به چشم می‌آید.

ضرورت توسعه شاخص‌های تاب‌آوری در حوزه اقتصاد دیجیتال

سید مهدی حاتمیان، مسئول دبیرخانه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز با تاکید روی بهره‌گیری از فناوری‌های نوظهور و تاب‌آوری دیجیتال، افزود: تا نظام هوشمند آماری پیاده‌سازی نشود، نمی‌توانیم نسبت به آینده اقتصاد دیجیتال امیدوار باشیم. ارائه آمارهایی براساس ارزش افزوده سنجش اقتصاد دیجیتال کمک می‌کند تا شرایط بهبود یابد.

حاتمیان معتقد است با تمرکز بر بلاک‌چین، هوش‌مصنوعی و اینترنت اشیاء، بهره‌وری افزایش می‌یابد و می‌توان فرایندها را شخصی‌سازی و انسان‌محور کرد.

مسئول دبیرخانه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به ضرورت انسان‌محوری در توسعه فناوری‌ها تاکید کرد: در حال حاضر که همه‌چیز به‌سمت انسان‌محوری رفته و فناوری هم به همان نسبت انسان‌محور شده است. باید در راستای تعامل‌پذیری، حکمرانی آینده‌نگر، گذر از شبکه‌های پرداختی سنتی و ایجاد نوآوری بهره‌ور با تمرکز بر تجربه انسان‌ها گام برداریم.

او تصریح کرد: آمارها نشان می‌دهد که عدم‌النفع شرکت ارتباطات زیرساخت پس از قطعی اینترنت بیش از هزار میلیارد تومان بوده است. در چنین شرایطی، مردمی‌سازی اقتصاد دیجیتال، تلاش برای افزایش شاخص‌های تاب‌آوری کسب‌وکارها، هم‌افزایی دولت و بخش‌خصوصی و رفتن به سمت حکمرانی خوب ضروری است.

شیوه عملکرد نهادهای صنفی نیازمند بازنگری است

رضا قربانی، نایب‌رئیس این کمیسیون هم با اشاره به نقش نهادهای صنفی در بهبود محیط‌ کسب‌وکار، رشد اقتصادی و مدیریت بحران گفت: در هر موضوعی اگر همان کارهای سابق را انجام دهیم مسلما نتایج تکراری خواهیم گرفت. به‌نظر می‌رسد در شرایط کنونی لازم است نهادهای صنفی با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی تغییر رویه بدهند و یک بازنگری در شیوه عملکردشان داشته باشند. در خصوص اینترنت و وضعیت آن در روزهای کنونی هم سوالات بی‌پاسخ بسیاری وجود دارد که اگر بتوانیم پاسخ آن‌ها را پیدا کنیم، می‌توانیم تصمیم‌گیری‌های بهتری را داشته باشیم. به‌طور مثال، سوال این است که آیا معماری اینترنت در کشور ما تغییر کرده است؟ آیا این اختلالات به‌ شکلی که امروز در حال تجربه‌اش هستیم، تصادفی هستند؟ آیا با فشار نامرئی روی سرویس‌های خارجی مواجه هستیم یا این فقط یک تغییر و پایش عادی است؟

قربانی، با ابراز نگرانی از مصرف فیلترشکن‌ها در کشور تاکید کرد: ما بزرگترین آزمایشگاه VPN در جهان هستیم و این موضوع نیازمند بررسی است.

مریم نجفی، دبیر انجمن تجارت‌الکترونیک نیز گفت: انجمن تجارت‌الکترونیک از دو زاویه خسارات مستقیم و غیرمستقیم به مسئله قطعی اینترنت و ضررهای مربوط به‌ آن پرداخته است. تمرکز انجمن، خدمات‌رسانی به کسب‌وکارهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال است و سعی دارد با ایجاد شفافیت در این حوزه، نقش موثری را ایفا کند اما متاسفانه در شرایطی مانند قطعی گسترده اینترنت، تشکل‌هایی مانند انجمن تجارت‌الکترونیک نمی‌دانند چطور باید پاسخ اعضایشان را بدهند و آن‌ها را راهنمایی کنند.

انتهای پیام